Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, ‘Gemlik’ zeytin çeşidini destekleme kapsamı dışına çıkardı. Bakanlığın bu kararında en önemli etkenin, son yıllarda tahminlerden fazla fidan dikilmesi olduğu öğrenildi. Teşvikin kısıldığı bir başka ürün ise nar oldu. Televizyon reklamları ile bir anda tüketimde patlamanın yaşandığı nardaki teşvik miktarı 250 yeni liradan 200 yeni liraya çekildi.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, zeytinciliği desteklemek için 5 dönümden fazla zeytin bahçesi tesis eden çiftçilere dönüm başına ödediği 250 yeni lira teşviki Gemlik çeşidinde bu yıl için 45 yeni liraya çekerken, gelecek yıl desteğin tamamen kaldırılacağı belirtildi. 23 Ocak 2007′de yayınlanan genelgeye göre, Gemlik çeşidinin ekolojisi dışında yaygınlaşması sebebiyle dekar başına destekleme ödemesinin daha önce 45 yeni liraya çekildiğine işaret edilirken, bu durum çiftçileri üzdü. Bakanlığın bu kararı alırken ilgili tarım kesiminin görüşünün alınmadığını belirten Doğu Akdeniz Zeytin Üreticileri Birliği Başkanı Dr. Mehmet Güler, 400 bin aileyi ilgilendiren bir konuda, bakanlık kararının bilhassa, zamanlama, mağduriyetler ve ikame çeşitlerin belirsizliği ile ilgili üreticilerin itirazları doğrultusunda, yeniden istişare edilerek değerlendirilmesinde fayda gördüklerini kaydetti. Güler, bu konuda bakanlığa bir rapor sundu. Güler’in bakanlığa gönderdiği rapora göre, 1991′de Gemlik çeşidi yerine dikilmesi tavsiye edilen ‘Manzanilla’ çeşidinin, Aydın ve civarında yaklaşık 500 bin adet ağacın ölmesine sebep olan ‘Verticillium dahili Kleb.’ solgunluk hastalığının konukçusu olduğu yıllar sonra anlaşıldı. Halen destekleme kapsamında bulunan yerel çeşitlerin çoğunluğu, dikimi yapıldıktan 10 yıl sonra mahsul veriyor. Yerel çeşitlerin ‘Soğuklama ihtiyacı’ yüksek. Küresel ısınma dolayısıyla, aşırı sıcaklara hassas. Kuvvetli ‘Periyodisite’ göstererek bir yıl zeytin verip diğer yıl vermiyor. Ayrıca, ağaç başına verimi çok değişken. Çoğunlukla, yağlık özelliği bulunan yerel çeşitlerin, sofralık pazar değeri bulunmuyor.

Yaklaşık 100 dönüm üzerinden zeytin bahçesi tahsis etmek için hazırlık yapan Habil Atak, yağ oranı yüksek olan Gemlik çeşidi dikmeyi planladığı bir dönemde desteğin kaldırılması ile şoke olduğunu söyledi. Uzmanlara danışarak Gemlik çeşidi zeytin bahçesi tesis etmek için hazırlık yaptığını ifade eden Atak, “Devlet, zeytinciliği teşvik ediyor diye arazi satın aldım ve hazırlık yaptım. Ancak şimdi yöresel çeşitlerden bahçe kurulması halinde destekleme veriliyor. Yöresel zeytin çeşitlerinin en az 10 yıl sonra ürün verdiğini öğrendim. Gemlik çeşidi ise 5 yılda ürün vermeye başlıyor. Projeyi tekrar gözden geçireceğim.” dedi.

Her yıl ürün veriyor, Türkiye şartlarına uygun

Destekleme kapsamından çıkarılan Gemlik zeytini, Türkiye’de dikildiği yöreye en iyi uyum sağlayan ender bir çeşit. Dikildikten üç yıl sonra, ekonomik anlamda mahsul veriyor. Soğuklama ihtiyacı düşük. Döllenme için bir yıl dahilinde, 7,2 derecenin altında, asgarî üç yüz saatlik süre yeterli. Küresel ısınma dolayısıyla, aşırı sıcaklara hassas değil ve soğuklara dayanıklı. Düzenli bakım şartlarında ‘her yıl’ ürün veriyor. Verimi oldukça yüksek. Çukurova şartlarında, ağaç başına Bursa’nın iki katı zeytin alınabiliyor. Otuz ilde üretilen bu ağaç, budamaya en iyi sonucu veriyor ve kolay taç oluşturabiliyor.

Zaman Gazetesi