Ekonomi ve Finans

1988 - 1992

1992

1 Ocak 1992: Bakanlar Kurulu, birinci sınıf tacirlerin defter tutma hadlerini yüzde 50 oranında artırdı. Buna göre 300 milyon liralık ilk dilim 450 milyona, 360 milyon liralık dilim ise 540 milyon liraya çıktı. -Vergi kaçakçılığı cezaları birinci sınıf tüccarlar için 1.5 milyon, ikinci sınıf tüccarlar için 600 bin, diğerleri için ise 300 bin liraya çıkarıldı. Usulsüzlük cezaları da 7500 lira ile 360 bin lira olarak yeniden belirlendi.

2 Ocak 1992: Yüksekova’da çığ faciası: Karabey Köyü’nde evlerin üzerine düşen çığ 19 kişinin ölümüne yol açtı.

5 Ocak 1992: Maliye ve Gümrük Bakanı Sümer Oral ‘Rüşvet genelgesi’ yayınladı. Genelgede yöneticilerin kendilerine bağlı kurumlarda ortaya çıkan yolsuzluklardan idari açıdan sorumlu tutulacağı, kamu hizmetlerinin tam bir tarafsızlık içinde yürütülmesinin ısrarla takip edilip denetleneceği bildirildi. -Bakanlar Kurulu, ‘Para Kredi Koordinasyon Kurulu’ oluşturulmasını ve ‘ Para ve Kredi Kurulu’nun sona erdirilmesini kararlaştırdı. Yeni kuruluşun sekreterya hizmetleri hazineye verildi. Görev alanı da genişleyen kurula başbakanın belirleyeceği devlet bakanı başkanlık edecek. Merkez Bankası Başkanı da kurulda görev alacak.

7 Ocak 1992: Ege ekici tütün piyasası Maliye ve Gümrük Bakanı Sümer Oral tarafından açıldı. Geçen yıla oranla yüzde 133-140 oranında artışla A grad tütüne 35 bin 100, B grad tütüne 17 bin 550, Koppa tütüne 4100 lira verildi. -İmar Bankası’nın zor durumda olduğu yolundaki söylenti ve iddialar, hesap sahiplerinin paralarını çekmek için banka şubelerinin kapısında kuyruklar oluşturmasına neden oldu. Bankanın Türkiye genelindeki 44 şubesinde izdiham yaşanırken, başvuranların tüm paraları ödendi.

9 Ocak 1992: Silahlı Kuvvetler mensuplarına ödenen iş güçlüğü ve iş riski tazminatları 2 milyon 641 bin-287 bin lira olmak üzere yeniden belirlendi. Genelkurmay Başkanı’na 2 milyon 641 bin, kuvvet komutanlarına 2 milyon 235 bin, uzman erbaşlara da 287 bin 650 lira iş güçlüğü ve riski ödemesi yapılacak.

11 Ocak 1992: 1992′nin ilk grevi Bursa’da başladı. Bursa anakent, Orhangazi, Nilüfer, Yıldırım belediyelerinde çalışan 2500 işçi toplu sözleşme görüşmelerinin anlaşmazlıkla sonuçlanması nedeniyle greve başladı. Bu, DYP-SHP hükümeti döneminin ilk grevi oluyor.

14 Ocak 1992: Tez Koop-İş Sendikası ile Türk-İş Genel Merkezi yöneticileri arasında imzalanan sözleşme ile Türk-İş çalışanlarına yüzde 90 oranında zam yapıldı. 1 yıl geçerli olacak sözleşme ile ortalama ücretler 2.5 milyon lira düzeyine çıktı.

16 Ocak 1992: ‘Ekonomik Paket’in açıklanmasına kısa bir süre kala, hisse senetlerine yoğun ilgi başladı. Borsa bileşik endeksi yüzde 9.17 oranındaki artışla 5218 puana yükseldi. 123 hisse senedinden 114′ünün fiyatı arttı.

18 Ocak 1992: Beşiktaş Belediyesi, 3 bin kalem malın satışa sunulduğu hipermarketi açtı. 10 milyar liraya mal olan hipermarket 2 ay boyunca market ve manavlara göre, yüzde 10 daha ucuz olacak. Başkan Ayfer Atay, hipermarketin belediye sübvansiyonu olmadan Beltaş’ın diğer mağazalarının kârıyla gerçekleştirildiğini açıkladı. -Bakanlar Kurulu’nun 16 Ocak günü görüşerek kabul ettiği ‘Ekonomide dengeleme, üretim ve atılım programı’ Devlet Bakanı Tansu Çiller tarafından açıklandı. Programın hedef bölümünde enflasyonu düşürmek, üretimi artırmak, gelir dağılımını düzenlemek, piyasa mekanizmasının işleyişini kolaylaştırmak, dünya ile bütünleşmek hedef olarak gösterildi. Programda kamu kesimi borçlanma gereğinin 1991 yılındaki yüzde 12.6 oranından 1992′de yüzde 8.8′e çekilmesi, Körfez hibelerinin dışında bu oranın yüzde 9 olması öngörülüyor. Dış borç servisi/ihracat oranının 1991′deki yüzde 53.2 oranından yüzde 48.1′e çekilmesi, 15.9 milyar dolar ihracat, 22.9 milyar dolar ithalat ve 7.09 millyar dolar dış ticaret açığı öngörülüyor. Ekonomik paketten geniş halk kitleleri için birşey çıkmazken iş çevreleri ‘Olumlu’ karşıladı. Ana muhalefet ise, programı hayalci olarak niteledi ve ömrünün üç aydan fazla sürmeyeceğini iddia etti.

20 Ocak 1992: Büyük bankalar faizde indirim yaptı. Yapı Kredi ve Akbank, Osmanlı Bankası 3 ve 6 ay vadeli faiz oranlarını birer puan düşürdü.

21 Ocak 1992: TÜSİAD, ekonomik paketle ilgili olarak hükümete 5 uyarıda bulundu: x İşçi çıkarmama iflaslara yol açar. x Toplu sözleşmelerde ücret politikasından taviz verilmemelidir. x Erken emeklilik gizli işsizlik sigortasıdır. x Vergi affı dürüst vergi vereni cezalandırmaktır. x Belediyelerin borçlarının silinmesi haksızlıktır.

21 Ocak 1992: Global Menkul Kıymetler Yatırım Ortaklığı kuruldu. Kuruluş portföy yönetimi yapıyor.

22 Ocak 1992: İstanbul’da konutlar doğalgaza kavuşuyor. Üç yıldır çalışmaları devam eden doğalgaz bugün ilk kez Göztepe’de meşale yakılarak ateşlendi. Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen, daha sonra Suadiye’deki bir evde doğalgaz ocağını yaktı. Sözen, İstanbul’da tüm konutların peyderpey doğalgaza kavuşacağını söyledi.

24 Ocak 1992: Erken emeklilik yasalaştı. Cumhurbaşkanı Özal’ın veto edip yeniden görüşülmesi için Meclis’e gönderdiği yasa tasarısı aynen kabul edildi. Buna göre erkekler 25, kadınlar 20 çalışma yılını doldurdukları takdirde yaşa bakılmaksızın emekli olabilecek. -Ekonomik paket çerçevesinde vergi affına ilişkin ‘Tahsilatı hızlandırma yasa tasarısı’ Bakanlar Kurulu’nda kabul edildi. Tasarıya göre, bir türlü tahsil edilemeyen ya da ihtilafa düşülen vergilerin beyannamelerindeki miktarları ödenirse, cezalarının yüzde 70′inin alınmaması öngörülüyor.

27 Ocak 1992: İlaç firmalarına olan toplam 300 milyarlık borcunu ödeyemeyen SSK’ya 110 firma ilaç vermeyi durdurdu. Kurumun elindeki stokların ise yetersiz olduğu bildirildi. -Faisal Finans Kurumu, özellikle kutsal aylarda kullanılmak üzere müşterilerine ‘Hızır Çek’ adı verilen yeni bir hizmet başlattı. Yaptıkları bağış ve yardımlarda isimlerinin açıklanmasını istemeyenler bu çekleri kullanacak.

2 Şubat 1992: Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde çığ felaketleri birbirini izliyor. Şırnak, Eruh ve Uludere’nin köylerinde sabaha karşı meydana gelen çığ felaketlerinde 2 subay ve 95 erimiz şehit oldu. İlk belirlemelere göre, 11 yurttaşımız da olaylarda hayatını kaybetti. Ölü sayısının artmasından endişe ediliyor. TRT normal yayınını keserek yas nedeniyle müzik yayınlarını kaldırdı.

3 Şubat 1992: Karadeniz Ekonomik İşbirliği Anlaşması’nın temeli atıldı. Ankara’da 1990 yılının Şubat ayında yapılan ilk toplantının ardından İstanbul’da Karadeniz’e kıyısı bulunan ülkelerin Dışişleri bakanları ve bakan yardımcıları bir araya gelerek anlaşmayı imzaladılar. Toplantıya Ermenistan, Azerbaycan, Bulgaristan, Gürcistan, Moldavya, Romanya, Bağımsız Devletler Topluluğu, Ukraynalı bakanlar katıldı.

4 Şubat 1992: Tüketici fiyat endeksi Ocak ayında yüzde 9.4, toptan eşya fiyatları ise yüzde 11 oranında arttı. Yıllık fiyat artış oranı tüketici fiyatlarda yüzde 78, toptan eşyada 69 oldu. Başbakan Demirel, enflasyon hızının en geç Mayıs ayında kesileceğini söylerken, Merkez Bankası Başkanı Rüştü Saraçoğlu tam aksini savundu, ‘Enflasyon ancak 5 yılda düşer, mucize beklemeyin’ dedi.

5 Şubat 1992: Roche firması, Türkiye’nin ilk saf E vitamini ‘Ephnal’i’ piyasaya sürdü. Kanser, kalp, solunum sistemi gibi hastalıklar için tavsiye edilen ilaç 17 bin 500 liradan satılacak.

7 Şubat 1992: Çığ faciaları durmak bilmiyor. Şırnak, Batman, Elazığ, Bingöl ve Diyarbakır’da meydana gelen çığ olaylarında toplam 56 kişi can verdi. -Devlet adamı, asker, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucularından İsmet İnönü’nün eşi Mevhibe Hanım hayata gözlerini yumdu. -Cumhurbaşkanı Özal, ‘Erken Emeklilik Yasası’nı ikinci kez veto etti.

13 Şubat 1992: Çarşı Büyük Mağazacılık şirketi Altınyıldız Boyner grubu tarafından kuruldu. Şirket perakende mağazacılık alanında faaliyet gösteriyor.

14 Şubat 1992: Cumhurbaşkanı Özal’ın ‘Redaksiyon hatası’ bularak geri gönderdiği ihracat rejimi kararnamesi ve ihracat yönetmeliği, onun istekleri doğrultusunda yeniden düzenlenerek Resmi Gazete’de yayınlandı ve yürürlüğe girdi. Buna göre hayali ihracat sıkı şekilde takip edilecek. Yıllık ihracatı 1 milyon doları aşan ihracatçılara rotatif kredi kullandırılacak. İhracat ürünleri için hammadde ve yarı mamul madde üretenler, ihracata uygulanan hak ve menfaatlerden yararlanacak.

17 Şubat 1992: Devlet tahvilleri ve Hazine bonosunun ardından ‘Özel sektör tahvilleri’ de bugünden itibaren İMKB’de işlem görmeye başladı. Bundan böyle İMKB’de dövize endeksli gelir ortaklığı senetleri ile özel sektör tahvilleri de alınıp satılabilecek. Menkul kıymetler piyasasında borsa kotuna dahil 150 şirketin 200 tahvili bugünden itibaren işlem görmeye başladı. Türkiye’de yabancı sermayeli ilk sigara fabrikası Philsa’nın (Philipp Morris-Sabancı) temeli bugün İzmir’in Torbalı ilçesinde atıldı. 500 milyon dolara mal olacak fabrika 1500 kişiye iş olanağı sağlayacak ve 1993 yılı sonunda sigara üretimine başlayacak.

20 Şubat 1992: Hak-İş’e bağlı Öz Gıda İş Sendikası ile Ünilever-İş Ticaret ve Sanayi arasında 1992 yılının ilk toplu sözleşmesi imzalandı. Çıplak ücret, işçi başına yılın ilk altı ayı için 7 milyon 650 bin lira yükseldi. İşçilere ayrıca yılda 4 maaş tutarı ikramiye verilecek. Sosyal haklarda da artış sağlanırken, ayrıca yılda 120 kilo sofra margarini, 30 kilo ayçiçek yağı, 1 koli omomatik, 1 koli omo verilecek. -Türkiye’de ilk yabancı sermayeli factoring kuruluşu ‘Heller Factoring AŞ’ çalışmalarına başladı. 13.5 milyar lira sermayeli şirketin yüzde 40 hissesi Heller International adlı bir şirkete ait bulunuyor. Şirketin diğer ortakları ise, yüzde 20′şer hisseyle Yapı Kredi Bankası, İnterbank ve IFC.

24 Şubat 1992: İMKB’de panik yaşandı! Bakanlar Kurulu’nda görüşülen Sermaye Piyasası Kanunu tasarısında borsaya yeni kaynak sağlayacak unsurların yer almaması, doların dış piyasalarda hızla değer kazanması ve iç piyasada faizlerin yükselme eğilimine girmesi, borsanın taban yapmasına neden oldu. Bileşik endeks yüzde 9.58 gerileyerek 3603 puana düştü. -ANAP hükümetinin geçen Eylül ayında Dünya Bankası ile imzaladığı 300 milyon dolarlık kredi anlaşması koalisyon hükümetince onaylanarak yürürlüğe girdi. TEK’in yeniden yapılandırılması için verilen kredi anlaşması, kurumun tüm işletme, muhasebe ve mali kararlarının Dünya Bankası’nın belirleyeceği kişilerce yürütülmesini öngörüyor. Dünya Bankası, krediyi geri alabilmek için TEK’in elektrik birim fiyatının 6 cent (360 lira) olarak belirlenmesini şart koştu.

25 Şubat 1992: Şölen Çikolata Gıda San. ve Tic. A.Ş. kuruldu. Gaziantep’teki tesislerinde ürettiği bisküvi şekerleme ve çikolataların büyük kısmını ihraç ediyor.

1 Mart 1992: Show TV televizyonu kuruldu. Kuruluş Erol Aksoy’un Avrupa Amerika şirketler grubuna bağlı olarak çalışıyor.

3 Mart 1992: Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun Kozlu Üretim bölgesindeki İhsaniye ocağında grizu patlaması sonucu meydana gelen faciada 122 işçi öldü, 147 işçinin yaşamından umut kesildi. Olay, tüm Türkiye’de büyük üzüntü yarattı, TRT matem yayınına geçti. Ocaklarda yangının sürmesi nedeniyle, önce havalandırma bacaları kapatıldı, daha sonra içeriye tonlarca su sıkıldı. Bu arada maden işçileri TTK’nın müdürlük binası önünde toplanarak olayı protesto ettiler ve iş güvenliğinin sağlanmasını istediler. Netaş, küçük ofis ve işletmelerin yanı sıra evlerde de kullanılabilen tümüyle yerli tasarım yeni santralı mx-1′i 2 milyon 650 bin lira fiyatla piyasaya çıkardı. Santral programlandığında elektronik cihazları çalıştırıyor, zili çalan sokak kapısının açılmasını sağlıyor.

7 Mart 1992: Yaşlılık aylığının 156 bin 900 liraya yükseltilmesini öngören yasa bugün Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. 65 yaşını doldurmuş, muhtaç, güçsüz ve kimsesiz Türk vatandaşlarına, hayatta bulundukları sürece 300 gösterge rakamının her yıl bütçe yasası ile tespit edilen katsayıyla çarpımıyla bulunacak tutarda aylık ödenecek. Yaşlılık aylığı kanun çıkmadan önce 52 bin 300 liraydı.

8 Mart 1992: Yaş ortalamaları 24 olan 99 genç hizmet sektöründe çalışacak ‘Turkuaz Holding’i kurdu. Holdingin sermayesi 2 milyar lira. Hiç kimse yüzde 2′den fazla hisse alamıyor. Patronsuz holdingin ortaklarının hepsi üniversiteli ve en az bir yabancı dil biliyor.

12 Mart 1992: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın bugünkü Resmi Gazete’de yayınlanan tebliğine göre, inşaat düzeyi yüzde 75′le 94 arasında bulunan konut inşaatları için 500 bin-10 milyon lira arasında ‘Hızlı Bitirme Kredisi’ verilecek. Kredi 15 Mayıs 1992 tarihine kadar yapılacak ekspertize göre belirlenecek.

13 Mart 1992: Erzincan’da akşam saatlerinde meydana gelen 6.8 şiddetindeki deprem büyük ölçüde can ve mal kaybına yol açtı. Çok sayıda konutla birlikte, kamuya ait çok katlı binalar da yerle bir oldu. Ekiplerin çalışması sonucu ilk gün enkaz altından 300 kişinin cesedi çıkarıldı, daha sonraki günlerde bu rakam artarak 484′e kadar çıktı. Cumhurbaşkanı Özal ve parti liderleri deprem bölgesine giderek felaketzedelere geçmiş olsun dileğinde bulundu ve incelemeler yaptı. Halk, Kızılay’ın yerleştirdiği çadırlarda kalıyor. Depremde 100 bine yakın kişinin konutsuz kaldığı saptandı. Bu arada yardım için dağıtılan çadırların karaborsaya düşmesi de şikâyet konusu oldu.

15 Mart 1992: Erzincan ve çevresinde saat 18.18 sıralarında 6 şiddetinde bir deprem daha meydana geldi. Deprem Tunceli, özellikle Pülümür’de etkili oldu. Pülümür merkez ve Kırmızıköprü yatılı bölge okulları, hükümet konağı, merkez camii ve devlet dairelerinin büyük bölümü yıkıldı. PTT binalarının hasar görmesi nedeniyle haberleşme de tamamen kesildi. Erzincan depreminde çöken kamuya ait binaların sorumlusu olarak gösterilen müteahhitler arasında Başbakan Demirel’in de bulunduğu iddiaları üzerine Demirel bir açıklama yaptı. Demirel, yıkılan SSK hastanesi için ‘İhale bizimdir, ama siyasete girdiğimiz için inşaatı biz değil, başkaları tamamladı’ dedi.

17 Mart 1992: Avrupa Konseyi çerçevesinde Strassbourg’da düzenlenen ‘Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Daimi Konferansı’nın 27. toplantısında Bursa’ya 1991 yılının en iyi Avrupa kenti ödülü verildi. Ödül başkan tarafından Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Teoman Özalp’e verildi.

18 Mart 1992: Küçük çiftçilerin Ziraat Bankası ve tarım kredi kooperatiflerine olan borçlarının bir kısım faizlerinin silinmesine ilişkin yasa Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Yasa 5 milyona kadar olan borçların faizlerinin bir bölümünün silinmesini öngörüyor.

19 Mart 1992: Erzincan İl Koordinasyon Kurulu, Erzincan depreminin bilançosunu tespit etti. 500 can kaybı, 2800 yaralı, 20 bin hayvan telef, 25 bine yakın binanın 13 bin 336’sı hasar görmüş.

21 Mart 1992: Erzincan’da deprem sırasında yıkılan SSK hastanesinin enkazının altından 9 gün sonra Nurcan Eraslan adındaki hemşire sağ olarak çıkarıldı. Vücudunda herhangi bir yara bulunmayan Nurcan hemşirenin sağ kalması, mucize şeklinde nitelendirildi. Nurcan Eraslan, Kızılay Sahra Hastanesi’nde tedavi altına alındı. -Nevruz Günü ve daha sonraki gün Şırnak, Cizre, Nusaybin, Mardin ve Adana’da çıkan olaylarda toplam 57 kişi öldü. Sabah Gazetesi muhabiri İzzet Kezer de, Cizre’de olayları izlerken, vurularak hayatını kaybetti.

24 Mart 1992: Goodyear, Brisa ve Pirelli lastik fabrikalarında, grevin eşiğinde toplu sözleşme imzalandı. Üç fabrikada çalışan toplam 3500 işçinin ortalama aylıkları 5 milyon liraya yükseldi.

26 Mart 1992: Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlığa gidilmesini protesto eden hemşireler, Amerikan Bristol Hastanesi’nde ‘Hastaya asık yüzle hizmet etme’, erkek çalışanlar da ‘Sakal bırakma’ eylemi başlattı. Sağlık iş sendikası işyeri temsilcisi Turgut Gültekin, ücretlere yüzde 140 zam istediklerini, ancak işverenin yüzde 60 zam vermeyi kabul ettiğini açıkladı.

30 Mart 1992: Koç’un 1991 yılı cirosunun 40 trilyon lira olduğu açıklandı. Bu rakam, Türkiye bütçesinin beşte biri. -Koç Holding Sanayi Müzesi’nin temeli atıldı. Hasköy’de Osmanlı donanmasının dökümhanesi olan ve ‘Lergerhane’ olarak bilinen tarihi binada kurulacak müzede Türkiye’de ve dünyadaki sanayi ve teknolojik gelişmeyi simgeleyecek modeller, ürünler ve maketler sergilenecek.

1 Nisan 1992: Bankalararası faiz yarışı yeniden başladı. Ziraat Bankası’nın faiz artırımı, yarışı yeniden alevlendirdi. Pamukbank, yıllık mevduat faizini 2 puan artırarak 76′ya çıkardı, İmar Bankası ise 1 ay vadeli faizini 11 puan birden artırarak 51′e yükseltti. TYT Bank ise, 50 milyon liranın altındaki faiz oranlarını birer puan yükseltti. -Bakanlar Kurulu’nun aldığı kararlarla, İstanbul Altın Borsası’nın kuruluş yolu açıldı. Bakanlar Kurulu, altın ithalatının serbest bırakılmasını, Merkez Bankası’nın altın ithal tekelinin kaldırılmasını kararlaştırdı. Kararlar yürürlüğe girdikten sonra Merkez Bankası’nın seçtiği özel bankalar da altın ithalatı yapabilecekler. Toplantıda, Türk Parasını Koruma Kanunu’nun 32. maddesinde gereken değişikliklerin yapılarak altın borsasının kurulmasına imkan tanıyacak düzenlemelerin oluşturulması karara bağlandı. -Renault otomobillerin fiyatına yüzde 6.5 oranında zam yapıldı. Yapılan zamla en ucuz model 12 Toros, 51 milyon 794 bin, en pahalı model R-21 Concorde 140 milyon 212 bin liraya yükseldi. 3 ay vadeli Hazine bonosu ihalesinde ortalama yüzde 68.44 faizle 1 trilyon 96 milyon liralık satış yapıldı. Bir önceki ihalede faiz oranı yüzde 67.44 olmuştu. Yeni hükümet döneminde yapılan ihalelerde faizler ilk kez bu oranda artış gösterdi.

1 Nisan 1992: Gürman Giyim Sanayii Kastamonu’da faaliyete geçti. Erkek ve bayan giyim ile konfeksiyon üretimi yaparak ihracat gerçekleştiriyor.

1 Nisan 1992: Kayısıbirlik kuruldu. Malatya’nın meşhur kayısısını kuru veya yaş olarak üreticiden alarak işleyen Kayısıbirlik kayısı ihracatı gerçekleştiriyor. İç ve dış piyasaya kayısı pazarlayan birlik üretici kooperatifi olarak faaliyet gösteriyor

2 Nisan 1992: Faiz yarışına devam! Bazı küçük bankaların yüzde 80-81′e çıkmasından, İş Bankası, Akbank ve Yapı Kredi de yıllık mevduat faizini brüt yüzde 71′e yükseltti. Akbank Genel Müdürü Hamit Belli ‘Biz faizlerin düşmesini bekliyorduk. Ziraat, bize sürpriz yaptı’ dedi.

3 Nisan 1992: Faiz yarışı, borsayı olumsuz etkiledi. Ziraat Bankası’nın ardından diğer büyük bankaların da mevduata uyguladığı faiz oranlarını artırması ve faizlerin yüzde 81′e dayanması, İMKB’de bileşik endeksin yüzde 1.83 gerileyerek 3 bin 987 puana düşmesine yol açtı. Böylece endeks 25 Mart’tan bu yana ilk kez 4 bin puanın altına indi. -Kamuoyunda Vergi Affı olarak bilinen ‘Bazı kamu alacaklarının tahsilatının hızlandırılması ve matrah artışımı’ hakkındaki kanun, yürürlüğe girdi. Cumhurbaşkanı Turgut Özal tarafından bir kez veto edilen kanun, TBMM’de yeniden görüşülerek köşke gönderilince imzadan çıktı. Kanunla bugüne kadar ödenmeyen vergi borçları ile borç aslını geçmeyecek oranda gecikme zammı ve cezaların yüzde 30′unun Nisan, Haziran, Ağustos ve Ekim aylarında olmak üzere 4 taksitle ödenmesi halinde geri kalan yüzde 70′lik bölümün affedilmesine olanak tanıyor.

6 Nisan 1992: Bakanlar Kurulu, finansman darboğazı nedeniyle iki yıl önce kapanan ‘İzmir Metalurji AŞ’nin kurtarılmasına karar verdi. Kurtarma planına göre Kamu Ortaklığı İdaresi’nden 300 milyon lira aktarılacak. Söz konusu kredi 7 yıl içinde faizsiz ödenecek. METAŞ’tan alacaklı olan büyük bankalar da alacakları oranında şirkete ortak olacak.

7 Nisan 1992: Türkiye Kalkınma Bankası, kullandırdığı turizm ve sanayi kredisi faizlerinde beşer puan, kısa vadeli döviz kredilerinde de iki puan indirim yaptı. -’Çaybank’ın adı ‘Derbank’ olarak değiştirildi. Derviş Temel, bankanın yönetim kurulu başkanı oldu.

8 Nisan 1992: İstanbul Taksim’de yaptırılan Kervansaray Oteli hizmete açıldı. Turistik Otelciler Derneği Başkanı Sinan Babila ile Özcan Aslan’ın sahibi olduğu otel, 25 milyar liraya mal oldu. 4 yıldızlı olarak hizmet verecek otelde iki kişinin bir gecelik konaklama ücreti 140 dolar.

11 Nisan 1992: Petrol ürünlerine yüzde 5.5 oranında zam yapıldı. Zamla normal benzinin litresi 3859 liradan 4052 liraya, süper benzinin fiyatı da 4343 liradan 4558 liraya yükseldi.

15 Nisan 1992: PTT’nin TV-4 yayınları için alacağı 12.2 milyon dolarlık 26 adet verici istasyonu ihalesini Japon Sumitamo firması kazandı.

16 Nisan 1992: Genelev İşletmecisi Matild Manukyan İstanbul’da gelir vergisi rekortmeni oldu. İkinci sırada ise 3.4 milyarla Aydın Doğan (Milliyet Gazetesi sahibi), üçüncü sırada 3.2 milyarla İnan Kıraç yer alıyor. Sanatçıların sıralamasında ilk üçe girenler 303 milyon lirayla Sezen Aksu, 254 milyonla Türkan Şoray, 176 milyonla Kayahan oldu.

18 Nisan 1992: Büyük İstanbul gazetelerinin fiyatı 2700 liradan 3 bin liraya çıktı.

19 Nisan 1992: Türkiye’nin en yüksek binası olan Mersin’deki Metropol Kule hizmete girdi. Betonarme binalar içinde dünyanın 32. büyük yapısı olarak dikkati çeken 175 metre yüksekliğindeki 50 katlı kulenin son 15 katı beş yıldızlı otel olarak kullanılacak. Metropol Kule, Üstay İnşaat tarafından yapıldı. -Çay-Kur, çaya yüzde 5 oranında zam yaptı. Zamdan sonra 100 gramlık Kamelya çayı 2650 liradan, 100 gramlık turist çayı 2 bin 950 liradan satılmaya başlandı. -Borsa Telegün’de. TRT’nin Teleteks sistemi olan Telegün, borsa bültenini sayfalar halinde yayınlamaya başladı.

22 Nisan 1992: Ünilever şirketinin, ‘Sağlık Margarini’ olarak nitelediği ‘Becel’ margarini 3 bin 100 liradan satılmaya başlandı.

23 Nisan 1992: Bayındırlık ve İskan Bakanlığı kamu ihalelerinde esas alınacak maliyetleri açıkladı. Birim maliyetler inşaatın özelliğine göre metrekare başına 290 bin lira ile 3 milyon 384 bin lira arasında değişiyor.

24 Nisan 1992: 11 günlük bir gezi için Amerika’da bulunan Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın Houston’da yapılan sağlık kontrolünde prostat kanseri olduğu saptandı. Cumhurbaşkanını çeşitli testlere tabi tutan doktorlar prostatta bulunan tümörün yaklaşık 2 santimetre çapında olduğunu, ancak başka organlara yayılmadığının belirlendiğini açıkladılar. Özal, 1 Mayıs’ta ameliyat edilecek. Özal, kendisini telefonla arayanlara ‘Dualarınızı eksik etmeyin, endişelenmeyin’ dedi.

26 Nisan 1992: İşadamı Sakıp Sabancı’ya Yıldız Üniversitesi tarafından ‘fahri doktor’ unvanı verildi. -Garanti Bankası, Merkez Bankası’ndan elektronik bankacılık dalında iki ödül aldı.

27 Nisan 1992: Ümraniye PTT Santralı’nda önceki gece çıkan yangının 2 milyar liralık zarara yol açtığı saptandı. Yangın nedeniyle 40 bin abone telefonsuz kalırken, sabotaj olasılığı üzerinde de durulduğu bildirildi.

28 Nisan 1992: Hazırlıkları iki yıldan beri sürdürülen ve İbrahim Betil’in yönetim kurulu başkanlığını yürüttüğü Bank Ekspres hizmete girdi. Bank Ekspres, Şişli’deki merkez şubesinin yanı sıra yılsonuna kadar 4 şube daha açmayı planlıyor. -Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği’nin (TÜSİAD) 6 profesör ve 3 doçentten oluşan 9 kişilik bilim heyetine hazırlattığı yeni anayasa taslağı beklediklerinden erken tartışılmaya başlandı. Bilimadamları ve hukukçular, TÜSİAD’ın hazırlattığı 120 sayfalık Anayasa taslağının, DYP-SHP koalisyon hükümetinin Anayasa’da bazı değişiklikleri içeren demokratikleşme paketinden daha ileride olduğunu belirtti. Hukukçulardan bu değerlendirme gelirken İstanbul Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Memduh Hacıoğlu, ‘Anayasa taslağı hazırlamanın TÜSİAD’ın işi olamayacağını’ ifade etti. Hacıoğlu, TÜSİAD’ın taslağında yer alan ‘Grev anayasal hak olacak, lokavt anayasal hak olmaktan çıkacak’ maddesiyle ilgili olarak, ‘Eğer grev varsa lokavt da olmalıdır. Grevin hak olarak görülüp lokavtın hak olmaktan çıkarılması doğru olmaz’ dedi. TÜSİAD’ın Anayasa taslağında şu hususlar yer alıyor: 1. 600 kişilik tek meclis olmalı. 2. Cumhurbaşkanı’nı Meclis seçmeli. 3. Genelkurmay Başkanı, sivil bakana bağlanmalı. 4 Herkes ana dilini özgürce konuşmalı, radyo ve TV kurabilmeli. 5. Ayrılıkçı parti kurulmamalı. 6. Grev hak olmalı, fakat lokavt anayasal hak olmamalı. 7. Gözaltı süresi bir güne inmeli. 8. Avukat olmadan kimse sorgu önüne çıkarılmamalı. 9. Dil Kurumu ve Tarih Kurumu bağımsız, özerk olmalı. 10. Türkiye devleti bir Cumhuriyet’tir ilkesi hiçbir zaman değişmemeli. Meclis bu ilkeden başka her tabuyu yıkıp üçte iki çoğunlukla değiştirebilmeli.

29 Nisan 1992: Bakanlar Kurulu, Kars, Yozgat, Kırşehir ve Sivas’ta dört yeni şeker fabrikasının kurulmasını kararlaştırdı. Fabrikalar 1 trilyon 400 bin liraya mal olacak. -Üç yıl önce kapanan İzmir Termik Santralı, MKE’ye satıldı. MKE, santralın hurda olabilecek mamullerini kilosu 100 liradan satın aldı. -İstanbul’da Aksaray-Sirkeci arasında günde ortalama 100 bin kişi taşıması planlanan çağdaş tramvayın ilk vagonu raya konuldu. Çağdaş tramvay seferlerine Haziran’da başlayacak.

1 Mayıs 1992: Çağdaş Otomotiv Pazarlama Grubu’na bağlı olarak kurulacak olan Lice Mermer Fabrikası’nın temeli bugün atıldı. Diyarbakır, -Lice karayolu üzerinde kurulacak fabrika, Güneydoğu Bölgesinde yatırım yapmak isteyen işadamlarının ilk adımı olacak. - Sönmez ASF’de çalışan yaklaşık 2500 işçiyi kapsayan toplu iş sözleşmesi görüşmeleri anlaşmayla sonuçlandı. İşçilere birinci yılın ilk altı ayı için yüzde 80 artı 400 bin lira ücret artışı sağlandı.

4 Mayıs 1992: Emek Sigorta Kaskoda yüzde 50′ye varan indirim uygulaması başlattı. Peşin ödeme şartının getirildiği uygulamada yüzde 50 indirimden yararlanabilmek için sürücünün evli ve 30 yaşın üstünde olması, aracın tek sürücü tarafından kullanılması, aracın alarmı olması ve kapalı garajda bulunması, otomobil sahibinin İstanbul, Ankara, İzmir dışında bir şehirde yaşıyor olması şartları aranıyor.

7 Mayıs 1992: Erol Aksoy, 110 milyar lira sermayeli ‘Avrupa ve Amerika Holding A.Ş.’yi’ kurdu. Aksoy, sahibi olduğu İktisat Bankası, İktisat Finansal Kiralama ve Facto Finans ile Emek ve Hayat Sigorta A.Ş.’deki hisselerini holdinge ayn sermaye olarak koydu. 110 milyar sermayenin 93.5 milyarı aynı, 16,5 milyarı ise nakdi sermayeden oluştu. - Petrol Ofisi A.Ş., ürettiği bütün madeni yağ fiyatlarında indirime gitti. Sanayi yağları satışında en az 10 ton madeni yağın bir defada alınması koşuluyla peşin alımlarda 61 gün vadeli yüzde 25 peşinat iskontosu uygulanacak. İndirimler 30 Haziran’a kadar geçerli olacak.

9 Mayıs 1992: Pamukbank, Türkiye’de ilk kez fotoğraflı kredi kartı uygulaması başlattı.

10 Mayıs 1992: Cildin doğal dokusunu koruyan banyo sabunu Türkiye’de ilk kez Komili tarafından üretildi. Yeni Komili sabununun PH derecesi cildin PH derecesine çok yakın.

12 Mayıs 1992: Edirne-İstanbul arasında yolcu taşıyan bir otobüs firması rekabet nedeniyle 40 bin lira olan bilet ücretini 10 bin liraya indirdi.

13 Mayıs 1992: Tarım-İş Sendikası’nın grev kararı aldığı 25 bin 600 kamu işçisi, hükümetin toplu iş sözleşmesi görüşmelerindeki tutumunu protesto amacıyla yemek boykotu yaptı. - Sermaye Piyasası Kanunu’nda değişiklik yapan yasa Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Borsada bilgi sızdırarak ticaret yapanlara üç yıla kadar hapis cezası verilebilecek. Halka arzedilecek her türlü sermaye piyasası aracı SPK’ye kaydettirilecek. SPK sermaye piyasası araçlarının halka dağılımında küçük sermaye sahiplerinin öncelikle satın almasını sağlayacak şekilde tedbir alacak. Kambiyo ve kıymetli maden borsaları da kurulacak.

15 Mayıs 1992: Teröre 30 şehit! Kuzey Irak’tan gelerek sınırı geçen 500 kişilik bir PKK’lı grubu Şırnak’ın Taşdelen Jandarma Karakolu’na havan, roketatar ve uzun namlulu silahlarla saldırdı. Atılan havan toplarından birinin karakolun cephaneliğine düşmesi sonucu meydana gelen patlamada 29 er şehit oldu, 11 er de yaralandı. 300 PKK’lının Işıkveren Karakolu’na yaptığı saldırı sırasında da bir er şehit oldu. Çıkan çatışmalarda ise 36 terörist öldürüldü. - Türkiye Kalkınma Bankası, hazine garantisi olmadan ve düşük faizle The Sumuitomobank önderliğindeki 15 İngiliz Bankası’ndan 60 milyon dolarlık sendikasyon kredisi sağladı. Londra’da imzalanan anlaşmaya göre kredi turizm ve sanayi sektörünün kredi taleplerinde kullanılacak. - Petkim Yarımca Kauçuk tesislerinde bir patlamayla başlayan yangın 11 satte söndürülebildi ve 25 milyarlık zarara neden oldu. Ünite 4 gün önce bakıma alındığı için olayda can kaybı olmadı. Patlamanın nedeni araştırılıyor.

16 Mayıs 1992: İstanbullulara 1912 yılından bu yana hizmet veren emektar Galata Köprüsü sabaha karşı çıkan yangında çökerek kullanılmaz hale geldi. Köprü altındaki bir lokantada prizde unutulan elektrik ocağından çıkan yangın kısa sürede büyüyerek 8 işyeri ile bir bekçi kulübesinin yanmasına yolaçtı. Olayda can kaybı olmadı. Yanan köprünün onarımı yerine yeni köprünün bitirilmesi çalışmalarına hız verileceği açıklanırken, yeni köprü bu sabah yayaların geçişine açıldı. (Yanan köprü daha sonra Haliç’e çekilerek onarılacaktır)

20 Mayıs 1992: OYAK, konut kredilerini yüzde 60 oranında arttırarak 25 milyon liradan 40 milyon liraya çıkardı. Ayrıca Ordu Pazarları kredi limitleri ve 1 milyondan 2,5 milyon liraya yükseltildi. Kararlar 32. Oyak Genel Kurulu’nda alındı.

20 Mayıs 1992: Esbank, Ekspres Taşıt Kredisi ve Ekspres Ferdi krediden sonra Ekspres konut kredisi uygulaması başlattı. İnşaatlara verilen kredinin alt limiti 50 milyon, üst limiti ise sınırsız. Kredi 12 aydan başlayıp 60 aya kadar uzanan vadede ve aylık yüzde 6 faizli olacak.

26 Mayıs 1992: Fon gelirlerinin Merkez Bankası’nda açılan ‘Müşterek hesap’ta toplanmasına ilişkin bütçe uygulama talimatı yayınlandı. 77 fonun 1992 yılı gelirleri müşterek hesapta toplanacak. Fon yönetimleri, maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın uygun görüşü olmadan bağımsız olarak harcama yapamayacaklar. Bu yıl 74 trilyon olması beklenen fon gelirlerinin 17,5 trilyonluk bölümü hazineye aktarılacak.

28 Mayıs 1992: Eczacıbaşı Topluluğu’nun 50. yılında tamamladığı beş yeni yatırımdan ikinci ‘EMS Eczacıbaşı Mutfak ve Banyo Gereçleri Sanayi Tuzla Tesisleri’ törenle hizmete açıldı.

29 Mayıs 1992: Bakanlar Kurulu, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nde çalışan 10 bin 600 işçinin pazartesi başlayacağı grevi ‘Genel sağlığa ve milli güvenliğe aykırı olduğu gerekçesiyle’ 60 gün süreyle erteledi.

1 Haziran 1992: Atilla Ünsal adında bir makine mühendisi Türkiye’de ilk kez toz şekerden küp şeker üretip paketleyen robot makine yapmayı başardı. Ünsal, 11 kişilik teknisyen ekibiyle birlikte, dış piyasalarda 8,5 milyar liradan satılan robot makineyi 1 milyar 300 milyon liraya maletti. Robot makine, 13 işçinin yapacağı işi tek başına yapıyor. - Türkiye Genç İşadamları Derneği’nin 4. Olağan Genel Kurulunda Cefi Kamhi’nin ekibi yönetim kurulu üyeliklerine seçildi.

2 Haziran 1992: TOFAŞ ürünü otomobillere yüzde 4.26 ile 5.32 arasında zam yapıldı. Bu arada TOFAŞ’ın yeni ürünleri Kartal SL ve Doğan SL de satışa sunuldu. - AEG Eti çevre dostu bir trafo üretti. AEG Eti Genel Müdürü Engin Aydın ‘GETİ adını verdiğimiz yanmaz kuru tip trafolar gürültüsüz çalışıyor. Yağlı trafolara oranla daha az yer kaplıyor. Yangına ve patlamaya karşı da güvenli’ dedi.

3 Haziran 1992: İlaç fiyatlarına yüzde 15 ile 20 arasında zam yapıldı.

4 Haziran 1992: Türkiye ekonomisine yön veren İzmir İktisat Kongreleri’nin üçüncüsü bugün başladı. Kongreye 1500 delege, Türk Cumhuriyetler ve Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİB) üyesi ülkelerden gelen Cumhurbaşkanı yardımcıları, Başbakanlar, Başbakan yardımcıları katılıyor. Kongrenin açış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanı Özal, Türkiye’nin geleceğe yönelik hedeflerini çizdi, ‘Ciddi hatalar yapmazsak 21. yüzyıl Türklerin ve Türkiye’nin yüzyılı olacaktır’ dedi. Özal’ın anlattığı hedefler özetle şöyle: Türkiye, önümüzdeki 10 yılda, sayıları 10-15′i geçmeyen birinci sınıf ülkeler arasına girmeli. Bilgi çağının insanını yetiştirmek için eğitimde anlayış değiştirilmeli. - Serbest piyasa ekonomisine bağlı kalalım, bundan kesinlikle taviz vermeyelim. - KİT’leri mutlaka özelleştirelim. Bu konuşmadan sonra kürsüye çıkan Başbakan Demirel de Özal’ın çizdiği hedeflere değinirken, bu hedeflere ulaşmanın zorluklarını dile getirdi. - Girelim ama nasıl, evet önümüzde büyük fırsatlar var, ancak zorluklar da var. - Eğitimin sorunlarını çözmek zorundayız. Ancak buraya kaynak aktarmak da gerekiyor. - Serbest piyasaya evet ama Türkiye halen serbest ekonomiye geçmiş değil, - KİT’leri özelleştirelim ama kimseyi sıkıntıya sokmadan, peşkeş çekmeden. Demirel, konuşmasında Özal döneminde uygulanan ekonomik politikayı da eleştirdi, bu politikanın Türkiye’yi fakirleştirdiğini söyledi.

5 Haziran 1992: 3. İzmir İktisat Kongresi’nde çalışma grupları 48 ayrı tebliğ sundu. Tebliğlerle son 10 yılın aksayan bütün yönleri tek tek ortaya konuldu. Bunlar özetle şöyle: - 1980′li yıllarda her yıl yüzde 5 enflasyon vergisi ödedik. - Son 10 yılda faizden gelir elde edenlerin milli gelir içindeki payı yüzde 19.6′dan yüzde 50′ye çıktı. - 1981-1991 yılları arasında verilen 25 bin teşvikten 10 bininin kime, ne için verildiği bilinmiyor. - Cumhuriyet’in kuruluşundan bu yana orta öğretimde okuyan öğrenci sayısı tam 273 kat arttı. - 1923 yılından bu yana ortalama yılda bir eğitim bakanı değişti. - Halen 2 milyon 744 bin çocuk kötü koşullarda çalışıyor. - Son 10 yılda devletin yaptığı harcamalar yüzde 12′den 9.8′e düştü. - Tarihin en dengeli gelir dağılımı 12 Eylül İhtilali’nden sonra bozuldu. - Türk Eximbank’ın Özbekistan’a açtığı 250 milyon dolarlık ihracat kredisine ilişkin anlaşma Ankara’da imzalandı. - Migros’un 40. mağazası Bodrum’da açıldı.

6 Haziran 1992: İstanbul’a yönelik ilk radyo istasyonu ‘Kent FM 101′ yayına girdi. Yayın Gebze-Tekirdağ arasında 101 mhz’den dinleniyor. - Türk Nippon Sigorta, 1. kuruluş yıldönümünü kutladı.

7 Haziran 1992: Aralarında 2 il ve 9 ilçenin de bulunduğu 341 yerleşim biriminde yapılan belediye başkanlığı seçimlerinden koalisyon partileri DYP ve SHP kazançlı çıktı. DYP 173, SHP 70 yerde başkanlığı kazandı. Diğer partilerden ANAP 52, RP 26, MÇP 15, DSP 1 başkanlık aldı, bağımsızlardan iki kişi başkan seçildi. DYP’nin 20 Ekim’de yapılan genel seçimlere oranla oylarında yüzde 5.25 oranında artış görüldü. ANAP, DSP ve RP oylarında ise düşüş var. - İzmir 3. İktisat Kongresi kapandı.

8 Haziran 1992: Genç Yönetici ve İşadamları Derneği (GYİAD) sert bir bildiri yayınladı. Bildiride ‘Ekonomide kaos ortamına girildiği duygusu uyandı, iş aleminde karamsarlık ve bezginlik hakim. Bunun temel nedeni bir türlü rayına oturtulamayan ekonomi’ denildi. Bürokraside yapılan 1800′e yakın değişikliğin eleştirildiği bildiride, ‘Bürokrasideki kişilerin ya yetkilerinin arttırılmasını ya da işinin ehli insanların görevlerine iadesini öneriyoruz’ denildi. Derneğin bildirisinin yayınlanmasından sonra bazı yönetim kurulu üyeleri yaptıkları açıklamada Başkan Şerif Kaynar’ın bu açıklamayı, kendilerine konuyu açmadan yaptığını öne sürdüler.

9 Haziran 1992: İstanbul’da Aksaray-Sirkeci arasında çalışacak olan ve bir süredir deneme seferleri yapılan Tramvay’ın Aksaray-Beyazıt bölümü bugün hizmete girdi. - Petrol sektöründe yabancı firmalarda çalışan 1115 işçinin toplu iş sözleşmesi imzalandı. Shell, BP ve Mobil’de çalışan işçiler adına yapılan toplu sözleşme sonucu ikramiyeler hariç, bir işçinin net ücreti ortalama 7,5 milyon liraya yükseldi. Kuyularda ve dolum tesislerinde çalışan işçilerin ücretleri ise mesai ve sosyal haklarla birlikte 15 milyon lirayı bulacak.

15 Haziran 1992: Bayram öncesi patlayan emisyonun 35 trilyona ulaşarak rekor kırması, dövizlere talebi arttırdı. Serbest piyasada 6900 liradan satılan dolar 7020 liraya yükseldi. Mark ise bir gün öncekine oranla 125 lira değer kazanarak 4480 liraya çıktı. Sterlin ise ilk kez 13 bin lira oldu.

17 Haziran 1992: İstanbul’da 30 ayda bitirilmesi öngörülen, ancak 78 ayda tamamlanabilen ve 30 milyon dolara malolan Yeni Galata Köprüsü Başbakan Demirel ve İnönü tarafından ulaşıma açıldı. Boyu 488, genişlik 42 metre olan köprünün çevre yolu düzenlemeleri ise tam olarak bitirilemedi. Köprünün yapım ihalesi 27 Ocak 1986 tarihinde STFA-HYSSEN konsorsiyumuna verilmişti. 2 metre çapında, 80 metre boyunda 114 kazık üzerine oturtulan köprünün en büyük özelliği, Haliç ile Boğaz arasında su sirkülasyonuna olanak sağlaması. Köprüde 3 gidiş, üç geliş şeridi bulunuyor. Ortadaki 9 metrelik bölüm ise tramvay için ayrıldı. - İstanbul’da toplu sözleşme görüşmeleri çıkmaza giren belediye çalışanları işi bıraktı. İETT işçilerinin eylemi nedeniyle belediye otobüsleri saat 05.00-11.00 arası çalışmadı. Halk yollarda perişan oldu.

19 Haziran 1992: İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile Belediye-İş Sendikası arasında anlaşma sağlanamaması nedeniyle uyuşmazlık zaptı imzalandı. Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen, işçilere yüzde 70 oranında zam verdiklerini, buna göre bir işçinin giydirilmiş net ücretinin ortalama 4 milyon 700 bin lira olacağını söyledi. Sözen, sendikanın ise yüzde 147 zam istediğini, bu gerçekleşirse işçinin ortalama ücretinin 11 milyon 442 bin lira olacağını belirtti. - 12 Eylül İhtilalinden sonra askeri yönetim tarafından kapatılan siyasi partilerin açılmasına ilişkin yasayı TBMM kabul etti. - Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Başkanı Bülent Eczacıbaşı, ekonominin istikrara kavuşturulması için hükümetin kontağı çevirmesini ve istikrar paketi hazırlamasını istedi. TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi 1992 ilk dönem toplantısında konuşan Bülent Eczacıbaşı alınmasını istediği önlemleri şöyle sıraladı: x Özelleştirilme hızlandırılsın. x Vergi reformu süratle yapılsın. x Merkez Bankası para programı ile hazinenin borçlanma ve avans programı bu yılın ikinci yarısı için revize edilsin. x Kamu açıklarının azaltılmasını hedefleyen istikrar programı uygulansın. x Kamu yatırımlarında dış kredi kullanılsın. x Teşvikleri işlerlik kazandırılsın. x Sermaye piyasasının sorunları giderilsin. x Ekonomide koordinasyon sağlansın. x İş güvencesi yasa taslağı yeni bir yaklaşımla ele alınsın. x Kronik enflasyonist programlardan vazgeçilsin.

19 Haziran 1992: İzmir Metrosu (9,2 kilometrelik) ihalesini Yapı Merkezi ABB Traction Konsorsiyumu 387,5 milyon dolarlık teklifle kazandı. Temeli bu yıl atılacak İzmir Metrosunun 36 ayda tamamlanması öngörülüyor. Yaklaşık 98,5 kilometresi tünel olan sistemde 10 yeraltı istasyonu yeralıyor.

20 Haziran 1992: Başbakan Demirel, TÜSİAD Başkanının istikrar paketi önerisi için ‘Hariçten gazel okumak’ deyimini kullandı. Demirel ‘Yeni önleme gerek yok. Bir program koymuşuz. Bu kadar sabırsızlığa da gerek yok. Bir dernek başka iştir, hükümet başka iştir. O kadar çok iyi biliyorlarsa gelsinler hükümet olsunlar’ dedi. - Dünya Bankası, Türkiye’ye 3 projenin finansmanı için 334 milyon dolar kredi açtı. Bu krediler Ceyhan Nehrine kurulacak Berke Barajı, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki tarımsal üretimin gelişmesi için hazırlanan araştırma projesi ve hazinenin bilgi işlem merkezi projeleri için kullanılacak.

21 Haziran 1992: Avrupa Topluluğu, geçen yıllarda fark giderici vergi uygulayarak ihracatını büyük ölçüde engellediği sebze ve meyvemizden sonra, bu kez Türk çimentosu için de anti damping uygulaması başlattı.

23 Haziran 1992: Ankara’da ‘Bayındır Tıp Merkezi’ Başbakan Demirel tarafından hizmete açıldı. Bayındır Holding tarafından 21 ayda gerçekleştirilen Tıp Merkezinin ülkemizde tıbbi teknolojisiyle dünya standartlarındaki ilk hastane olduğu belirtildi. Açılıştan sonra sterilize edilen hastane 15 Temmuz’dan itibaren hasta kabulüne başlayacak. - Toplu sözleşme görüşmeleri uyuşmazlıkla sonuçlanan İstanbul Büyükşehir Belediyesi işçileri bu sabah işi bıraktılar. İETT otobüsleri düzensiz çalıştı, çöpler toplanmadı. İşçilere destek amacıyla belediye memurları da çalışmadı. Çeşitli noktalarda toplanan işçiler, Belediye Sarayına yürüdüler. - Yapı ve Kredi Bankası, bilinen hiçbir ticari hesaba benzemeyen ‘Kredili Ticari Hesap’ uygulamasına geçti. Bu hesapta şirketin kendi parasının yanısıra dilediği gibi kullanılabileceği bir para bulunuyor. Şirket, parayı istediği sürede geri ödüyor.

23 Haziran 1992: Bakanlar Kurulu kararından sonra yeni ‘Osmanlı Bankası AŞ’ 450 milyar lira sermayeyle kuruldu. Yeni Bankanın mevcut Osmanlı Bankası’nın yan kuruluşu olarak kurulduğu bildirildi. Yeni banka, mevcut bankanın aktif ve pasiflerini en kısa zamanda devralarak mevcut kadrosu ile bankacılık işlemleri ve mevduat kabulunü başlayacak. - Türkiye İş Bankası ile Basisen Sendikası arasında toplu iş sözleşmesi imzalandı. Anlaşma sonunda, bankada 2 milyon 750 bin lira olan ortalama ücrete alınan zam oranı yüzde 141 oldu. Banka çalışanları ikinci yıl için de DİE tarafından belirlenen tüketici fiyatlarına göre yıllık enflasyon oranının 5 puan üzerinde zam alacak.

24 Haziran 1992: ‘Karadeniz Ekonomik İşbirliği’ Zirvesi bugün İstanbul’da başladı. Toplantıya Karadeniz’de kıyısı ya da havzası bulunan il ülkenin devlet adamları katılıyor. - Türkiye İş Bankası Uluslararası Visa kartlarının Türkiye’deki bankamatiklerde kullanılabilmesi için gerekli düzenlemeyi yaptı.

25 Haziran 1992: Hazırlıkları 1990 yılından bu yana sürdürülen, ‘Karadeniz Ekonomik İşbirliği Anlaşması’, İstanbul’da Çırağan Sarayında katılımcı il ülkenin Cumhurbaşkanı veya Başbakanları tarafından imzalandı. Demirel, törende yaptığı konuşmada Türkiye’nin demokrasi ve liberal ekonomi alanındaki tecrübesinden bahsetti ve bu tecrübesini tüm ülkelerle paylaşmaya hazır olduğunu bildirdi. Demirel, açılan bu yeni dönemde iş dünyasına önemli rol düştüğüne de işaret etti. Türkiye’nin bu işbirliğine büyük önem verdiğini belirtti. (Karadeniz Ekonomik İşbirliği Anlaşması için yapılan toplantı sırasında Türkiye, bir ‘İmza’ krizi yaşadı. Cumhurbaşkanı Özal, anlaşmaya Türkiye adına Demirel’le birlikte imza koyma isteğini Demirel reddedince zirveyi terkederek Marmaris Okluk Koyundaki dinlenme tesisine gitti. Ve toplantı boyunca dönmedi. Anlaşmayı Türkiye adına Başbakan Demirel imzaladı.)

29 Haziran 1992: Cola türü meşrubata yüzde 10 zam yapıldı. Daha önce 2000 liraya satılan küçük şişe Coca Cola 2200 liraya yükseldi. - Pansiyonculuk kredisinde limitler 29 milyon liradan 44 milyon liraya yükseltildi. Kredide uygulanan yüzde 40′lık faiz de yüzde 35′e indirildi. - KKTC ve Orta Asya’daki Türk Cumhuriyetlerine gidenlerden alınan 100 Dolarlık toplu konut fonu 25 dolara indirildi. - Yapı Kredi Bankasının 300 bininci kredi kartı yapılan törenle Hasan Sinan Kayı’ya verildi. - Eczacıbaşı, Türkiye’de pazarlanan şampuanlar arasında ilk silikonsuz ürünü üretti. - Hazine, yapımı süren otoyolların finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla 10 bankanın önderliğindeki Uluslararası Bankalar Konsorsiyumundan 300 milyon dolar kredi sağladı. Anlaşma Londra’da imzalandı.

30 Haziran 1992: Derviş Temel tarafından hisseleri satın alınan Çaybank adı değiştirilerek ‘Derbank’ olarak faaliyete geçti. Derbank’ın Şişli’deki modern şubesinin açılışı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen tarafından yapıldı. - DİE, yılın ilk üç ayında büyüme hızını yüzde 6.7 olarak açıkladı. Geçen yılın aynı döneminde büyüme hızı yüzde - 1.1 olarak belirlenmişti.

1 Temmuz 1992: İstanbul Büyükşehir Belediyesi, halen 309 abonenin kullanabildiği doğalgazın metreküp fiyatını 1431 liradan 1643 liraya çıkardı. - OYAK-Renault, yerli ve yabancı Renault otomobillerin fiyatına yüzde 5,5-7 arasında zam yaptı.

4 Temmuz 1992: DİE, yılın ilk altı ayının enflasyon rakamlarını açıkladı. Enflasyon, tüketici fiyatlarında yüzde 26.7, toptan eşya fiyatlarında ise yüzde 25.7 oldu. Bu rakamlara göre geçen yılın aynı dönemiyle kıyaslandığında tüketici fiyatları 4.1 toptan eşya fiyatları da 1.2 puan düşük oldu. - Trabzon Serbest Bölgesi’nin ilk kısmı tamamlanarak hizmete girdi ve ilk ticari işlem yapıldı. Transbaş adlı firma tarafından işletilen serbest bölgeye ilk ticari eşya japon Marubeni firması tarafından getirildi.

6 Temmuz 1992: Petrol ürünlerine bugünden geçerli olmak üzere yüzde 5 oranında zam yapıldı. Normal benzinin litresi İstanbul’da 4464, Ankara’da 4462, İzmir’de 4409 lira oldu. - Bu yılın ikinci yarısı için memura yüzde 25-30 oranında zam yapılacağı açıklandı. Düşük dereceli memurlara yüzde 30, üst dereceli memurlara yüzde 25 zam yapılacak. Ağırlıklı ortalama zam oranı ise yüzde 29.8. Memurlara yılın ilk yarısı için yüzde 32.6 oranında zam yapılmıştı. - Seydişehir’de kurulu Etibank Alüminyum Tesislerinde üretilen mamullere ortalama yüzde 3 zam yapıldı.

7 Temmuz 1992: Oranı düşük bulunan memur zammına tepkiler sürüyor. TMMOB Başkanı Teoman Alptürk ‘Enflasyon hesaplarının arkasına sığınılarak yapılan zam memuru hayal kırıklığına uğratmıştır’ derken, İşçi Emeklileri Cemiyeti Genel Sekreteri Tevfik Erdem ‘Bu zammı sadaka olarak niteliyoruz. 2 milyon normal emekli ve yetim açlığa itilmektedir’ dedi. Yeni katsayılarla en yüksek memura 1 milyon 777 bin, en düşük dereceli memura ise 229 bin lira zam yapıldı. Başbakan Demirel, memur zammıyla ilgili soruyu cevaplandırırken, ‘Devlet yapılabilecek olanın en iyisini yapmıştır’ dedi. - Akaryakıttan sonra likit petrol gazına (LPG) da zam yapıldı. 12 kg.lık tüpgazın fiyatı Ankara ve İstanbul’da 40 bin (İstanbul’un Anadolu yakasında 41.500) İzmir’de 39 bin lira oldu.

8 Temmuz 1992: Bir ve iki numaralı cetvele dahil olarak çalışan sözleşmeli personele yüzde 25 oranında zam yapıldı.

10 Temmuz 1992: Türkiye’nin Avrupa Topluluğu bünyesindeki bilgisayar işbirliği ağı BC-Net’e katılmasına ilişkin anlaşma Roma’da imzalandı.

15 Temmuz 1992: Maaş zamlarını yetersiz bulan ve toplu sözleşmeli sendika hakkı isteyen memurlar tüm yurtta bir günlük işi bırakma eylemi yaptı. Doktorlar ve yardımcı sağlık personeli de yarım saatlik ‘Düşünme eylemi’ gerçekleştirdi. Eylemler sırasında memurlar, gösteri, yürüyüş ve pankartlarla isteklerini açıkladılar. - Son zammın üzerinden 10 gün geçtikten sonra petrol ürünlerine yüzde 5-5.8 oranında yeni bir zam yapıldı. Bu zamla normal benzinin İstanbul fiyatı 4464 liradan 4686 liraya çıktı.

17 Temmuz 1992: TEKEL ürünlerine ve çaya yüzde 20 oranında zam yapıldı. Zamdan sonra Uzun Maltepe sigarası 4800, kısa Maltepe 3600, TEKEL 2000 8 bin, Marlboro 10 bin 500, 70′lik Yeni Rakı 35 bin lira oldu. Çay zammıyla da 100 gramlık Kamelya Çayı 3200, Altınbaş 5000, Rize Turist Çayı 3500 liraya yükseldi.

20 Temmuz 1992: ‘Hükümet-İş Dünyası’ zirvesi bugün gerçekleşti. Zirvenin organizasyonunu üstlenen Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı Yalım Erez’in açış konuşmasının ardından kürsüye çıkan Başbakan Demirel zirve için ‘Genişletilmiş Bakanlar Kurulu Toplantısı’ benzetmesi yaptı. 14 oda ve Meslek Kuruluşu başkanının toplam 3,5 saat süren isteklerine, Çiller ve Oral’la birlikte 3,5 saatlik bir konuşmayla karşılık veren Demirel iş adamlarına ‘Devletin ağzına bakmanızı değil, Türkiye’nin önüne proje koymanızı istiyorum’ dedi. Demirel isteklerini şöyle sıraladı: x Mesele, sanayi kurmak değil işletebilmek. x Devlet versin demek yerine karışmasın deyin. x İhracat, yatırım isteriz. Bunun için ne istiyorsan gel söyle. Ama vergi, istihdam da isterim. x Eleştirin, eksikleri söyleyin, çekinmeyin. x Enflasyon beklentisini kabus yapmayın. x İstikrarsızlık var diyorsanız, saçından tutmuşuz, sabredin. Buna karşılık iş dünyasının temsilcilerinin istekleri özetle şöyle sıralandı: x Belirsizliği azaltın, istikrarı sağlayın. x Faizleri düşürün, kamuda verimliliği arttırın. x Ekonomik programa güvensizliği giderin. x İlan edilen teşvikleri kağıt üzerinde bırakmayın. x Artık yalnız çalışanı değil, çalıştıranı da gözetin. x Tüm kesimlerin bir özveri programıyla uzlaşmasını sağlayın. x Turizmde pazarlamaya destek verin. x Düzenli bir diyalog mekanizması kurun.

21 Temmuz 1992: Asgari ücret, 16 yaşından büyükler için brüt 1 milyon 449 bin, küçükler için 1 milyon 116 bin 900 lira olarak saptandı.

23 Temmuz 1992: İstanbul’da ekmeğe zam yapıldı. 320 gram ekmeğin fiyatı 1200 liradan 1500 liraya çıkarıldı.

25 Temmuz 1992: GAP Bünyesindeki projelerin en büyüğü olan Atatürk Barajı Hidroelektrik Santralının bir ve iki numaralı üniteleri bugün bir şöleni andıran gösteriler arasında hizmete girdi. Törene Cumhurbaşkanı Özal, Başbakan Süleyman Demirel, Türk Cumhuriyetlerinden bazılarının devlet başkanları ve başbakanları, bakanlar, milletvekilleri ve büyük bir davetli topluluğu katıldı. Cumhurbaşkanı Özal yaptığı konuşmada ‘Batı’ya karşı ezikliğimizi tarihe gömdük. Bu baraj birlik ve bütünlüğün sembolü’ dedi. Başbakan Demirel de ‘ Bu bizim bayramımız. Şanlı Atatürk’ün şanına layık bir eser’, Başbakan yardımcısı Erdal İnönü ‘Bu projeyi gerçekleştiren irade Kurtuluş Savaşını gerçekleştiren iradedir’ şeklinde konuştu. Dünyada bugüne kadar yapılmış olanlar arasında beşinci büyük hidroelektrik santralı olan tesisin yapımı için 14 trilyon lira harcandı. Bir ve ikinci üniteler toplam 600 megavat enerji üretecek.

27 Temmuz 1992: Faizlere iki puan makas: Ziraat Bankası, İş Bankası, Akbank, Yapı Kredi Bankası mevduat faizlerinde ikişer puan indirim yaptı. İndirime diğer bankaların da uyması bekleniyor.

29 Temmuz 1992: Deniz Kuvvetleri Eski Komutanı emekli oramiral Kemal Kayacan İstanbul Göztepe’deki evinde uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürüldü. Biri kadın, üç terörist önce evin kapı zilini çaldılar. Kapıyı açan Kayacan’a otomatik silahlarla ateş açan saldırganlar daha sonra kaçtılar. Olayda ağır yaralanan Kemal Kayacan, hastaneye kaldırılırken yolda öldü. Kemal Kayacan, 1974 Kıbrıs Barış Harekatı sırasında Deniz Kuvvetleri Komutanıydı. Daha sonra 1977-80 döneminde CHP Ankara Milletvekili olarak Parlamentoda bulunmuştu. - Yapı Kredi Bankasının İstanbul Galatasaray’daki Kültür Merkezi, Kültür Bakanı Fikri Sağlar tarafından hizmete açıldı. Kültür Merkezi İstanbullular’a öncelikle üç alanda müze, kütüphane ve sanat galerisi olarak hizmet verecek.

30 Temmuz 1992: Toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşmaya varılamaması nedeniyle İstanbul, Ankara, Adana ve Trabzon Belediyelerinde çalışan, Belediye-İş Sendikası üyesi işçiler bugün greve başladı. İstanbul’da greve 24 bin işçi katılıyor. Sendika, işçilerin ortalama 1 milyon 700 bin lira olan ücretlerinin 3 milyon 448 bin lira olmasını isterken, Belediye 2 milyon 422 bin 917 lira veriyor.

31 Temmuz 1992: 1991′in başarılı ihracatçılarına ödülleri Başbakan Demirel tarafından verildi. Altın plaket alan 5 şirket ve yaptıkları ihracat tutarları şöyle sıralanıyor: 1. GSD Dış Ticaret A.Ş. 468 milyon dolar 2. Ram Dış Ticaret AŞ 429.8 milyon dolar 3. Cam Pazarlama A.Ş. 296.3 milyon dolar 4. Çukurova Dış Ticaret A.Ş. 274.4 milyon dolar 5. Çolakoğlu Dış Ticaret A.Ş. 245.1 milyon dolar - Türkiye’nin ilk yerli uçak lastiği kamuya ait PETLAS’ın Kırşehir’deki Fabrikasında üretildi. Fabrikada ilk olarak F-5 eğitim ve C-130 tipi uçakların lastiklerinin üretildiği bildirildi. 1976 yılında kurulan ve 1977 yılında temeli Başbakan Süleyman Demirel tarafından atılan PETLAS’ta, toplam 12 trilyonluk yatırım yeralıyor.

31 Temmuz 1992: Sermaye Piyasasına çeki düzen vermek amacıyla yürürlüğe giren Sermaye Piyasası Kanununa işlerlik kazandıracak 7 yeni tebliğ Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Yeni tebliğlere göre: x Oydan yoksun hisse senedi ihraç edilebilecek. x Varlığa dayalı menkul kıymet ihracına olanak tanınıyor x Şirket hissedarları ellerindeki hisseleri halka arzedebilecek. x Finansman bonosu ihracı kolaylaştırıldı. x Repo yasallaştırıldı. x Sigorta şirketleriyle aracı kurumlar yatırım fonu kurabilecek. x Yatırım ortakları portföylerine altın ve değerli madenleri alabilecekler.

1 Ağustos 1992: Türk-İş’in kuruluşunun 40. yıldönümü (31 Temmuz 1952) Ankara’da Dedeman Otel’de yapılan törenle kutlandı. Törende, konfederasyonun kuruluşundan bu yana görev yapan sendikacılara plaket verildi.

1 Ağustos 1992: Pamukbank yüzde 80′i bitirilmiş kooperatif konutları için daire başına 10 milyon lirayla 30 milyon lira arasında değişen ‘Bitirme Kredisi’ uygulamasını başlattı. - İstanbul Kadıköy’de Rıhtım Oteli, Turizm Bakanı Abdülkadir Ateş’in katılımıyla hizmete açıldı. Eskiden işhanı olarak kullanılan bina yaklaşık 9 milyar lira harcanarak 4 yıldızlı otel haline getirildi. - THY’nın iç hat ücretlerine yüzde 30 zam yapıldı. 17 Ağustos’tan geçerli olacak yeni tarifeye göre İstanbul-Ankara 600 bin, İstanbul-Antalya 675 bin, İstanbul -Dalaman 700 bin lira oldu. - Karabük ve İskenderun’da üretilen demir çelik ürünlerine yüzde 6 zam yapıldı.

2 Ağustos 1992: Tofaş ve Oyak-Renault Otomobil Fabrikalarında yıllık bakım nedeniyle üretime bir süre ara verildi. TOFAŞ’ta 25 Ağustos, Renault’da 1 Eylül’de yeniden üretime başlanacak.

3 Ağustos 1992: Mor binlik’ler de tarih oluyor: Cumhuriyet tarihinin en yüksek değerlerdeki ilk banknotu olan bin liralıklar, bugün tedavülden kaldırıldı. İlk kez, Cumhuriyet’in ilanından 4 yıl sonra 1927 yılında İngiltere’de Thomas De La Rue Matbaasında bastırılan bin liralıkların ön yüzünde Atatürk Portresi, arka yüzünde ise demiryolu görüntüsü yeralıyordu. Mavi renkli bu binliklerin alım gücü çok yüksekti ve ancak belli sayıda kişilerin cüzdanını ısıtabiliyordu. O tarihte bu para ile 1333 Amerikan Doları alınabilmekteydi. Aradan geçen yıllar boyunca enflasyona yenik düşerek, alım gücünü yitiren, ‘En yüksek değerdeki banknot’ olma özelliğini 1981 yılında çıkarılan kağıt 5 bin liralıklara kaptıran binliklerden son kez 31 Mart 1986 tarihinde bastırıldı. O tarihte bir Amerikan Doları 678, bir Alman Markı 291 liraydı ve bu parayla 20 ekmek, 10 gazete alınabiliyordu. Aradan geçen 6 yıl boyunca enflasyon bin lirayı iyice kemirdi ve bir zamanlar banknot ailesinin tahtında oturan bu paranın alım gücünü iyice yitirmesine yolaçtı. Günümüzde (1992) bin lira, tuvalet parası oldu! Bir dönemin alım gücü yüksek, ‘Kral’ parası mor binlikler 1992 yılının Ağustos ayında sessizce yaşamımızdan çıkıp gitti. -Renault otomobillerin perakende satış fiyatına yüzde 4 oranında zam yapıldı. En ucuz ürün Renault-12 Torosun fiyatı 62 milyon 357 bin lira, en pahalı Renault-21 Concorde Klimalının fiyatı ise 175 milyon 317 bin liraya yükseldi.

4 Ağustos 1992: Ziraat Bankası, tarımsal kredi limitlerini ortalama yüzde 80 oranında arttırdı. 1 Ağustos’tan geçerli arttırıma göre hayvan alımı için 3 milyon lira, buğday için dekarda 55 bin lira, pamuk için dekarda 325 bin lira kredi açılacak.

5 Ağustos 1992: İstanbul Metrosunun 7 kilometrelik Taksim-Şişli bölümünün 1 trilyon 380 milyar liralık ihalesini kazanan ENKA, Doğuş ve Garanti-Koza Konsorsiyumu ile Büyükşehir Belediyesi arasındaki sözleşme imzalandı. - Türkiye’nin ilk ağız ve dişsuyu üretildi. İpanol adındaki ürün, diş fırçalamanın ardından fırçanın ulaşamadığı bölgeleri temizliyor. İPANA’nın yeni ürününün 250 mm.lik şişesi 9 bin liradan satılıyor.

6 Ağustos 1992: Cırav Gıda AŞ kuruldu. Fındık işleyerek dış pazarlara satıyor.

8 Ağustos 1992: Çorlu’nun Misinli köyü yakınlarındaki Konyalılar Mensucat Fabrikası’nın ayrı bir bölümünde bulunan iki katlı yemekhanesinde öğle saatlerinde meydana gelen patlamada, olay sırasında yemek yemekte olan işçilerden 30′u can verdi, 27’si ağır, 83′ü de yaralandı. Patlamanın yemekhanenin altındaki 1500 tonluk su deposu ve bunun da altında yerden 250 metre derinlikteki artezyen kuyusunda biriken metan gazının infilakinden kaynaklandığı belirlendi. Kaza kurbanlarının bir kısmının yandığı, bir kısmının da molozlarla birlikte düştükleri su deposunda boğuldukları açıklandı.

9 Ağustos 1992: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bir işverenin tarafı olduğu toplu sözleşmenin iptalini isteyemeyeceğine karar verdi.

11 Ağustos 1992: Bursa’da içmesuyu ve kanalizasyon şebekesinin yenilenmesi ve iki arıtma tesisi yapılmasını öngören 245 milyon dolar tutarındaki projeler için Dünya Bankası’ndan kredi sağlandı. - Özellikle çocukların vazgeçemediği gıda maddelerinden ‘Çikolata’nın standardı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. 6 ay sonra yürürlüğe girecek yeni standarda göre çikolata üretimi sütlü, bitter ve beyaz olmak üzere üç tipte, ayrıca sade, çeşitli ve dolgulu olmak üzere üç türde yapılacak. Piyasaya sürülen çikolata üzerinde parmak izi, böcek gibi maddelerin kalıntıları ile küf bulunmayacak, rutubet oranı ise en çok yüzde 1,5 olacak.

12 Ağustos 1992: İstanbul, Ankara, Bursa, Trabzon ve İzmir Konak Belediyelerinde 14 gündür süren temizlik işçileri grevi Bakanlar Kurulunca ‘Kamu Sağlığını tehdit ettiği’ gerekçesiyle iki ay süreyle ertelendi.

15 Ağustos 1992: Dünya Borsalarında ons başına altın fiyatlarının önemli ölçüde gerilemesi, Kapalıçarşı’da da altın fiyatlarında düşüşe yolaçtı. Gramı 73 bin 740 lira olan külçe altın yüzde 3.6 oranında gerileyerek 71 bin 80 liraya düştü. Cumhuriyet altını da 537 bin liradan 520 bin liraya indi.

17 Ağustos 1992: Marlboro ve Parliament’ten sonra Camel, Winston ve Salem Sigaraları da Türkiye’de üretilecek. ABD’li R.J. Reynolds Tobacco International Firmasının, İzmir Torbalı’da kuracağı tesislerde yılda 10 milyar adet sigara üretileceği, tesislerin 1993 yılı sonlarında üretime geçeceği açıklandı.

17 Ağustos 1992: Milli Güvenlik Kurulu’ndan sert uyarı. Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın başkanlığında Diyarbakır’da toplanan kurul, Güneydoğu için sert kararlar aldı. Yayınlanan bildiride terör örgütlerine mutlaka darbe vurulacağı, teröre ve bölücülüğe arka çıkanlar olduğu belirtilerek ‘Şırnak’ın yeniden huzur içinde yaşanabilir hale getirilmesi için, gerekenin en kısa zamanda yerine getirilmesi hususunun hükümete bildirilmesine karar verilmiştir’ denildi.

21 Ağustos 1992: Deri ihracatına kolaylık getirildi. Kromlu deri ihracatı sırasında kilo başına 65 sent olarak yapılan destekleme ve fiyat istikrar fonu kesintisiz kaldırıldı.

21 Ağustos 1992: Benzine yüzde 6 oranında zam yapıldı. Yeni fiyat ayarlamasıyla süper benzin 5518, normal benzin 4918, motorin ise 3899 lira oldu. - Tüm okul taşıtlarında Ferdi Kaza Sigortası zorunlu kılındı. İlk kez başlanacak zorunlu koltuk sigortası ile 60-70 sigorta şirketi 15 milyar liralık pastayı paylaşacak. -Türkiye, Batı’nın en riskli ülkesi. Dünya Ekonomik Forumu’nun raporuna göre Türkiye 22 sanayileşmiş ülke arasında siyasi açıdan ikinci, ekonomik açıdan ise birinci en riskli ülke olarak nitelendirildi. Ekonomik açıdan en az riskli ülke Norveç olurken, siyasi açıdan en az riskli ülke de İsviçre oldu. Siyasi risk sıralamasında Yunanistan, Türkiye’den daha fazla riskli görüldü. ‘Milliyet’ (23 Ağustos 1992)

28 Ağustos 1992: Yasadışı PKK örgütü İstanbul’da vapur yaktı. Pendik Vapuru Karaköy İskelesi’nden hareket edeceği sırada alevler içinde kaldı. Kaptan ve 10 mürettebat canlarını kurtardı. 1960 İngiliz yapımı gemi daha sonra halatlarını kopararak sürüklenmeye başladı ve yeni Galata Köprüsü’ne yaslandı. Pendik Vapuru, daha sonra söndürme çalışmalarının güvenlik ve emniyet içinde yapılabilmesi için Salacak Sahili’ne götürüldü. Gemi yakma olayını bölücü terör örgütü PKK üstlendi.

31 Ağustos 1992: Ereğli Demir Çelik Fabrikası ürünlerine yüzde 7 ile 10 arasında değişen oranlarda zam yapıldı.

1 Eylül 1992: PTT Genel Müdürlüğü posta ücretlerine yüzde 25-120 oranında zam yaptı. Yurtiçi ve Kıbrıs için en düşük mektup ücreti 500 liradan 1000 liraya çıkarıldı. Acele Posta Servisi’nde ise en düşük ücret 10 bin lira olarak saptandı. -Türkiye Demir Çelik işletmeleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı Karabük ve İskenderun Tesislerinde üretilen demir ve yan ürünlere ortalama yüzde 8 oranında zam yapıldı.

2 Eylül 1992: Parasını değerlendirmek isteyen yurttaşlar için bankalar yeni bir olanak sağladı. İnterbank ve Pamukbank’tan sonra Yapı Kredi Bankası da piyasaya çıkardığı ‘Varlığa dayalı senet’lere üç aylık brüt yüzde 78, altı aylık brüt yüzde 81 faiz veriyor.

2 Eylül 1992: Eczacıbaşı İlaç Topluluğu’nun Lüleburgaz’da yaptırdığı ilaç tesisleri, başbakan Demirel tarafından üretime açıldı. Tesiste yılda 200 milyon birim ilaç üretilecek. Eczacıbaşı Topluluğu 50 yaşında! Yarım asır önce Laleli’de bir dükkanda başlayan üretim bugün üç ana grup (ilaç, yapı ve kağıt) olmak üzere 33 şirkette sürüyor. Kuruluş yıllarında 15 kişi çalıştıran Eczacıbaşı’nın bugün (1992) 7 bin çalışanı var. Eczacıbaşı 50 yıl içinde yapay balık yağı üretiminden 300 çeşit ilaç üretecek hale geldi. Türkiye’nin ilk modern ilaç fabrikası, Eczacıbaşı tarafından kuruldu.

3 Eylül 1992: Otosan, yeni modeli Ford Transit 15′i piyasaya sundu. Motorunun beygir gücü 88.8 olan araç, 90 km. sabit hızla şehir içi ve dışında 10 kilometrede ortalama 9.3 litre benzin tüketiyor. - Milliyet Gazetesi Ekonomi Yazarı Necati Doğru’nun ‘Vergi sülükleri açıklansın’ başlığı altında, vergilerini ödeyemeyenlerin isimlerinin kamuoyuna açıklanması için başlattığı kampanyaya gönderilen mektup sayısı 70 bine, imza sayısı 92 bin 550′ye ulaştı. Ancak hükümet, vergi ödemeyenlerden bir tekini bile açıklamadı. - Piyasadaki para bolluğu ve Merkez Bankası’nın yüksek faize karşı savaşta, Çiller’e destek vermesi repoyu yere serdi. Üç aylık bono faizlerini yüzde 69.800′e çeken Merkez Bankası, repo faizlerinin yüzde 25′e, aylık repo faizinin yüzde 58′e düşmesine yolaçtı.

3 Eylül 1992: Maliye Bakanlığının ‘Taşıtın alıcısına teslim edilmediğinin belgelenmesi durumunda daha önce ödenen taşıt alım ve ek taşıt alım vergilerinin iadesine ilişkin’ tebliği yayınlandı.

4 Eylül 1992: Borsa’da 7070 liradan işlem gören ABD Doları birden 7200 liraya fırladı. Ancak akşam üzeri 7110 liraya düştü. Dolar bir günde 40 lira birden artmış oldu.

7 Eylül 1992: Şeker fiyatlarına yüzde 10-20 arasında zam yapıldı. Zamla toz şekerin kilosu 5500 liradan 6 bin liraya, kesme şekerin kilosu 7800 liradan 8500 liraya çıktı.

8 Eylül 1992: İstanbul Metrosu’nun Taksim-4. Levent arasındaki birinci bölümünün Şişli-4. Levent arasındaki ikinci kısım inşaat ihalesi sözleşmesi imzalandı. Taksim-Şişli arasındaki 3351 metrelik birinci kısmın ihalesini Garanti-Koza, Enka ve Doğuş ortaklığı almıştı. Şişli-4. Levent arasındaki 4049 metrelik ikinci kısmı ise Tekfen İnşaat aldı. Sözleşmeye göre her iki bölüm inşaat da 850 günde tamamlanacak, birinci bölüm 757 milyar liraya, ikinci kısım ise 624 milyar liraya malolacak.

9 Eylül 1992: Cumhuriyet Halk Partisi, 11 yıl aradan sonra bugün yapılan 25. kurultayı ile resmen açıldı. Deniz Baykal, Atatürk, İnönü ve Bülent Ecevit’ten sonra partinin dördüncü genel başkanı oldu. İki adayın yarıştığı kurultayda Baykal 679, rakibi Erol Tuncer 452 oy aldı. - Türkiye’nin ilk sanayicileri arasında yer alan ve liberal ekonominin radikal savunucusu olarak tanınan işadamı Mehmet Mermerci öldü. Amerika’da Stanford Üniversitesi’nde elektrik mühendisliği eğitimi gören Mermerci, 1955 yılında Akfil Tekstil ve Konfeksiyon Fabrikası’nı kurarak ince pamuklu kumaş üretmişti.

11 Eylül 1992: 45 ülkede fabrikası bulunan Amerika’nın büyük pil şirketi Eveready ile Kent Gıda A.Ş.’nin ortak olarak Gebze’de kurduğu pil fabrikası üretime açıldı. Hisselerinin yüzde 60′ı Eveready Şirketine ait olan fabrikada yılda 75 milyon adet kalem pil üretilecek. Fabrika 84.3 milyar liraya maloldu.

13 Eylül 1992: Maliye Bakanı Sümer Oral, kamuoyunda ‘Yüzsüzler’ diye nitelenen, vergi borçlarını affa rağmen ödemeyenlerin isimlerinin 1 Ocak 1993 tarihinde açıklanacağını söyledi.

14 Eylül 1992: Dolarda hızlı yükseliş: Dolar, Tahtakale’de 170 lira birden artarak 7590 lira oldu. Mark ise 30 lira düşerek 5130 liradan işlem gördü.

15 Eylül 1992: ESBANK, 65. kuruluş yıldönümünü kutluyor. Aktif toplamında Türkiye’nin en büyük 7 özel sektör bankası arasında bulunan Esbank’ta toplam aktiflerin 1992′nin ilk yarısında 5.7 trilyon liraya ulaştığı açıklandı.

16 Eylül 1992: 250 bin liralık banknotlar çıkarılıyor: Hızlı enflasyonun, en yüksek küpürdeki para olan 100 bin liralıkları piyasa koşullarında yetersiz bırakması üzerine bir süredir hazırlıkları yapılan 250 bin liralık banknotların 2 Ekim günü tedavüle çıkarılacağı açıklandı. Bu arada 500 bin liralıkların da ‘Yolda’ olduğu, büyük bir olasılıkla gelecek yıl çıkarılacağı bildirildi. - İstanbul Anakent Belediyesi ile Belediye-İş arasında sürdürülen toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlandı ve işe yeni başlayan bir temizlik işçisinin giydirilmiş net ücreti 3 milyon 900 bin lira oldu. - Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı şeker ithalatı için müsteşarlıktan izin alınması zorunluluğu getirdi. - Fındık ihracatında fonlar düşürüldü. İç fındıktan ton başına alınan 40 sentlik ton 10 sente, kabuklu fındıktan ton başına alınan 20 sent ise 5 sente düşürüldü.

17 Eylül 1992: MESS ile Türk Metal arasında 75 bin işçinin toplu iş sözleşmesi için yapılan görüşmeler olumsuz sonuçlandı. MESS’in alt grup işyerlerinde ‘enflasyonun altında’ ‘Üst grup işlerinde’ de her ayın enflasyonunu bir sonraki ay ücrete yansıtma teklifi getirdiğini belirten Türk Metal Sendikası Başkanı Mustafa Özbek, ‘Bu teklifler kavgaya davettir’ dedi.

21 Eylül 1992: Gazeteci yazar İlhami Soysal, Ayvalık yakınlarında geçirdiği trafik kazası sonucu öldü. 1928 yılında Karadeniz Ereğlisinde doğan Soysal, gazeteciliğe 1949 yılında Bursa’da Ant Gazetesi’nde başlamış, daha sonra çeşitli gazete ve dergilerde çalışmıştı.

22 Eylül 1992: TCDD, 136 yaşına bastı. Genel Müdür Tekin Çınar, ‘TCDD yeni yaşında Ankara-İstanbul arasındaki trenleri elektrikli lokomotiflerle işletecek’ dedi.

23 Eylül 1992: İstanbul’da taksi ve dolmuş ücretlerine yüzde 50 oranında zam yapıldı. Taksilerde açılış ücreti 5 bin lira oldu. Kilometre başına da 4 bin lira alınacak. Zamlar, 26 Eylül’de yürürlüğe girecek. - İstanbul Büyükşehir Belediyesinde çalışan 28 bin işçiyi kapsayan toplu sözleşme Nurettin Sözen’le, Belediye-İş Sendikası Genel Başkanı Fuat Alan tarafından imzalandı.

24 Eylül 1992: Pamukbank, Türkiye’de ilk kez Boğaziçi Üniversitesinde ‘Üniversite Kartı’ uygulaması başlattı. Karta sahip olanlar, bankanın bütün bireysel hizmetlerinden yararlanabilecekler. - Türkiye’nin ilk triko markalarından biri olan ‘Karaca’ 75. kuruluş yıldönümünü kutluyor. 1917 yılında ödünç iki çorap makinesiyle işe başlayan Karaca halen 700 çalışana ve 150 milyarlık ciroya sahip.

26 Eylül 1992: Türkiye Şişe Cam Fabrikaları AŞ’ye ait Sinop Cam Fabrikası’nın rekabete dayanamayıp kapanmasını ve 678 çalışanın işsiz kalmasını protesto amacıyla kentte işçiler, esnaf ve halk bugün yürüyüş yaptı. ‘Kurtar bizi Baba’ diye bağıran Sinoplular ‘Babalar işsiz, çocuklar aç’, ‘Sinop ağlıyor, hükümet uyuyor’ yazılı pankartları taşıdılar. - İstanbul hızlı tramvayı, Atatürk Oto Sanayi Sitesi, İMES, Modaco, Yedpa Sanayi Siteleri ile Ankara Metrosu gibi projelere imza koyan ‘Yapı Merkezi’ 28 yaşına bastı. İzmir Metrosu’na da başlayan şirket, 1965 yılında Yüksek İnşaat Mühendisi Dr. Ersin Arıoğlu ve Y.Mimar Köksal Anadol tarafından kurulmuştu.

26 Eylül 1992: Büyük İstanbul gazetelerinin fiyatına 500 lira zam yapıldı. Gazete fiyatları 3 bin liradan 3500 liraya çıktı.

30 Eylül 1992: Yaşar Holding şirketlerinden Pınar Süt, yağ oranı ve kalorisi düşük süt üretti. Kalsiyum, fosfor, mağnezyum ve çinko gibi mineraller içeren yeni ürün ‘Pınar Form Süt’ adıyla piyasaya sürüldü.

1 Ekim 1992: PKK’lı teröristler, Bitlis’in Cevizdalı köyünde 40 kişiyi öldürdü. - SEKA, gazete kağıdının da içinde bulunduğu bazı kağıt ve karton türlerine yüzde 5 ile 10 arasında zam yaptı. Ayrıca okul kitabı kağıtları ile defter kağıtlarının fiyatı da yüzde 7,5-10 arasında yükseltildi.

2 Ekim 1992: 250 bin liralık banknotlar tedavüle çıkarıldı. Merkez Bankası zaman içinde emisyonun yüzde 35 ile 40′ını yeni banknotların üzerine yıkmayı planlıyor. Türkiye Cumhuriyeti’nde 1000 liralık banknotlar, 1927-1981 döneminde tedavüldeki en yüksek değerdeki para olma özelliğini korumuş, ancak alım gücünü iyice yitirmesi nedeniyle 1981′de 5 binlik banknotlar, 1982′de onbinlik banknotlar, 1988′de 20 binlik banknotlar, 1989 Mayısında da 50 bin liralık banknotlar çıkarılmıştı. 1991 yılında çıkarılan 100 bin liralık banknotların da enflasyon karşısında kısa sürede aşınması nedeniyle 250 binliklerin çıkarıldığı açıklandı. - Ege Denizi’nde ‘Kararlılık gösterisi-92′ tatbikatında üzücü kaza! ABD donanmasına ait Saratoga uçak gemisinden ‘İnsan hatası’ sonucu gece saat 22.00 sıralarında ateşlenen iki füzeden biri, 2 mil uzaklıktaki Türk Muhribi Muavenet-i Milliyenin kaptan köşküne isabet etti. Olayda komutan Yarbay Kudret Güngör ile dört denizci şehit oldu, komutan yardımcısı ile 10 denizci ise yaralandı. Muavenetin onarılması imkansız olduğundan hurdaya çıkarıldı.

4 Ekim 1992: İstanbul, Eskişehir ve Gaziantep’te kurulacak 4 arıtma tesisi projesinin finansmanı için Fransa’dan 500 milyon frank (772,5 milyar lira) kredi sağlandı.

4 Ekim 1992: Kanal 6 kuruldu. Kuruluş 1998 yılında Korkmaz Yiğit tarafından satın alındı.

5 Ekim 1992: 7. Otel ve Lokanta Gereçleri Fuarı Tüyap İstanbul Sergi Sarayında 251 yabancı ve 77 yerli firmanın katılımıyla açıldı. Sergi bir hafta süreyle açık kalacak. - Enflasyon fırladı. DİE’ye göre Eylül ayında tüketici fiyatları yüzde 7,4, toptan eşya fiyatlarındaki artış ise yüzde 6.3 oldu. İTO endeksi de eylülde yüzde 7.9 oranında artış gösterdi. Yıllık enflasyon toptan eşyada yüzde 60.1, tüketici fiyatlarında 67.7 oldu. - Bir süreden beri deneme yayını yapan ‘Kanal 6′ televizyonu asıl yayınlarına başladı.

7 Ekim 1992: Yedinci parti satışları bugün başlayan Bahçeşehir Konutları’ndan almak isteyenler geceden kuyruğa girdi. Emlak Bankası’nın satışa çıkardığı dairelerin peşin fiyatı 476 milyon lira ile 2 milyar 450 milyon lira arasında değişiyor. - Levi’s, Boyner’le evleniyor. Dünyanın blucin üretim devi olan Levi’s, Türkiye’de kendi markasını taşıyan blucinler üretmesi için anlaşma yaptığı Denimiko’nun yüzde 51 hissesini Boyner’lerden satın aldı. -Koç Grubunun ‘Gaz Aletleri Şirketi (GAZAL)’ 30 yaşına girdi. 30 yılda 22.7 milyon adet muhtelif tüp, 35 milyon valf, 2 milyon detantör, 1,3 milyon adet LPG sobası üreten Gazal’ın kapasitesini arttırmak için Gebze’de kurduğu fabrika Kasım ayında açılacak.

8 Ekim 1992: Has Bilgi Birikim HBB televizyonu kuruldu.

12 Ekim 1992: Türkiye Taşkömürü Kurumu’nda çalışan 34 bin işçiyi kapsayan toplu iş sözleşmesi görüşmeleri 42 maddede uyuşmazlığa gitti. - Ereğli Demir Çelik Fabrikaları’nda üretilen bazı mamullerin fiyatına ortalama yüzde 8.9 oranında zam yapıldı.

14 Ekim 1992: İstanbul Metrosu’nun Şişli-Levent kesiminin yapımına bugün törenle başlandı. Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen, temel atma töreninde yaptığı konuşmada ‘100 yıllık rüya gerçekleşiyor’ dedi. 625 milyar liraya ihale edilen dördüncü kısım metro inşaatında üç istasyon bulunuyor ve 4 kilometre uzunluğunda olacak. - Bakanlar Kurulu, Kazakistan’da kurulacak bir milyon dolar sermayeli Türkiye-Kazakistan International Bank’a, Emlak Bankası’nın yüzde 51 hisseyle ortak olmasına karar verdi. - Ulaştırma Bakanı Yaşar Topçu’nun limanlarının özel sektöre açılacağı yolundaki açıklamasından sonra Mersin Limanı’nda özelleştirme için ilk adımın atılması liman işçilerinin tepkisine yol açtı. Mersin’e getirilen kiralık romörkörün dışardan getirilen personeli ile hizmete girmesi üzerine 1500 işçi olayı protesto amacıyla işi bırakma eylemi yaptı.

15 Ekim 1992: Bakanlar Kurulu, memur maaşlarına yeni yıl zammını yüzde 28.5 olarak saptadı. Bu zam oranıyla en düşük memur maaşı 1 milyon 296 bin liradan 1 milyon 684 bin 800 liraya çıkıyor. Genel müdür maaşı da 7 milyon 309 bin liradan 9 milyon 343 bin liraya çıktı. Beklentilerin altında olan bu zam oranı hayal kırıklığı ve tepki yarattı. - THY ve HAVAŞ’ta toplu iş sözleşmesi görüşmeleri başladı. Hava-İş Sendikası iki kuruluşta çalışan 10 bin işçi için ortalama yüzde 200 oranında zam isterken, THY yönetimi bu zammı kabul etmenin imkânsız olduğunu bildirdi. - Pendik tersanesinde bugüne kadar yapılmış en büyük gemi olan 75 bin tonluk ‘Alma Ata’ adlı kuru yük gemisi iki parça halinde yapılıp törenle denize indirildi, geminin boyu 180 genişliği 23 metre, yüksekliği 13.90 metre.

15 Ekim 1992: Türk Silahlı Kuvvetleri, Kuzey Irak’ta PKK’lı teröristlere karşı büyük bir operasyon başlattı. Harekata kara ve jandarma komando birlikleri ile özel imha timleri de katılıyor. Diyarbakır’dan kalkan savaş uçakları 30 kilometre içeriye girerek PKK kamplarını bombaladı.

16 Ekim 1992: Raks, Manisa’daki fabrikasında Türkiye’de ilk CD üretimini başlattı. Fabrikanın tam vardiyada yıllık 9 milyon CD’lik üretim kapasitesi olduğu açıklandı. - 68 yıllık Cumhuriyet Gazetesi’nde yeni bir dönem başladı. Mali darboğazdan kurtulamayan Cumhuriyet ve Matbaacılık TAŞ, konkordato davasının sonucunu beklerken gazetenin isim ve yayın hakkı, Cumhuriyet çalışanlarınca kurulan Yedi Gün Haber Ajansı adlı şirkete kiralandı. Gazetenin bundan sonraki gelir ve giderleri bu şirkete ait olacak.

18 Ekim 1992: ‘Kara delik’ olarak nitelenen kamu açıklarını kapatmak için ilk uygulama memurlardan başlatıldı. Etibank, TRT, TEK, TKİ ve demir çelik gibi kurumlarda 25 ya da 30 yılını doldurmuş memurlar, yaşlarına bakılmaksızın emekli ediliyor. Etibank’tan yayınlanan genelgede kuruluşun mali sıkıntı içinde bulunduğu, bu durumun düzeltilmesi için 30 yılını dolduranların resen emekliye sevkedilecekleri duyuruldu.

19 Ekim 1992: Yapı Kredi Bankası dövize endeksli kredi faizi oranlarında indirime gitti. ABD Doları’na endeksli kredi faizi oranları yüzde bire, Alman Markı’na endeksli kredi faizi oranları ise yüzde 1.2′ye düşürüldü. - SEK ürünlerine yüzde 5.1-20 arasında değişen oranlarda zam yapıldı. Zamla SEK’in şişe sütü 2500 liradan 3 bin liraya çıktı.TEKFEN İnşaat ve Ticaret AŞ, Alman inşaat şirketi Hallesche Mitteldeutsche Bau AG’yi (HMB) satın aldı. Tekfen’in HMB için ne kadar ödediği açıklanmadı. Alman şirketi 5 bin kişilik işgücü ile Almanya, Rusya ve Ukrayna’da faaliyet gösteriyor.

20 Ekim 1992: PKK’lı teröristler, Bingöl’ün Solhan ilçesi Harzemşah köyü yakınlarında bir yolcu otobüsünü tarayarak 22 kişiyi öldürdü, 6 kişiyi de yaraladı.

21 Ekim 1992: Denizcilik işletmeleri, İstanbul’daki yolcu vapurlarından bazılarında, 1974 yılında kaldırılan ‘lüks mevkii’ uygulamasını yeniden başlattı. İlk etapta Kadıköy-Karaköy arasında 4 vapurda yapılacak uygulamayla yolculardan 3500 liralık bilet ücretine ek olarak 5 bin lira alınacak. Uygulama daha ilk günü yolcular arasında tepki yarattı ve ‘insanlar arasında sınıf ayırımı’ şeklinde nitelenerek protesto edildi. -Yoksulluk sınırı 4 milyon 223 bin lira. DİSK Araştırma Enstitüsü’nün yaptığı çalışmaya göre İstanbul’da 4 kişilik bir ailenin geçinebilmesi için 4 milyon 223 bin liralık gelire ihtiyaç duyuluyor. Araştırmaya göre 4 kişilik ailenin en önemli harcama kalemi milyon 782 bin 294 lira ile gıda harcamaları.

22 Ekim 1992: Yünlü kumaş fiyatlarında yüzde 12-14 arasında zam yapıldı. Zamdan sonra bir takım elbiselik kumaş 600 bin liraya çıktı. - Vestel, 2 milyonuncu televizyonu üretti. - Hazine borçlanma politikasını değiştirdi. 3, 6 ve 9 ay vadeli kağıt satışını Merkez Bankası’na devrediyor. Hazine gelecek yılın başından itibaren sadece bir yıl vadeli tahvil satılacak. Hazine, bir yıl için belirlediği borçlanma kağıtlarını Merkez Bankası’na verecek ve bu kağıtları Merkez Bankası satacak.

23 Ekim 1992: MİT’in başına 30 yıl aradan sonra ilk kez bir sivil görevli atandı. Yeni başkan müsteşar Sönmez Köksal, daha önce Avrupa Konseyi daima temsilciliği görevindeydi.

24 Ekim 1992: PKK’lı teröristlerin demiryolunu tahrip etmeleri nedeniyle Elazığ-Muş seferini yapmakta olan yolcu treni Yörecik-Kurt istasyonları arasında yoldan çıkarak Murat Nehri’ne uçtu. Olay sırasında iki makinist öldü, 8 görevli ve 19 yolcu yaralandı. Olaydan sonra PKK’lı teröristlerle güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmada 7 PKK’lı öldü, bir uzman çavuşla bir er şehit oldu, 19 er yaralandı.

25 Ekim 1992: Türkiye’nin Uluslararası ilk özel havaalanı, ‘Hezarfen Ahmet Çelebi Havaalanı’ Cumhurbaşkanı Turgut Özal tarafından ulaşıma açıldı. Çatalca sınırları içinde, İstanbul’a 30 kilometre uzaklıktaki havaaalanı için 3 milyon dolar harcandı. 6 tonun altındaki her türlü uçağa hizmet veren havaalanının pist uzunluğu 680, genişliği ise 28 metre. Alanda 50 uçak aynı anda konaklayabilecek. 1989 yılında havacılık meraklısı Ahmet Çözmez ve Murat Öztürk tarafından kurulan Hezarfen Havalanı’nın hisselerinin yüzde 80′i daha sonra Kar Yatırım Şirketleri Topluluğu’na geçmişti. - Gazeteci yazar İbrahim Örs öldü. 1928 yılında doğan ve İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü mezunu olan İbrahim Örs, mesleğe 1946 yılında Trabzon Yeniyol Gazetesi’nde başlamış, İnan Dergisi, Son Saat ve Milliyet gazetelerinde çalışmıştı. Çeşitli eserleri bulunan Örs, evli ve iki çocuk babasıydı.

26 Ekim 1992: Ülker, Türkiye’de ilk kez proteinli bisküvi üretti. Probis adıyla piyasaya sunulan proteinli bisküvinin, soya unu bazlı ve protein değeri yüksek bir ürün olduğu açıklandı. - ABD Doları dünyada ve Türkiye’de hızlı bir tırmanışa geçti. Kapalıçarşı’da 7 bin 890 liraya tırmanan dolar, bazı bankalarda 8 bin liradan işlem gördü. Doların değer kazanmaya başlamasıyla gerileyen Alman Markı da 5180 liradan 5130 liraya düştü.

28 Ekim 1992: Zeytin ve zeytinyağlarına destekleme alımları çerçevesinde yüzde 52 fiyat artışı verildi. 220 kalibrelik zeytin 17 bin 500, zeytinyağı ise 13 bin liradan alınacak.

28 Ekim 1992: ENKA-Bechtel Müşterek Teşebbüs Ortaklığı tarafından gerçekleştirilen 120 kilometre uzunluğundaki Ankara-Gerede otoyolu, Başbakan Süleyman Demirel’in de katıldığı törenle açıldı.

30 Ekim 1992: Şirket ve ortaklık şeklinde teşkilatlanan doktorlar, elektrik ve elektronik ve mekanik ev aletlerinin bakım ve onarım işi ile uğraşanlarla motorlu kara taşıtlarının alım, satım ve kiralamasıyla uğraşan oto komisyoncuları, yazar kasa kullanımı zorunluluğu dışında bırakıldı. PKK’ya karşı Irak topraklarının yaklaşık 30 kilometre içinde sürdürülen harekatta Haruk ve Hafta’nın kamplarına girildi. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Doğan Güreş, ‘PKK’da binden fazla ölü var. 400 kilometrekarelik alan Mehmetçik’in kontrolünde’ dedi.

1 Kasım 1992: Renault, yeni modeli Optima’yı piyasaya çıkardı. Optima’nın KDV dahil perakende satış fiyatı 113 milyon 310 bin lira. - Akbank, kredi alacaklarına karşılık göstererek çıkardığı 250 milyar liralık varlığa dayalı menkul kıymet (VDMK) satışına bugün başladı. Menkul kıymetlerin vadesi 1 ay ile 1 yıl arasında değişen 12 seriden oluşuyor. - Dış krediler kur farkı fonu kapsamındaki kredilere uygulanan faiz oranı düşürüldü. Merkez Bankası’nın tebliğine göre kasım ayında kullanılacak söz konusu kredilere yüzde 74.73 faiz uygulanacak. Bu rakam geçen ay yüzde 75.77 idi.

2 Kasım 1992: Ziraat Bankası mevduat faiz oranlarını 4 ile 5 puan arasında artırdı. Enflasyon artışına bağlanan bu faiz artışı bankacılık çevrelerinde şok etkisi yaparken para piyasasını da şaşkına çevirdi. Banka yetkilileri, ‘varlığa dayalı menkul kıymet çıkararak faizleri artırmak yerine doğrudan artırmayı tercih ettik’ dediler. Bu arada bankalararası döviz piyasasında dolar 7920 liradan 8030 liraya kadar yükseldi ve hükümetin yılsonu için öngördüğü tavanı iki ay öncesinden aştı. - Elektriğe kasım ayı için yüzde 4 zam yapıldı. Zamdan sonra evlere verilen elektriğin kilovatı 634 liraya yükseldi.

3 Kasım 1992: Faize müdahale. Hükümet banka ve para piyasalarını şaşkına çeviren Ziraat Bankası’nın faiz artırma kararını veto etti. Tüm vadelerde 4-5 puan artırılan oranlar Başbakan ve bazı bakanların müdahalesi sonucu 2′şer puan geri çekildi. - Ankara’dan AT atağı. Hükümet, Ocak 1993′ten başlayarak ithal mallara tek fon-tek gümrük oranı uygulayacak. Toplam ortalama oran yüzde 16 olacak ve 24 milyon dolarlık dışalım gerçekleştirilecek. Karar 1 Ocak 1993′te yürürlüğe giriyor. - Renault otomobillere yüzde 6-7.5 arasında zam yapıldı.

4 Kasım 1992: Enflasyon çıldırdı: Ekim ayı rakamları enflasyonun kontrolden çıktığını ortaya koydu. DİE rakamlarına göre toptan eşya endeksi yüzde 5.5, tüketici fiyatları endeksi yüzde 7.6 oranında arttı. Yıllık artış toptan eşyada yüzde 63.3 tüketici fiyatlarında yüzde 69.2 oldu. Böylece yıllık enflasyon hedefi olan yüzde 62 şimdiden aşıldı.

5 Kasım 1992: 5 bin liralık madeni paralar bugün tedavüle çıkarıldı. Dolar 8 bin lira oldu. - Renault’tan sonra TOFAŞ da ürettiği otomobillerin fiyatını yüzde 7.5 oranında artırdı. Böylece en ucuz TOFAŞ otomobili olan Serçe’nin KDV dahil perakende fiyatı 50 milyon lirayı geçti. En pahalı model Tempra’nın fiyatı (KDV’li perakende satış fiyatı) da 200 milyona ulaştı. - İstanbul’da ekmeğe zam. 320 gram ekmek 2 bin liradan satılacak.

9 Kasım 1992: Uzun süredir sözü edilen Komili-Ünilever birleşmesi resmen gerçekleşti. Ünilever ve Movipek firmaları, sermayesi 180 milyar liraya çıkarılan Komili AŞ’deki hisselerin yarıdan fazlasını ele geçirirken, şirketin adı ‘Komili Ev İhtiyaç Maddeleri AŞ’ oldu.

9 Kasım 1992: Özelleştirme kapsamındaki 5 çimento fabrikasının yeni sahipleri belli oldu. Toplam 700 bin ton kapasiteli Çorum ve Sivas çimento fabrikalarını Yibitaş-Lafarge Copee satın aldı. 600 bin ton kapasiteli Denizli Çimento, Nuh Çimento ile Set Çimento ortaklığına satıldı. Bartın ve Ladik Çimento fabrikalarını ise Uzan ailesi satın aldı.

11 Kasım 1992: Koç Grubu otomotiv şirketlerinden Otoyol 25 yaşına bastı. 1996 yılında fiyat lisansıyla ticari araç üretmek için kurulan Otoyol, bugüne kadar 70 bin araç üretti.* 1989′da Iveco’ya ortak oldu. * 1990 yılında Adapazarı’nda kurulan komplekste yılda 14 bin araç üretiliyor. * Yıllık cirosu 500 milyar liraya yaklaşıyor. * Pazar payı yüzde 42′ye ulaşıyor. * 49 versiyona ulaşan 7 tip araç üretiyor. * Otoyolda 50 bin kişi çalışıyor.

14 Kasım 1992: TEKEL’in Nevşehir Suma ve Alkol Fabrikası hizmete açıldı. Tam kapasiteyle yılda 5 milyon litre sunma ve 17 milyon litre içki üretecek olan fabrika 520 milyar liraya maloldu.

16 Kasım 1992: SEKA ürünlerine yüzde 5-15 arasında zam yapıldı. Gazete kağıdına yapılan zam ise yüzde 10-13 oranında oldu.

17 Kasım 1992: İstanbul’da İETT otobüs bilet ücretleri 500 lira zamla 2500 liradan 3 bin liraya çıkarıldı. Mavi kart kuponu da 300 bin lira oldu. Zam yarından itibaren geçerli olacak.

18 Kasım 1992: Normal ve süper benzin dışındaki petrol ürünlerine yüzde 4 oranında zam yapıldı. Gazyağı 4446 liradan 4622 liraya, motorin 4325 liradan 4497 liraya, kalorifer yakıtı da 2345 liradan 2431 liraya yükseldi. - Akbank ve Esbank, kayıtlı sermaye miktarlarını artırdı. Akbank’ın sermayesi 1.5 trilyondan 2.5 trilyona çıktı. 1 trilyonluk satışın 800 milyonu bedelli, 200 milyonu ise bedelsiz oldu. Esbank da, sermayesini 500 milyardan 630 milyar liraya yükseltti.

1 Aralık 1992: Türkiye Tekstil Örme ve Giyim Sanayi İşçileri Sendikası (TEKSİF) toplu iş sözleşmesinde anlaşmadığı 119 işyerinde 45 bin üyesi için grev kararı aldı. - Fransız Frangı dışındaki döviz tevdiat munzam karşılıklarına aralık ayında uygulanacak faiz oranları artırıldı. Döviz tevdiat munzam karşılıklarında ABD Doları’na yüzde 1.9350, Alman Markı’na yüzde 4.3750 faiz uygulanacak. - Türkiye Taşkömürü Kurumu ürünlerine yüzde 23 ile 43 arasında değişen oranlarda zam yapıldı.

2 Aralık 1992: TOFAŞ, Renault ve Opel Vectra otomobillere 1 Ocak’tan geçerli olmak üzere zam yapıldı. TOFAŞ’ın zam oranı yüzde 2.9-3.9. Zamdan sonra Türkiye’nin en ucuz otomobili Serçe’nin anahtar teslim fiyatı 63 milyon lira oldu. Renault zammı yüzde 3.7, Opel Vectra zammı ise yüzde 3.5.

4 Aralık 1992: Toplu sözleşme görüşmelerinin kilitlenmesi nedeniyle 30 Kasım’da kapatılan Şişe Cam Grubu’nun en modern fabrikası olan Camiş Topkapı Makine Kalıp Fabrikası 4 günlük aradan sonra yeniden üretime başladı. - Devlet Bakanı Tansu Çiller, enflasyonu düşürmek için şart olan reformları bu yıl içinde gerçekleştiremediklerini, bu nedenle enflasyonun beklendiği kadar düşmediğini söyledi. 1993′te enflasyonun giderek düşeceğini, enflasyon oranının yüzde 50′lere ineceğini belirtti.

5 Aralık 1992: Açlık yüzünden yüzlerce insanın öldüğü, iç savaşta çarpışan çetelerin dışardan gelecek yardıma engel olduğu Somali’ye ABD hükümeti ve Birleşmiş Milletler’in çağrısı üzerine asker gönderilmesi kararı alındı. Dışişleri Bakanı Çetin, Somali’ye 500-1000 kişilik bir kuvvet gönderilebileceğini bildirdi.

9 Aralık 1992: TÜPRAŞ, kurşunsuz benzin rafineri çıkış fiyatını 238 lira ucuzlattı. Bunun üzerine Petrol Ofisi de fiyatları yaklaşık yüzde 10 oranında indirdi. İstanbul’da kurşunsuz benzinin litresi 6738 liradan 6088 liraya indi.

10 Aralık 1992: Kamu Ortaklığı İdaresi (KOİ), Süt Endüstrisi Kurumu’nu (SEK) görücüye çıkarttı. SEK’e ait 34 fabrika, 10 süt toplama merkezi ve 4 arsa için teklif edilecek en düşük bedellerin toplamı 1 trilyon 508 milyar lirayı aşıyor. Teklif verme süresi 22 Ocak 1993 günü bitiyor.

11 Aralık 1992: Marmaris şiddetli fırtına ve yağış nedeniyle oluşan selden büyük zarar gördü. Daireler ve okullar tatil edildi. Maddi hasar çok büyük. Türkiye’deki Migros mağazalarının 42′ncisi bugün İstanbul’da açıldı. Anadolu yakasındaki en büyük Migros Mağazası olan yeni market Süreyyapaşa’da bulunuyor.

13 Aralık 1992: Türk-İş’in yeni patronu Bayram Meral. Ankara’da yapılan 16. genel kurulda başkanlık seçimini 259 oyla değişim grubunun lideri Bayram Meral kazandı. Eski Genel Başkan Şevket Yılmaz’ın listesi ise 184 oy aldı.

13 Aralık 1992: Cumhurbaşkanı Turgut Özal, TBMM’de önceki hafta kabul edilen ve çalışanlara iş güvencesi sağlanmasını öngören 158 sayılı ILO sözleşmesinin onaylanmasına ilişkin yasayı bir kere daha görüşülmek üzere TBMM’ye gönderdi. Cumhurbaşkanı’nın bu vetosu, özellikle sendikal çevrelerde tepkiye neden oldu.

14 Aralık 1992: Türkiye’nin en eski ve en büyük yüksek öğrenim kurumu olan İstanbul Üniversitesi’ne bağlı İktisat Fakültesi bugün 56. kuruluş yılını kutluyor. Daha önceleri iktisat dersleri hukuk fakültesinde okutulurken, daha sonra bir İktisat ve İçtimaiyat Enstitüsü kurulmuş, bu enstitü 14 Aralık 1936 günü fakülteye dönüştürülmüştü. 118 öğrenciyle öğretime başlayan fakültede Hitler Almanyası’ndan kaçan Fretz Neumark, Wilhelm Ruple, Gerhard Kessler gibi bilimadamları ders vermiş. Fakültede bugün (1992) beş bin öğrenci, 16 bin mezunu, 175 öğretim ve araştırma görevlisi bulunuyor.

16 Aralık 1992: Philip Morris ve Sabancı ortaklığıyla İzmir’in Torbalı ilçesinde yapılmakta olan sigara fabrikasının ilk iki ünitesi törenle üretime başladı. Yetkililer, 10 ay önce temeli atılan tesise şu ana kadar 129 milyon dolar harcandığını, bu rakamın 400 milyon doları bulacağını söylediler. 64 hektarlık alan üzerinde kurulu fabrika tam kapasiteyle çalışmaya başladığı zaman yılda 30 bin ton sigara üretecek. 1500 işçinin çalışacağı tesiste Sabancı’nın hissesi yüzde 25. -Türkiye’deki otomobil sayısı iki milyonu aştı. Türkiye’deki otomobil sayısı son 20 yılda 27 kat artarak 2 milyon 70 bini buldu. Yani her 1000 kişiye bir otomobil düşüyor. Aynı sayı Yunanistan’da 143, İspanya’da 264 ve Almanya’da 485′i buluyor. Türkiye’deki otomobiller arasında ilk beş sırayı Murat (yüzde 35.6), Renault serisi (yüzde 30) Ford ve Anadol serisi (yüzde 10.2), Opel (yüzde 2.8), Mercedes (yüzde 2.1) alıyor. ‘Milliyet’, (19 Aralık 1992).

17 Aralık 1992: Bakanlar Kurulu, dünya petrol fiyatlarında meydana gelen gerilemeyi gözönüne alarak akaryakıt fiyatlarında indirim yaptı. Benzinde 200, kurşunsuz benzin ve motorinde 150, fuel-oilde de 100 lira indirim yapıldı.

19 Aralık 1992: 12 Eylül 1980 ihtilalinden sonra 1981′de kapatılan Adalet Partisi’nin Ankara’da yapılan büyük kongresinde, DYP Genel Başkanı ve Başbakan Süleyman Demirel’in isteği doğrultusunda Doğruyol Partisi’ne katılma kararı alındı. Böylece AP’nin tüzel kişiliği sona ererken 909 delege DYP’ye katılma yönünde oy kullandı. 125 delege ise AP’nin devamı yönünde oy verdi.

22 Aralık 1992: Türkiye Odalar Birliği Başkanı Yalım Erez, TÜSİAD Yönetim Kurulu’nu ‘Ülke çıkarları yerine çok küçük bir azınlık sanayicinin çıkarlarını korumakla’ suçlayıp üyelikten istifa etti. - Hacettepe Üniversitesi Senatosu, Eczacıbaşı Şirketler Topluluğu kuruluşunun 50. yılı nedeniyle işadamı Nejat Eczacıbaşı’na endüstriyel alanda çağdaş, yararlı ve üretken kuruluşlar kazandırdığı gerekçesiyle onursal doktora payesi verilmesini kararlaştırdı. - Fenerbahçeli milli futbolcu, gol kralı Tanju Çolak, yurda kaçak otomobil soktuğu iddiasıyla yargılandığı İstanbul Birinci Ağır Ceza Mahkemesi’nde 9 yıl 4 ay hapis cezasına çarptırıldı. Tanju Çolak’a ayrıca 5 milyar 405 milyon lira para cezası verildi.

23 Aralık 1992: Bakanlar Kurulu, 1993 yılında uygulanacak gelir vergisinin ilk dilimini 20 milyon liradan 32 milyona çıkardı. Asgari geçim indirimi de 90 bin liradan 150 bin liraya çıkarıldı.

24 Aralık 1992: Gazete kağıdına bir ay içinde ikinci kez zam yapıldı. Yapılan yüzde 7.4-11.2 arasındaki zamla, iki zammın oranı yüzde 46′yı geçti. - Trafik sigortası olarak bilinen zorunlu mali sorumluluk sigortası prim ve teminat tutarları yüzde 33-60 oranında artırıldı. - Kira gelirlerinden alınan gelir vergisinde muafiyet sınırı yükseltildi. 1993 yılında elde edilen kira gelirlerinin 3 milyon 600 bin lirası vergiden muaf olacak. Daha önce bu rakam 1 milyon 600 bin liraydı.

26 Aralık 1992: Haydarpaşa-Ankara arasında işleyecek olan elektrikli trenler sefere başladı. Elektrikli trenler, 563 kilometrelik yolu hiç durmaksızın 6.5 saatte alacak. Bir yıl sonra yolculuk süresinin 5.5 saatte indirileceği belirtildi.

27 Aralık 1992: Gazeteci Haldun Simavi’nin de ortakları arasında bulunduğu İl-Tur şirketine ait Sarayburnu adlı lüks gezinti gemisi Kuruçeşme’de bağlıyken bir sabotaj sonucu bombalanarak batırıldı. Olayda Sri Lankalı bir gemici öldü, iki kişi yaralandı.

28 Aralık 1992: İşadamı Vehbi Koç’un kızı ve Koç Topluluğu İdare Meclisi üyesi Sevgi Gönül, Genel Başkan Mesut Yılmaz’ın da katıldığı törenle ANAP’a üye oldu. Sevgi Gönül, ‘ANAP’tan teklif geldi, kabul ettim’ dedi. Sevgi Gönül, yerel yönetimlerde görev almak istediğini, parlamentoyu düşünmediğini ifade etti.

30 Aralık 1992: Şekere yüzde 7, elektriğe yüzde 4, alüminyuma yüzde 2.1-6.92 arasında zam yapıldı. - Danıştay, Uçak Servisi AŞ (USAŞ’ın) satışının iptali yönündeki kararının düzeltilmesi için başbakanlığın yaptığı başvuruyu reddetti. Bu kararla satış işleminin iptali gerçekleşti. Başbakanlık Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi nominal değeri 10 milyar lira olan USAŞ’ın yüzde 70 hissesini 7 milyar lira karşılığında SAS Service Partner Şirketi’ne satmıştı. - Türk Metal Sendikası ile MESS arasında 75 bin işçiyi kapsayan toplu sözleşme imzalandı. Sözleşmeyle, daha önce ortalama 14 bin 600 lira olan saat ücreti ilk altı ayda 20 bin 440, ikinci altı ayda 28 bin 207, üçüncü altı ayda 35 bin 259, dördüncü altı ayda 42 bin 310 lira olarak saptandı.

31 Aralık 1992: Dolar bazında İMKB endeksi: 272.61 Tüketici fiyatları endeksi: 70.1 Toptan eşya fiyatları endeksi: 66.1

1991

1 Ocak 1991: Memurların bu yıl alacakları ek tazminat açıklandı. Buna göre, iş güçlüğü, iş riski ve mali sorumluluk zammı ödeneği, puan cetvelinde gösterilen puanlar 135 rakamıyla gösterilerek hesaplanacak. Bu rakam geçen yıl 96 olarak uygulanmıştı. - Merkez Bankası dış krediler kur farkı kapsamındaki kredilere ocak ayında uygulanacak değişken faiz oranını yüzde 51.16 olarak belirledi. Bu oran aralık ayında yüzde 48.52 olarak uygulanmıştı. Konuyla ilgili tebliğ Resmi Gazete’de yayınlandı.

3 Ocak 1991: Türk-İş ve Hak-İş, tüm yurtta bir günlük iş bırakma eylemi yaptı. SHP’li belediyelerin büyük destek verdiği eyleme katılım Şevket Yılmaz’a göre yüzde 92, Hak-İş Başkanı Necati çelik’e göre yüzde 75, TİSK Başkanı Refik Baydur’a göre yüzde 50 ve çalışma Bakanı İmren Aykut’a göre ise yüzde 25 oranında gerçekleşti. Günlük yaşamı etkileyen eylemle ilgili olarak DGM soruşturma açtı.

4 Ocak 1991: 35 günden beri grevde olan Zonguldak maden işçileri, bu sabah Zonguldak-çankaya yürüyüşünü başlattı. Eş ve çocuklarıyla birlikte otobüslerle Ankara’ya gitme kararı alan işçiler, otobüslerin şehre sokulmaması üzerine yürümeye karar verdiler. 3 kilometre uzunluğunda bir kortej oluşturan işçilere yol boyunca köylüler ekmek ve su verdi. Yüz bin kişiyi bulan topluluk, ‘ölüm olsa sonumuz, Ankara ‘dır yolumuz’ sloganları atarak, 278 kilometrelik etabın 23 kilometresini 7 saatte aldı. İşçiler geceyi Devrek’te açık arazide ateşler yakarak geçirdi.

5 Ocak 1991: İşçilerin Ankara’ya doğru yürüyüşe geçtiklerinin öğrenilmesi üzerine başkentte sıkı güvenlik önlemleri alındı. Türkiye’nin kalbi E-5 karayolunda atıyor. Onbinlerce madencinin E-5 karayoluna çıkışını önlemek isteyen güvenlik güçleriyle çatışma son anda önlendi. Dorukhan Tüneli, işçilerin yürüyüşünü engellemek amacıyla kapatıldı. Ancak, Maden-İş Sendikası Başkanı Şemsi Denizer, yol açılmadığı takdirde Bolu’da kendisini bekleyen Başbakan Yıldırım Akbulut’la görüşmeyeceğini bildirdi. Bunun üzerine tünel açıldı ve yürüyüş sürdürüldü. Denizer’in, Yıldırım Akbulut’la Bolu’da yaptığı görüşme sonuç vermedi. Denizer’in açıklamasına göre, Akbulut, yeni bir ücret teklifi vermedi ve öncelikle yürüyüşün durdurulmasını istedi. Denizer, Mengen’e döndükten sonra genel merkez ve şube yönetim kurullarıyla bir değerlendirme toplantısı yaptı. Yürüyüşe devam kararı alındı. İşçiler geceyi Mengen’de geçirdiler. Kadın ve çocuklar evlere yerleştirildi. İşçilerin önemli bir bölümü geceyi açıkta, ateş başında geçirdi.

6 Ocak 1991: Maden işçilerinin yürüyüşü sürüyor. İşçiler bu kez Mengen’e 8 kilometre uzaklıkta Deller Köprüsü’nde dozerler tarafından oluşturulan barikatla durdurulmak istendi. Beş bin asker ve polisin bulunduğu barikat önüne gelen sendika yetkilileri, yetkililerle görüşmek istediklerini bildirdiler. Daha sonra sendika yönetim kurulu üyelerinin barikatı geçmesine izin verildi. Denizer ve arkadaşları, Bolu’nun Reşadiye ilçesine giderek burada çalışma Bakanı İmren Aykut’la görüştü. Ancak Aykut da, öncelikle yürüyüşün durdurulması ve geriye çekilmelerini istedi. İşçilerin bir bölümü geceyi barikat önünde, bir bölümü ise geri dönüp Mengen’de geçirdi. - Türkiye, muhtemel bir savaşa karşı önlemlerini alıyor. 9 parçadan oluşan bir filo Gölcük’ten hareket etti. Bu arada Irak’ın sınırımıza 8 tümen asker yığdığı saptandı. Irak Başbakan Yardımcısı Taha Yasin Ramazan, Körfez’de çıkacak bir savaşın sadece Arap ülkeleriyle sınırlı kalmayacağını söyledi. Bu bir tehdit mi?

7 Ocak 1991: Maden işçilerinin yürüyüşünün dördüncü gününde, 201 işçi polis tarafından gözaltına alınarak, Gerede’ye götürüldü. Mengen’den tekrar yürüyüşe geçen işçiler yeniden barikat önüne ulaştılar. Burada bir süre bekledikten sonra şiddetli yağmurun başlaması nedeniyle yeniden Mengen’e dönüldü.

8 Ocak 1991: Maden işçilerinin sorunu masada çözülecek. Eylemin beşinci gününde, Türk-İş heyetiyle görüşen Maden-İş Sendikası yöneticileri, sorunun Ankara’da yapılacak görüşmelerde ele alınmasını kabul etti. Başkan Şemsi Denizer, Ankara’ya hareketinden önce işçilere hitaben yaptığı konuşmada ‘Yürüyüş eylemi bitmiştir. Bizler Ankara’ya, sizler Zonguldak’a. Görüşmelerden sonuç alamazsak eylemler sürer. Eylem gerekirse daha ağır olur’ dedi. Bu konuşmadan sonra işçiler, otobüslerle dönüş yoluna koyulurken, Denizer ve sendikanın yönetim kurulu üyeleri Ankara’ya hareket etti.

9 Ocak 1991: Deniz Ticaret Odası’nın İstanbul Salıpazarı’ndaki yeni binası törenle hizmete açıldı. Deniz Ticaret Odası Başkanı Ziya Kalkavan, Denizcilik Bakanlığı kurulmasını istedi. -Kamu konutlarının kiralarına 1991 yılı için yüzde 81′e varan oranda zam yapıldı.

11 Ocak 1991: İş Bankası, iştiraki İpek Mensucat’ın hisselerinin tümünü 64 milyar liraya Bastaş çimento’nun sahibi Tarman Kardeşler’e sattı. Şirket geçen yıl 4 milyar lira zarar etmişti.

14 Ocak 1991: Türkiye Tekstil Sanayi İşverenleri Sendikası ile Türk-İş’e bağlı Teksif arasında 110 bin tekstil işçisi adına 5.5 aydır sürdürülen toplu sözleşme görüşmeleri sonuçlandı. Yapılan anlaşmayla daha önce ortalama 430 bin lira olan tekstil işçisinin maaşı bu yılın ilk sekiz ayı için brüt 1 milyon 430 bin liraya yükseldi. İkinci yıl zamlarıyla aynı işçi -sosyal yardımlar hariç- 2 milyon 130 bin lira alacak. Anlaşmayı Halit Narin ve Şevket Yılmaz imzaladı.

17 Ocak 1991: Körfez Savaşı patladı! Birleşmiş Milletler’in, Irak’a Kuveyt’ten çekilmesi için tanıdığı sürenin dolmasından hemen sonra Amerika ‘çöl Fırtınası’ harekatını başlattı. Saat 24.00′den sonra Suudi Arabistan’ın Riyad Havaalanı’ndan kalkan uçaklar, Bağdat’ı bombalamaya başladı. Harekatın başlamasından hemen sonra açıklama yapan ABD Başkanı Bush ‘Kuveyt’i kurtarmaya başladık’ dedi. Türkiye’de ise hükümet, Meclis’ten savaşa girme yetkisi alırken, olası bir Irak saldırısına karşı sınırda alınan askeri önlemler yoğunlaştırıldı. çankaya’da oluşturulan kriz masasında gelişmeler anında ve hassasiyetle değerlendiriliyor. Amerikan CNN televizyonunun savaşı başladığı andan itibaren canlı yayından vermesi tüm dünyada büyük ilgi topladı.

21 Ocak 1991: Ortadoğu’da tüm hızıyla süren savaş, borsayı büyük ölçüde etkilemedi. İlk iki gün borsa endeksi 20 puanlık bir artış gösterdi. 2 günlük hafta tatilinden sonra savaşın uzun sürebileceği ve İncirlik’in kullanıldığı haberleri de borsayı etkilemedi. Bugün seansın ilk saatlerinde endeks yüzde 6 artış gösterdi. Seans sonunda ise artış yüzde 0.21′de kaldı ve endeks 4012 puanla kapandı.

22 Ocak 1991: Cumhurbaşkanı Turgut özal, 46 ANAP milletvekiliyle yaptığı görüşmede ‘Savaş sonrası ABD meydanı boş bırakmaz. Kurulacak yeni Ortadoğu sisteminde Türkiye lider rol oynar’ dedi.

25 Ocak 1991: Bakanlar Kurulu, Ortadoğu savaşı nedeniyle grevleri bir ay süreyle erteledi. Grevleri ertelenen Zonguldak’taki maden işçileri de ocaklara inecek.

26 Ocak 1991: Uzakdoğu’dan Türkiye’ye mal sevkiyatında tatsız gelişme. Honest Trading Co. isimli bir Singapur firması, Türkiye’nin savaş nedeniyle ‘riskli ülke’ olduğunu öne sürerek mal sevkiyatını durdurdu.

30 Ocak 1991: Jandarma Asayiş Birlikleri Kolordusu’nun ilk komutanı, emekli Orgeneral Hulusi Sayın, Ankara’da evinin önünde, kimliği belirlenemeyen kişiler tarafından öldürüldü. Olayı yasadışı dev-sol örgütü üstlendi.

1 Şubat 1991: İstanbul’da Boğaz köprülerinden geçiş ücretlerine 25 gün aradan sonra yine zam yapıldı. Otomobil geçiş ücreti 8 bin liradan 10 bin liraya çıkarıldı. Otobüs ve kamyonlar için ise 30 bin lira ödenecek. -PTT jeton ve abonman ücretlerine zam yaptı. Abonman ücreti 85 bin liradan 100 bin liraya çıkarıldı. -Atatürk Orman çiftliği ve SEK ürünlerine yüzde 9.3-15 arasında zam yapıldı. -TPAO ile Shell tarafından Diyarbakır ‘ın Silvan ilçesi yakınlarında sürdürülen Dilan-1 kuyusundaki çalışmalarda 33 gravitede petrol bulundu. Kuyudan günde 2 bin varil petrol üretiminin gerçekleşebileceği açıklandı.

1 Şubat 1991: Konfort Gıda Sanayi Şirketi kuruldu. Kuruluş meyve suyu konsantresi ve püresi üretiyor.

3 Şubat 1991: Türkiye ile Kanada arasındaki kota anlaşması tamamlandı. Dört ayrı konfeksiyon kategorisine toplam 8.1 ile 20.8 oranında artış sağlanırken, yakası dikili erkek gömleklerine ilişkin 2 nolu kategoriye uygulanan kota kaldırıldı. 1 Ocak 1991 tarihinden geçerli olacak anlaşmayla her kategori önce yüzde 2 ile 4 arasında artırıldı. Ancak Kanada tarafı bu kategorilere ayrıca yüzde 6 ek bir artış olanağı sağladı.

5 Şubat 1991: TEKEL ürünlerine yüzde 40 oranında zam yapıldı. -Türkiye Taşkömürü Kurumu ile Genel Maden İş Sendikası arasında, Türkiye Kömür İşletmeleri’nde çalışan işçilere ilişkin toplu sözleşme imzalandı. İmzalanan toplu sözleşmeyle ortalama brüt çıplak ücret (Sanat ağırlık zammı dahil) 478 bin liradan birinci yılın ilk altı ayında 1 milyon 470 bine, ikinci altı ayda ise 1 milyon 868 bin liraya çıktı. İkinci yılın birinci altı ayında ücretlere yüzde 25 zam yapılacak. Enflasyon birinci yıl yüzde 60′ı, ikinci yıl yüzde 45′i geçerse, geçen kısım doğrudan doğruya ücretlere yansıtılacak. -MESS ile çelik-İş arasında 34 işyerinde, grevleri Bakanlar Kurulu’nca ertelenen 7 bin işçiyi kapsayan toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşma sağlandı. İşyerlerinin ekonomik, üretim ve diğer özelliklerine göre 4 gruba ayrıldığı sözleşmede birinci gruptakilere yüzde 260, ikinci gruptakilere yüzde 225, üçüncü gruptakilere yüzde 200 ve dördüncü gruptakilere yüzde 150 zam sağlandı.

12 Şubat 1991: TCDD yolcu taşıma ücretlerine yüzde 20-35 zam yaptı. Fatih Ekspresi (İst.-Ankara) yol ücreti 50 binden 60 bin liraya, mavi tren yol ücreti ise 40 bin liradan 60 bin liraya çıktı.

18 Şubat 1991: Körfez krizi arifesinde 5960 puana kadar yükselen ve daha sonra 2800 puana kadar inen İMKB endeksi bugün 5 bin puan sınırını aştı ve 5245 puana yükseldi.

24 Şubat 1991: Körfez’deki savaşın 39. günü kara savaşı başladı. Müttefik Kuvvetler Irak ve Kuveyt’e iki koldan yoğun saldırıya geçtiler. Bush ‘Kuveyt’in kurtarılması son aşamasına girdi. Tanrı cephedeki tüm askerleri korusun’ dedi. Saddam ise ‘Asla teslim olmayacağız’ diyor.

25 Şubat 1991: Irak Kuveyt’ten çekilmeyi kabul etti.

28 Şubat 1991: ABD Başkanı Bush, Kuveyt’in kurtarıldığını, Irak ordusunun yenildiğini ve savaşın bittiğini ilan etti. Bush açıklamasını TSİ ile 04.00′te televizyondan yaptı. Irak, müttefiklerle ateşkes antlaşmasını imzaladı.

3 Mart 1991: TüSİAD, ‘ülke stratejileri raporu’ hazırladı. Raporda şu görüşler yer alıyor: Vergi, teşvik, kredi, yabancı yatırım konularındaki politikalar ve sistemler, ekonominin rekabet gücünün artırılması amacıyla yeniden düzenlendi. Uluslararası piyasada hiçbir sektörün ürünleri ‘Made in Turkey ‘ imajının etkinliğini sağlayamamıştır. İşe önce Türkiye’yi pazarlamak ile başlanmalıdır. ürün ve üretim potansiyeli özellikle ABD, Japonya ve Almanya pazarına ağırlık vererek düzenlenmelidir. Türkiye’de hizmet sektörü coğrafi konumundan kaynaklanan avantajı kullanmalıdır. Bu çerçevede ‘Tatil ve eğlence yeriniz Türkiye’ sloganı ikinci bir slogan olarak kullanılmalıdır.

4 Mart 1991: Avrupa İskan Fonu’ndan sağlanan toplam 103 milyon 150 bin dolarlık 2 ayrı krediye ilişkin anlaşmalar Bakanlar Kurulu’nca onaylandı. 10 yıl vadeli kredilerden 100 milyon dolarlık kısmına libor artı yüzde 0.25, 3 milyon 150 bin dolarlık kısmına ise yüzde 1 faiz uygulanacak. -Körfez’deki ateşkes borsaya yaramadı. Son günlerde gelen yoğun satışlarla endeks 5075 puana düştü. Düşüş oranı yüzde 6. -Merkez Bankası’nın geçen hafta aldığı ‘Interbank’ta kotasyon vermeme’ ve ‘Bankaların disponibilite oranlarının yükseltilmesi’ kararları Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Bunun sonucu olarak piyasada lira sıkışıklığı yaşandı. Dolar dış piyasada yükselirken, Türkiye’de bu operasyonla gerileyerek 3555 liradan 3400 liraya düştü.

5 Mart 1991: Milli Savunma Bakanlığı 80 firmanın kamu ihalelerine girmelerini değişik sürelerle (3 aydan 1 yıla kadar) yasakladı. Yasaklama kararı firmaların ‘Devlet İhale Kanunu hükümlerine aykırı davrandıkları’ gerekçesiyle alındı. -Türkiye’de bankacılığın gelişmesine önemli katkılarda bulunan Kazım Taşkent öldü. Almanya’da kimya yüksek mühendisliği öğrenimi gören Taşkent, önce kamu kesiminde çalışmış, Alpullu Şeker Fabrikası’nın kuruluş ve işletmesinde çalışmış, İstanbul Bölge Sanayi Müdürlüğü, Zonguldak Kömür Madenleri Genel Müdür Yardımcılığı görevlerinde bulunmuştu. Daha sonra Eskişehir ve Turhal Şeker fabrikalarının kuruluşunda görev alan ve Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ’nin genel müdürlüğü yapan Kazım Taşkent, 1944 yılında özel sektöre geçmiş, Doğan Sigorta ve Yapı Kredi Bankası’nı kurmuş, bu bankanın yönetim kurulu başkanlığı ve murahhas üyeliğini 27 yıl süreyle yapmıştı. Tifdruk Matbaacılık AŞ’nin de kurucusu olan Taşkent, 1950-53 yılları arasında Manisa Milletvekili olarak TBMM’de bulunmuştu.

6 Mart 1991: Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın Resmi Gazete’de yayınlanan ‘Gelir Vergisi Genel Tebliği’ne göre kazançları gerçek usulde belirlenen ticari kazanç sahipleri ve serbest meslek erbabı hayat standardı esasına tabi olacak. ücretliler ve götürü vergiye tabi çiftçiler hayat standard�