1982

1 Ocak 1982: Ege Yıldız kuruldu. Plastik boru ve plastik malzeme üretimi gerçekleştiriyor.

2 Ocak 1982: Bağ-Kur primlerine ilişkin yeni esaslar getirildi. Yönetmeliğe göre sigorta primi, basamak göstergesinin her yıl genel bütçe kanunuyla kabul edilen katsayı ile çarpılması sonucu bulunan tutarların yüzde 20’si oranında olacak. Prim ödemeleri üç ay yerine, her ay yapılacak.

7 Ocak 1982: OECD’nin 1981 yardım programı çerçevesinde vermeyi taahhüt ettiği 300 milyon dolar tutarındaki yardımın son bölümü olan 200 milyon dolarlık krediye ilişkin anlaşma imzalandı. Bunun 100 milyon doları hibe, kalanı 5 yılı ödemesiz olmak üzere 20 yıl vade ve yüzde 5 faizli olacak. -

8 Ocak 1982: AET, 1982 yılı için Türk fındığına 25 bin ton kontenjan ayırdı. - Taşıtların trafik sigortası 10 kat artırıldı.

10 Ocak 1982: Bakanlar Kurulu, belediyelerin alacakları vergi ve harçları belirledi. Normal benzinden ton başına 125, süper benzinden 140 lira akaryakıt tüketim vergisi alınacak.

11 Ocak 1982: Vergi mahkemeleri kurulmasına ilişkin yasa Milli Güvenlik Konseyi’nce onaylandı.

12 Ocak 1982: MGK, Bakanlar Kurulu’na kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisini verdi. Vergi cezaları da kanun hükmünde kararname ile azaltılabilecek veya kaldırılabilecek.

14 Ocak 1982: Vatandaşların, bankerlere yatırdıkları paraları güvence altına alan kanun hükmünde kararname Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

14 Ocak 1982: Türkiye’nin ilk ticaret odası ve aynı zamanda Türk özel kesiminin ilk birliği olan ‘İstanbul Ticaret Odası’ 100 yaşına girdi.

20 Ocak 1982: Parlamento, Türkiye’ye verilecek 260 milyon marklık yardımı onayladı. Bunun yarısı askeri yardım, yarısı ise proje karşılığı yardım.

31 Ocak 1982: Akaryakıta zam. Normal benzin 74 liradan 77.5 liraya, süper benzin 81 liradan 85 liraya çıktı. 12 kg.’lık tüpgaz da 715 liradan 750 liraya yükseldi.

1 Şubat 1982: ‘Sermaye Piyasası Kanunu’ yürürlüğe girdi. - Hükümet, kredi faizlerinin düşürülmesi kararını aldı.

4 Şubat 1982: Bankerlerin tasfiye için başvuru süresi dün sona erdi. 53 banker hakkında tasfiye kararı çıktı.

7 Şubat 1982: - Anonim ortaklıkların tahvillerinin faizini Merkez Bankası saptayacak. Sermaye Piyasası Kurulu’nun ilk tebliğine göre anonim ortaklıklar çıkardıkları tahvilin tamamı satılmadan yenisini çıkaramayacaklar. Tahvil ihraç etmek isteyen anonim ortaklıklar bu konudaki izni Sermaye Piyasası Kurulu’ndan aldıktan sonra en çok üç ay içinde tahvillerini satabilecekler.

9 Şubat 1982: İhracatı Teşvik Tebliği yürürlüğe girdi.

18 Şubat 1982: Ege Ekici Tütün Piyasası 24 lira başfiyatla açıldı.

20 Şubat 1982: TEKEL maddeleri fiyatlarına yüzde 11-49 arasında değişen oranlarda zam yapıldı.

21 Şubat 1982: Borçlarımız 5 yılı ödemesiz 10 yıla erteleniyor. Türkiye’nin 1979 yılında 7 yıl için ertelenmiş bulunan yabancı bankalara olan borçlarının 10 yıla çıkarılması konusunda bir süreden beri yapılan çalışmalar olumlu sonuçlandı. Alınan bilgiye göre bu konudaki Türk önerisi 250 banka tarafından kabul edildi.

23 Şubat 1982: Renault otomobillere 30-65 bin lira arasında zam yapıldı.

1 Mart 1982: Emlak Alım Vergisi oranı binde 70′ten binde 40′a indirildi.

4 Mart 1982: -AET’nin bazı mallarına yüzde 12 vergi uygulanacak. Topluluğun pamuk ipliğine uyguladığı ‘Anti-damping’ vergisine karşılık ithal edilecek demir çelik ve dokuma makinelerinden aynı oranda vergi alınacak.

6 Mart 1982: SEKA, bazı kağıt türlerine yüzde 10 zam yaptı. - İstanbul’da özel okul, dersane ve anaokulu ücretlerine yüzde 30 zam yapıldı.

8 Mart 1982: Demirin tonu 30 bin liradan 38 bin liraya yükseldi.

9 Mart 1982: - Türkiye ile İran arasında ise 960 milyon dolarlık ticaret anlaşması imzalandı. Bu yıl İran’dan 4 milyon ton petrol alınacak. Buğday, şeker, arpa, sığır eti ve 12 bin adet traktör satılacak.

16 Mart 1982: ‘Turizmi Teşvik Kanunu’ yürürlüğe girdi.

16 Mart 1982: Mudurnu Tavukçuluk A.Ş kuruldu. Bolu’nun Mudurnu ilçesinde dev bir tavuk çiftliği kuran şirket yurtiçindeki çok sayıda restoran zincirinin yanı sıra Bulgaristan’da da fast food restoran açtı. Şirketin temeli 1950′li yıllara dayanıyor.

19 Mart 1982: Bir Türk firması (Nurol İnşaat ve Ticaret Koll. Şti.) Suudi Arabistan’da 172 milyon dolarlık kanalizasyon ve tasfiye tesisi ihalesi kazandı. Nurol’un Suudi Arabistan’da üstlendiği toplam ihale miktarı 324 milyon dolara yükseldi.

20 Mart 1982: Bankaların hazine payı yüzde 25′ten 50′ye yükseltildi. Merkez Bankası tarafından, bankaların yasal olarak tutmak zorunda oldukları karşılıklar içinde Hazine bonolarının payı yüzde 50′ye çıkarıldı. - TEK, elektriğin kilovat saatine 12 kuruş zam yaptı.

24 Mart 1982: Sovyetler Birliği ile imzalanan ve iki ülke arasında 1982′de yapılacak mal mübadelelerini düzenleyen 23. Ticaret protokolu, Bakanlar Kurulu’nca onaylandı. Sovyetler’in Türkiye’ye ihraç edecekleri malların başında 35 milyon dolarlık motorin, 12 milyon dolarlık amonyak, 15 milyon dolarlık kompoze gübre gelmekte. Buna karşılık Türkiye ise 37.6 milyon dolarlık tütün, iç fındık, tiftik, yünlü ve pamuklu dokuma ihraç edecek.

28 Mart 1982: Altın ve işlenmiş taşlar ihracı serbest bırakıldı. Maliye Bakanlığı’nın yürürlüğe giren kararına göre işlenmiş altın ihraç edenler, yurtdışından aynı miktarda altın ithal etmekle yükümlü olacak, hatta bu miktarın yüzde 15′ine kadar fazla ithale izin verilecek. - Yurtdışına üç yılda bir izin verilen turistik seyahatler için çıkış süresi iki yıla indirildi. - ödeme güçlüğündeki bankerlerle ilgili yasa MGK’da kabul edildi. Bankerlere, yapmakla yükümlü oldukları mal ve para beyanı için 15 günlük yeni bir süre tanındı. Beyandan kaçınan, gerçek dışı beyanda bulunan, muvazalı borç ve alacak içine giren bankerlere 3 ile 10 yıl hapis cezası öngörülüyor. Tutuklu bankerler, borçlarını bir yıl içinde tasfiye edecekleri bir plan verebilirlerse ‘Şartlı’ olarak salıverilecekler.

7 Nisan 1982: 24 ayarın altında altın ticareti serbest bırakıldı. Altın alım satımları ve imali ile uğraşanların 24 ayardan düşük olan altınlar için yetki belgesi alma zorunluluğu kaldırıldı.

8 Nisan 1982: Romanya’ya ile ekonomik ve ticari alanda 4 ayrı anlaşma imzalandı.

14 Nisan 1982: AET’ye ihraç edilen pamuk ipliği asgari taban fiyatı açıklandı: 16/1 no Ege pamuk ipliği 5.8 DM, çukurova 5.51 DM 20/2 numara Ege 6.07 DM, çukurova 5.72 DM.

17 Nisan 1982: Otomobil fiyatlarına zam yapıldı. Renault Station 1 milyon 160 bin liradan 1 milyon 200 bine çıktı. Doğan marka otomobiller de 1 milyon 75 bin liradan 1 milyon 212 bin liraya, Şahin 1300 cc: 928 binden 948 bin liraya yükseldi.

18 Nisan 1982: İthal edilecek gemiler için teşvik belgesi verilirken, uygulanacak öz kaynak oranları belirlendi. - DPT Teşvik ve Uygulama Bakanlığı yatırımları ve ihracatı teşvik tebliğinde değişiklik yaptı, yaş sebze, meyve ve su ürünleri, el dokumaları halısı ile bakliyat ihracında aracı olanların ihracatçı kabul edilmeyeceklerini hükme bağladı.

19 Nisan 1982: Tuğlaya zam. İstanbul ve Tekirdağlı tuğla üreticilerinin ortak kararına göre 9 bin lira 30 kuruş olan 8.5′lık tuğlanın fiyatı 11 liraya çıkarıldı.

22 Nisan 1982: Linyite yüzde 20 zam yapıldı. Linyit briketinin tonu 5400, dumansız yakıtın tonu ise 9 bin 500 lira oldu. - Gelir vergisi rekortmenleri belli oldu. İzmirli işadamı Alpaslan Beşikçioğlu 266 milyon 107 bin 931 lira ile rekortmen oldu. Onun İstanbullu işadamı Erdoğan Demirören 202 milyon 084 bin 946 lira ile izliyor. Hatay’dan Lionel Makzume de 200 milyon 480 bin 524 lira ile üçüncü oldu. Vehbi Koç, 168 milyon 338 bin lira ile sekizinci sırada yer alıyor. Sanatçılar arasında rekortmen 17 milyon 903 bin 867 lira ile Ferdi özbeğen oldu. İkinci sırada İbrahim Tatlıses 4 milyon 401 bin 490 lirayla, üçüncü sırada Emel Sayın 4 milyon 119 bin 222 lirayla yeraldı. Bülent Ersoy 2 milyon 668 bin 540 lira ile dördüncü oldu.

23 Nisan 1982: TV’de yeni dönem: Renkli yayın başladı. Şimdilik haftada iki gün yarımşar saatten toplam 1 saat renkli yayın yapılıyor. Daha sonra bu süre artırılacak.

29 Nisan 1982: Meyve ve su ürünleri ihracatında reeskont faizleri artırıldı. Artırma oranı yüzde 9. Resmi Gazete’de yayınlanan Maliye Bakanlığı tebliğine göre serbest döviz sahasına yapılacak ihracata yönelik teşvik fonu kredilerinden Merkez Bankası yüzde 23.75 oranında reeskont faizi uygulanacak. Anlaşmalı ülkelere yönelik ihracat kredilerinde de yüzde 17 olan reeskont faiz oranı yüzde 26′ya çıkarıldı.

30 Nisan 1982: Toplu konut kredisi metrekare için en az 18 bin, en çok 22 bin 500 lira oldu. Nitelikleri belirtilen kooperatifler, temmuz ayı başına kadar başvururlarsa yapı tasarrufu hesabı açılması şartı aranmaksızın özel kredi alabilecek.

1 Mayıs 1982: SEKA yeni bir tür kağıt üretti ve piyasaya sundu. 80 gramlık 1. hamur Samua adı verilen 57×82 ve 68×100 boyutlarında üretilen yeni kağıdın tonu 180 bin liradan satılıyor. - İkinci tütün ekimi krediyle teşvik edilecek. Bakanlar Kurulu Kararına göre ikinci ürünü teşvik için bu yıl yer fıstığı ekenlere dekar başına 3 bin, soya ve mısıra 1750 lira işletme kredisi verilecek.

3 Mayıs 1982: Marmara Ekici Tütün Piyasası geçen yıla oranla yüzde 30′luk artışla 285 liradan açıldı.

5 Mayıs 1982: Faiz farkı iade oranları değiştirildi. Maliye Bakanlığı tebliğine göre en az iki yıllık ödemesiz dönemi olan orta ve uzun vadeli kredilerde borç alana yüzde 30, aracı bankaya 10 puan iade yapılacak. Kalkınmada öncelikli yörelerdeki yatırım kredilerinde ise borç alana yüzde 40 aracı bankaya 10 puan iade yapılacak.

12 Mayıs 1982: Adana’nın Tülüler Köyü yakınlarında yapılan sismik araştırmalardan olumlu veriler elde edilmesi üzerine yörede TPAO ile Shell şirketleri ortaklaşa sondaj çalışmalarına başladı.

21 Mayıs 1982: Para ve Kredi Kurulu, yağlık soya fasülyesi tohumu alımında kullanmaları için üreticilere kilo başına 52 lira ödenmesini ve 1982 yılı ilkbahar ekimi için tohumluğun kilosunun 70 liradan satılmasını kararlaştırdı.

22 Mayıs 1982: Türkiye’nin 5. Cumhurbaşkanı, emekli Orgeneral Cevdet Sunay geçirdiği kalp krizi sonucu 83 yaşındayken İstanbul’da öldü. Sunay, ülkenin bunalımlı günler geçirdiği yıllarda Cumhurbaşkanlığı yapmış, görev süresi bittikten sonra da tabii senatör olarak parlamentoda yeralmıştı. - Yüksek Hakem Kurulu, rekor kırdı. Kurul, bu hafta 179 işyerine ait 67 toplu sözleşmeyi yenileyerek 80 bin işçinin sözleşmesini yürürlüğe koydu.

27 Mayıs 1982: İstanbul’da elektriğin kilovat saatine 1 Mayıs’tan geçerli olmak üzere 15 kuruş zam yapıldı.

28 Mayıs 1982: Türk-İş Genel Başkanlığı’na Şevket Yılmaz seçildi. Genel sekreter ise yine Sadık Şide oldu. - Dünya Bankası, Türkiye’ye verilecek 304.5 milyon dolarlık kalkınma kredisi ile 88 milyon dolarlık İstanbul kanalizasyon projesini onayladı. Kredi 4 yıl ödemesiz, 17 yıl vadeli ve yüzde 11.6 faizli.

1 Haziran 1982: Buğdaya verilecek avansla pamuk ve haşhaş taban fiyatları açıklandı. Buna göre geçen yıl 16 bin lira olan ekmeklik buğdayın bu yılki avans fiyatı 21 bin lira, beyaz arpa ve çavdarın ise 15.5 lira olarak belirlendi. Fiyatlar eylül ayında kesinleşecek ve farklar üreticiye ödenecek. Ege tipi pamuk 78, çukurova 75 TL’den, yazlık haşhaş kapsülü 36, kışlık haşhaş kapsülü 75 liradan satın alınacak.

1 Haziran 1982: Mevduat munzam karşılıklarına ödenen faizler 8 puan indirildi. Eskiden vadesiz mevduat karşılıklarına yıllık yüzde 20 ve vadeli mevduat karşılıklarına yüzde 26 faiz ödenirken, bu oranlar aylık olmak üzere vadesiz mevduatta yüzde 1, vadeli mevduatta ise yüzde 1.5 indirildi.

3 Haziran 1982: Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki tebliğde yapılan değişiklikle Maliye Bakanlığı’nca bankalara döviz tutma yetkisi verildi. Bankalar faizli döviz tevdiat hesapları açabilecekler ve her türlü ithalatı kendi başlarına yapabilecekler. İşçilere kredi mektupla döviz tevdiat hesaplarında halen uygulanmakta olan faiz oranları korundu ve bu faizlerin Türkiye’de de kendilerine döviz olarak ödenmesi hükmü getirildi.

5 Haziran 1982: Bazı bankalar, faizler konusundaki ‘Centilmenlik’ antlaşmasını bozdu. Bir yıllık mevduat faizini net yüzde 50′ye yükseltti.

9 Haziran 1982: İran ve Libya’ya ihracatta teşvik belgesi aranacak. Bu ülkelere yapılacak ihracatın ‘Belgeli ihracat’ kapsamına alındığı ve gümrük idarelerinin bu ülkelere ihracatta teşvik belgesi olmadan izin vermeyecekleri bildirildi.

12 Haziran 1982: Aliağa Rafinerisi piyasaya yüksek oktanlı benzin çıkardı. TPAO İzmir Rafinerisi yetkilileri 95 oktan olan benzinin halen rafineriden benzin alan bölgelere dağıtıldığını, daha sonra diğer bölgelere de verileceğini bildirdiler.

16 Haziran 1982: OYAK-Renault, çeşitli Afrika ülkelerine 600 otomobil ihraç etti. OYAK’ın 1982′nin ilk 5.5 ayında gerçekleştirdiği otomobil ihracatı 1578 adete ulaştı.

18 Haziran 1982: İstanbul’da yapılan 14. Bankalar toplantısında daha önceki centilmenlik anlaşmasında belirlenen faiz oranlarının devam ettirilmesi, banker aracılığıyla mevduat sertifikası satışının yasaklanması ve bu anlaşma dışına çıkan bankanın ekonomik müeyyidelerle cezalandırılması kabul edildi.

19 Haziran 1982: Petrol ürünlerine yüzde 10 zam yapıldı. Normal benzin 85, süper benzin 94 lira oldu. 12 kg.lık tüpgazın fiyatı da 823 liraya yükseldi.

22 Haziran 1982: Banker Kastelli’nin yurtdışına gittiği (kaçtığı) haberi Türkiye’de bomba gibi patladı! Bankerler arasındaki yarış sırasında halktan en fazla parayı toplayan Banker Kastelli’nin, ödeme güçlüğü içine düşünce yurtdışına kaçtığı haberi ortalığı karıştırdı. Kastelli’de 250 bine yakın kişinin 70 milyar tutarında parası olduğu öne sürülüyor. Hükümet, doğan panik üzerine olaya elkoydu. - Renkli TV cihazlarının fiyatları belirlendi. 56 ekran alıcılar 122 bin 500, 67 ekran alıcılar 143 bin 800 liradan satılacak. TV’nin kısmi de olsa renkli yayına geçmesinin, renkli TV cihazlarına olan ilgiyi artırdığı vurgulandı.

23 Haziran 1982: Kastelli için uluslararası tutuklama emri çıkarıldı. Maliye Bakanlığı, Kastelli, Bimtaş ve Mentaş’ın alacak ve borç kayıtlarının muntazam tutulduğunu ve pazarlanan sertifikaların vadesinde ödeneceğini bildirdi. Bakanlar Kurulu, arka arkaya yayınladığı iki bildiri ile mevduat sertifikalarının güvence altında olduğunu açıkladı. Bu arada 60′a yakın bankerin yurtdışına çıkışı yasaklandı.

24 Haziran 1982: Kastelli, İsviçre’de! Uluslararası tutuklama emriyle aranırken İsviçre’de ortaya çıkan Kastelli en kısa sürede Türkiye’ye döneceğini açıkladı.

26 Haziran 1982: Başbakan Ulusu, kendisini ziyaret eden banker alacaklılarına güvence verdi, ‘Vatandaşın hakkının takipçisi devlettir’ dedi. Ulusu, ‘Kastelli olayı çok ciddidir ve Türkiye’nin iç ve dış politikasını ilgilendirir’ dedi.

28 Haziran 1982: TV, radyo ve basında banker reklamları yasaklandı.

29 Haziran 1982: Hükümetin bankerler konusunda hazırladığı kanun hükmündeki kararname MGK’ya sunuldu. Kararname, mevduat sertifikalarının vadelerinin uzatılmasını, buna karşılık aylık faiz verilmesini öngörüyor. Yeni düzenlemeyle bankerler çalışabilmek için, Sermaye Piyasası Kurulu’ndan ‘Borsa bankerliği’ belgesi alacaklar.

1 Temmuz 1982: Pendik Tersanesi’nin yapımı tamamlanan bölümü Başbakan Ulusu tarafından açıldı. - TRT, ‘Birinci ve ikinci kuşak’ TV reklamlarına saniyede 5 bin lira zam yaptı. Böylece bu kuşaklarda bir saniyelik reklam ücreti 20 bin liraya, üçüncü ve dördüncü kuşakta ise 11 bin liradan 15 bin liraya çıktı.

7 Temmuz 1982: Bankerler kararnamesi Başbakan Ulusu tarafından açıklandı. Sertifika ya da kuponlar bankalarda yeni sertifika ile değiştirilebilecek. Yeni sertifikalara aylık net 2.1, yıllık net yüzde 28 faiz ödenecek. - Kağıda yüzde 2-20 arası değişen oranlarda zam yapıldı.

10 Temmuz 1982: İthalata yüzde 2 istikrar primi konuldu. Tarım ürünleri ihracatından ve ithalattan kesilecek primler Maliye Bakanlığı’nca oluşturulacak bir fonda toplanacak. Destekleme Fonu, dar durumdaki şirketlere ve konut sektörüne destek olarak kullanılacak.

14 Temmuz 1982: Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı Turgut özal, Maliye Bakanı Kaya Erdem ve İmar Bakanı Şerif Tüten istifa etti. Böylece 31 ay süren özal dönemi sona erdi. İstifalara özal ile Adnan Başer Kafaoğlu arasındaki ‘Tahvillere uygulanacak yöntem ve güney sanayiinin kurtarılması operasyonunda’ ortaya çıkan görüş ayrılıklarının neden olduğu öne sürülüyor. Bir başka iddiaya göre de özal, Kaya Erdem’in bakanlıktan alınarak yerine Adnan Başer Kafaoğlu’nun getirilmek istenmesine karşı çıktığı için istifa etti. Başbakan Ulusu, istifalardan sonra yaptığı açıklamada ‘İstikrar programı sürdürülecektir’ dedi. Yeni Maliye Bakanı Kafaoğlu ise, ‘ıstikrar programlarını temkinli olarak uygulayacağız’ dedi.

17 Temmuz 1982: Yeni Anayasa tasarısı kamuoyuna açıklandı. Cumhurbaşkanının erklere göre ağır bastığı yeni sistem ‘Cumhuriyet’ ve ‘Devleti’ korumak amacıyla özgürlükler düzeyine önemli sınırlamalar getiriyor. Seçim süresi 5 yıla çıkarılıyor. Ayrıca Cumhurbaşkanı’na meclis dışından da Başbakan atama yetkisi veriliyor. 15 kişilik komisyon 236 gün çalışarak 200 maddelik bu taslağı ortaya çıkardı. İlk izlenimlere göre hukukçular kaygılı, işadamları memnun. Türk-İş, taslağı beğenmedi.

20 Temmuz 1982: Bankerler eliyle tasarruf sahiplerine verilen tahvillerin ana para ve faizlerinin ödenmesinde özel sektör bankalarının devreye sokulması kararlaştırıldı. Ellerinde tahvil bulunan tasarruf sahipleri, adları açıklanacak banka şubelerine başvurarak aylık ya da yıllık faizlerini alacak. (Aylık yüzde 2, 1, yıllık ilk iki yıl için net yüzde 28). Ana para ise tahvilin üzerinde yazılı itfa tarihinde ödenecek. Başbakan Ulusu, konuyla ilgili yaptığı basın toplantısında tahvillerin de devlet güvencesine alındığını açıkladı.

26 Temmuz 1982: BİMTAŞ, MENTAŞ ve Kastelli büroları alacaklıların işgaline uğradı. Sabah erken saatlerde toplanan ve sayıları birkaç bini bulan bankerzedeler, bankerlik kuruluşlarının merkez ve bürolarına alacak kayıtlarını yazdırmak istediler. Görevliler, açıklanan koşullar içinde 250-300 kişiyi beklerken, binlerce kişinin hücumuna uğramalarının nedenini açıklanan koşulların yeterince anlaşılamamış olmasına bağladılar.

28 Temmuz 1982: Yeni Galata Köprüsü’nün yapımı bir Türk-İngiliz şirketine (GAMB-Mott Anderson) ihale edildi. İhale bedeli 3 milyar lira. Yeni köprünün 4 yıl içinde bitirilmesi öngörülüyor.

31 Temmuz 1982: Yüksek Hakem Kurulu’nun Türk-İş’e mensup üyeleri istifa etti. İstifa gerekçesi olarak YHK’nın işçilerin kazanılmış haklarını geriye götürdüğü, hep işçiler aleyhine çalıştığı öne sürüldü.

2 Ağustos 1982: Erdemir ürünlerine yüzde 8-12 zam yapıldı. Zamdan sonra tonu 122 bin lira olan teneke 132 bin liraya yükseldi. Soğuk sac da 60 binden 67 bine çıktı.

15 Ağustos 1982: İşlenmiş kıymetli maden ihracı serbest bırakıldı.

16 Ağustos 1982: Esnafa insafsız ceza kesilemeyecek. Maliye Bakanlığı, hazırlanan ‘Vergi usul genel tebliği’ ile esnafın 50 bin lirayı aşan cezalarının kaldırılması ve tahsil edilmiş olanların geri verilmesi sağladı. Peşin vergiye tabi mükelleflerin gecikme cezaları da affedildi.

22 Ağustos 1982: Trakya’da zengin doğal gaz yatakları bulundu. Lüleburgaz’ın Umurca köyünde çıkan doğal gazın enerjide kullanılmasıyla yıllık fuel-oil ithalinde 73 milyon dolarlık tasarruf sağlanabilecek. TPAO’nun bu konudaki açıklamasında ‘çok geniş olduğu umudu uyandıran doğal gaz rezervlerine rastlanmıştır’ denildi.

23 Ağustos 1982: Nevşehir ve ilçelerinde 15 gün içinde 25 ton kaçak haşhaş imha edildi.

27 Ağustos 1982: Ege Profil Ticaret Şirketi kuruldu. İnşaat sektörü içerisinde yer alan kuruluş PVC profil üretiyor.

1 Eylül 1982: Maliye Bakanlığı bugünden itibaren işletme vergisi uygulamasına bazı kolaylıklar getirdi ve 10 bin liradan az satışlarda fatura kesilmemesini kararlaştırdı. Esnaf ve benzeri kişilerin faturalarına ‘Bandrol’ yapıştırılmaları uygulaması da kaldırıldı.

2 Eylül 1982: ‘Para-Kredi özel İhtisas Komisyonu’ kuruldu. Başkanlığına Güngör Uras getirildi. Komisyonda DPT, Maliye Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve kamu özel sektör bankalarının temsilcileri de bulunacak. Kurul, plan ve finansman sorunlarını geniş boyutlarıyla ele alacak.

4 Eylül 1982: İstanbul Bayrampaşa’da 17.30 sıralarında çıkan yangın kısa sürede yayılarak 750 tekstil deposunu kül etti. Zarar 2 milyar lira.

5 Eylül 1982: YHK Başkanı Naci Varlık, 1983 yılında sona erecek toplu sözleşmeler için enflasyona göre ücret artışı belirleneceğini açıkladı. - İsviçre’den Tunus’a geldiği belirlenen Banker Kastelli Tunus makamlarınca tutuklandı. Kastelli’yi Türkiye’ye getirmek için bir ekip Tunus’a hareket etti.

6 Eylül 1982: Basra Körfezi’nde İran’ın Bandar Humeyni Limanı’na gitmekte olan ‘Martransporter’ adlı Türk bandralı gemi, Irak savaş uçakları tarafından bombalandı. Olayda bir gemici öldü, iki gemici kayboldu. Batan geminin diğer mürettebatı kurtarıldı.

14 Eylül 1982: Bankerzedelerle ilgili 35 sayılı kanun hükmündeki kararnamenin bazı maddeleri değiştirildi. - Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı doktorların özel muayene ücretlerine sınır getirdi. Uzman hekimler 1440, pratisyen hekimler 1200 liradan fazla muayene ücreti alamayacak.

22 Eylül 1982: Hükümet, yeni katsayıyı 34 olarak belirledi. 1983 bütçesi üzerindeki görüşmelerini tamamlayan Bakanlar Kurulu, yakacak zammını 3500 liradan net 5 bin liraya, yan ödeme katsayısını ise 8′den 9′a çıkardı. 1983 yılı bütçesinin 2 trilyon 60 milyar lira olması öngörülüyor.

23 Eylül 1982: Danışma Meclisi, yeni Anayasa tasarısını kabul etti. 120 kabul, 7 red, 12 çekimser oy kullanıldı. Ad okunarak yapılan oylamaya 17 üye katılmadı. Tasarı, MGK’ya sunuldu.

25 Eylül 1982: Destekleme alımları kapsamındaki tarım ürünlerinde yüzde 25 olan peşin bedel oranı yüzde 50′ye çıkarıldı. 1500 kiloya kadar teslim edilen fındıklara uygulanan peşin bedelin ise bundan sonra 500 kiloya kadarki teslimlerde uygulanacağı bildirildi.

30 Eylül 1982: Tunus’ta yakalanan Banker Kastelli Türkiye’ye getirildi, hakkındaki giyabi tutuklama kararı vicahiye çevrilerek Bayrampaşa Cezaevi’ne gönderildi.

4 Ekim 1982: Otomobil fiyatlarına zam yapıldı. Zamla, Renault TS 1 milyon 165 bin liradan 1 milyon 195 bin liraya yükseldi. Şahin 1.104 bin liradan 1.181′e, Doğan 1 milyon 329 bin liradan 1 milyon 422 bin liraya çıktı. - özel sektöre ait anonim şirketlerce ‘Değişken faizli tahvil ihracı’ yasaklandı. En az yıllık yüzde 45 oranına faizli olmak üzere sabit faizli tahvil ihraç edilebileceği hükme bağlandı. Tahvillerin faizleri 3 aylık, 6 aylık ve yıllık olarak ödenebilecek.

6 Ekim 1982: ‘Milli Gıda Yüksek Kurulu’ oluşturuldu. Kurul, kaliteli ve yeterli gıda ihtiyacını gidermek, dengeli beslenmek amacıyla üretimden tüketime kadar olan sorunları araştırmak, çözümlemek için çalışmalar yapacak.

8 Ekim 1982: Devlet Başkanı Evren’in isteği üzerine Boğaziçi’nde yeni inşaat yapılması yasaklandı. İnşaat için hazır hale getirilmiş bazı arsalar da kamulaştırılacak.

9 Ekim 1982: Yeni Kadıköy İskelesi açıldı. 2000 kişilik kapalı salona sahip iskele 125 milyon liraya mal oldu. Eni 30, boyu 100 metre olan iskeleye Karaköy - Sirkeci - Kadıköy arasında sefer yapan vapurlar yanaşacak. - Katsayının 34′e yükselmesiyle Ocak 1983 itibariyle en yüksek maaş 34 bin 275, en düşük memur maaşı 14 bin 729 lira oldu.

14 Ekim 1982: Sermaye Piyasası Kurulu, tahvil ihraç edecek ortakların uyması gereken kuralları yeniden belirledi. Her türlü tahvil ihracı kurulun iznine bağlı olacak, tahvillerin vadesi iki yıldan az, yedi yıldan fazla olamayacak. Satış süresinin son günü vadenin başlangıç tarihi olarak saptandı.

15 Ekim 1982: Tütün asgari ihraç fiyatı açıklandı. Ege A grad için 4.30, B grad için 3.45, kapa için 2.05, kırık tütün için 0.45 dolar olarak belirlendi.

18 Ekim 1982: Mali bakımdan zor duruma düşen, 4 bin ortaklı Asil çelik, hazine tarafından düzenlenen bir operasyonla kurtarıldı. Bir türlü zarardan kurtulamayan Asil çelik’in tüm hisseleri hazine tarafından satın alındı. - Banker Kastelli’nin yargılanmasına İstanbul’da başlandı.

19 Ekim 1982: Milli Güvenlik Konseyi’nin üzerinde bazı değişiklikler yaptığı yeni anayasanın metni kamuoyuna açıklandı. Anayasa’ya eski parti liderlerine ‘10 yıl siyaset yasağı’ getiren madde konuldu. Devlet Başkanı Evren, yeni anayasayı tanıtma gezisine çıkıyor. Anayasa için halk oylaması 7 Kasım’da yapılacak.

25 Ekim 1982: Türkiye Cumhuriyeti’nin en yüksek değerdeki parası ‘10 bin liralık banknot’lar piyasaya sürüldü. Beş bin liralık banknotun çıkarılmasının üzerinden bir yıl geçmeden çıkarılan 10 bin liralık banknot, şaşkınlık yarattı. Merkez Bankası Başkanı Osman Şıklar, yaptığı basın toplantısında ‘Yüreklere su serpmek’ için, 10 binlik değerdeki banknotların Japonya, İtalya ve Arjantin’de de kullanıldığını belirtti. On bin liralık banknotların her biri 4 lira 30 kuruşa mal oldu.

30 Ekim 1982: Et Balık Kurumu ürünlerine zam yapıldı. Sucuk 700, halk salamı 550, Macar salamı 600 liradan satılacak.

2 Kasım 1982: Uluslararası 27 banka, Ziraat Bankası’na 200 milyon dolarlık kredi açtı. Londra’daki Türk büyükelçiliğinde imzalanan anlaşmaya göre kredi üç yıl vadeli ve cari faizden 1.25 fazla faizli. - Banker iflaslarından sonra ilk kez Banker Alper’in alacaklılarına ödeme yapıldı. 28 alacaklısı bulunan Banker Alper borcunun yüzde 20’sini ödedi. Tasfiyesine karar verilen Banker Alper’in işlemlerini yürüten 5 nolu tasfiye kurulu, pay cetvellerini hazırlayıp ilk ödemenin yapılmasını gerçekleştirdi.

4 Kasım 1982: Türk basınının büyük kaybı: Burhan Felek öldü. Gazetecilerin duayeni olarak kabul edilen Burhan Felek mesleğe spor muhabiri olarak başlamış, daha sonra makale yazarı olarak sürdürmüştü. Yıllarca Gazeteciler Cemiyeti Başkanlığı görevini yürüten Burhan Felek, 93 yaşındaydı.

5 Kasım 1982: Avrupa Parlemontosu, 1983 yılında Türkiye’ye beş yıl önce verilmesi kararlaştırılmış ve projelerle bağlanmış olan 3. mali protokolden kalan yaklaşık 4 milyon dolarlık krediyi topluluk bünyesinden çıkarttı.

7 Kasım 1982: Yeni Anayasa halk oyuna sunuldu. Halkın yüzde 91′i ‘Evet’, yaklaşık yüzde 9′u ‘Hayır’ oyu kullandı. Yeni anayasanın kabulüyle Orgeneral Kenan Evren Cumhurbaşkanı oldu. Yeni anayasayla, 11 Eylül 1980 günü mevcut siyasi partilerde görev yapanlara, görev konumlarına göre 10 ile 5 yıl arasında siyaset yasağı getirildi. Anayasa’nın halk oyuyla kabul edilmesiyle Kenan Evren, Cumhurbaşkanı seçildi.

9 Kasım 1982: 7 Kasım’da halk oylamasına sunulan yeni anayasanın kabulüyle Orgeneral Kenan Evren Cumhurbaşkanı oldu.

12 Kasım 1982: İmar Affı tasarısında değişiklik yapılarak İstanbul’da 149 bin kaçak yapı af kapsamı dışında bırakıldı. Bunların 100 bini Boğaziçi’nde, kalanı ise Tuzla - Bayramoğlu ve çekmece - Kumburgaz kıyı şeridinde bulunuyor.

15 Kasım 1982: Maliye Bakanlığı 1 Ocak’tan geçerli olmak üzere, bina, arazi ve arsa vergilerinde yüzde 50 oranında indirim yaptı. Arazi sahipleri binde 3, arsa sahipleri binde 5, bina sahipleri binde 3 vergi ödeyecek.

22 Kasım 1982: Akaryakıta yüzde 15-20 oranında zam yapıldı. Zamla, Türkiye’de benzin fiyatları ilk kez 100 liranın üzerine çıktı. Normal benzin 85 liradan 102 liraya çıktı, süper benzin 110 lira oldu. 12 kg.’lık tüpgazın fiyatı da 852 liradan 980 liraya yükseldi. Yeni fiyatlarla benzinin, Amerika ve Yunanistan’daki fiyatların üzerine çıktığı belirtildi. Amerika’da benzin ortalama 58 lira 44 kuruştan satılıyor. Yunanistan’da ise süper benzin bizim paramızla 80, normal benzin 70 lira.

25 Kasım 1982: Danışman Meclisi’nde emekli devlet memurlarına, dul ve yetimlere 35 katsayıya göre verilecek aylıkla ilgili tasarı yasalaştı. - TEK, elektriğin kilovatsaatine 75-100 kuruş zam yaptı.

26 Kasım 1982: İstanbul’da otobüs biletlerine zam: 20 liralık bilet 25 lira oldu, mavi kart 900 liradan 1125 liraya yükseldi.

28 Kasım 1982: THY, iç hatlara yüzde 30 zam yaptı. İstanbul-Ankara uçak ücreti 6500, İstanbul-Adana 9000, Ankara-İzmir 6500 lira oldu.

1 Aralık 1982: Diş tedavi ve ameliyat ücretlerine yüzde 60 zam yapıldı. Diş hekimi 600 liradan 2400 liraya, dolgu 3 bin liraya çıkarıldı.

1 Aralık 1982: Altın fiyatlarındaki yükseliş sürüyor. 24 ayar altınının gramı 3050 liraya, Cumhuriyet altınının fiyatı ise 21 bin liraya çıktı.

3 Aralık 1982: Banker Kastelli, Hisarbank’a karşılıksız çek verdiği iddiasıyla yargılandığı mahkemece 15 ay hapis cezasına çarptırıldı. Kastelli, kararı temyiz etti.

4 Aralık 1982: YHK, son bir hafta içinde 5288 işçiyi kapsayan 51 sözleşmeyi yenileyerek yürürlüğe koydu.

6 Aralık 1982: Sana yağına yüzde 11, Vita yağına yüzde 5 zam yapıldı. Sana’nın kilosu 180 liradan 200 liraya, Vita’nın kilosu da 184 liradan 194 liraya yükseldi.

7 Aralık 1982: Gübre fiyatlarına yüzde 30 zam yapıldı. İnşaat boyalarına yüzde 10-25, mobilya boyalarına yüzde 15-25, matbaa mürekkebine yüzde 17-25 zam yapıldı. Tuğla fiyatlarına da yüzde 20 zam geldi.

8 Aralık 1982: Yün, iç çamaşırı, çorap, mendil ve diş macununa zam yapıldı. özel sektörün zamları değişik oranlarda gerçekleşti.

9 Aralık 1982: MGK, 1983 yılı bütçe tasarısını kabul etti. Katsayı 34′te kalırken, yakacak yardımı 6 bin liraya çıktı.

10 Aralık 1982: Almanya’nın bu yıl için Türkiye’ye vermeyi taahhüt ettiği 413.5 milyon marklık ekonomik ve 1983 yılı için öngördüğü 130 milyon marklık askeri yardım, parlamentosunun bütçe komisyonu tarafından da onaylanarak serbest bırakıldı.

13 Aralık 1982: Merka Gıda Sanayi kuruldu. Şirket derin dondurulmuş sebze, meyve ve domates salçası üretiyor.

14 Aralık 1982: Bankaların vereceği faizler, kararnameyle yeniden düzenlendi. Buna göre vadesiz tasarruf mevduatına yüzde 20 faiz verilecek. 6 ay vadeli mevduatın faizi yüzde 40, 1 yıl vadeli mevduatın faizi ise yüzde 45′e indirildi. Ticari ve resmi mevduata faiz verilmeyecek. Peşin faiz ödemesi de kaldırıldı. Yeni faizler 1 Ocak 1983 tarihinden itibaren uygulanacak.

15 Aralık 1982: Asgari ücret 16 yaşından büyükler için brüt 16 bin 200, küçükler için brüt 11.000 lira olarak belirlendi. Yüzde 62′lik artış kimseyi memnun etmedi. Yeni asgari ücret 1 Ocak 1983′ten itibaren yürürlüğe girecek.

20 Aralık 1982: TEK, halkı enerji tasarrufuna çağırdı. TEK’in açıklamasında henüz kritik bir durum olmadığı, ancak barajlara gelen su miktarının yüzde 30 azaldığı bildirildi.

22 Aralık 1982: Dolmuş ve havaalanı taksilerine zam: İstanbul’da dolmuşta en kısa mesafe 30 lira, havaalanı çıkışlı taksilerde en kısa mesafe 450 lira oldu.

24 Aralık 1982: Tarım kesiminde asgari ücret 16 yaşından büyükler için 13 bin 200, küçükler için 8760 lira olarak belirlendi.

25 Aralık 1982: Toplu sözleşme süresi 3 yıldan iki yıla indirildi. YHK Başkanı Naci Varlık ‘Süresi 1 Ekim 1982 ve onu takip eden tarihlerde biten sözleşmelerin en çok iki yıl için yenileneceğini’ açıkladı.

28 Aralık 1982: Esnaf ve Sanatkarlar Kredisi 600 binden 1 milyona çıkarıldı. Hizmet üreten esnaf ve sanatkarlara verilen kredi de 200 binden 500 bin liraya yükseltildi. Şoför esnafa araç cinsine göre 750 bin ile 1 milyon lira arasında taşıt alım kredisi verilecek.

29 Aralık 1982: Demir-çelik fabrikaları yan ürünlerine yüzde 12-33 arası zam yapıldı. Saf pul naftalin 50 binden 100 bin liraya, sülfürik asit (66 bome) 12 bin liradan 13 bin 500 liraya yükseldi.

30 Aralık 1982: ‘Faiz farkı iade fonu’ ile ilgili tebliğ yayınlandı. Yurtdışındaki işçiler tarafından havale yoluyla gönderilen dövizlerin kesin satışı suretiyle açılacak vadeli tasarruf mevduatı hesaplarına, vadeli mevduat faiz oranlarından beş puan daha fazla faiz verilecek.

31 Aralık 1982: Toptan eşya fiyatları indeksi: DİE: (1981: 100): 27, İTO: 27.4 Tüketici fiyatları indeksi: DİE (Türkiye): 27.1 Hazine Dış Tic. Müste: 28.4

1981

1 Ocak 1981: ‘Tam gün yasası’ yürürlükten kaldırıldı. Yasa kapsamına giren personele, 1 Ocak’tan itibaren Devlet Memurları Yasası’na göre hak edilen aylık, işgüçlüğü iş riski ve mahrumiyet yeri ödeneği verilecek. - Sümerbank ürünlerine yüzde 5-15 arasında zam yapıldı.

6 Ocak 1981: Yurtdışı telefon ücretlerine zam yapıldı. 120 ile 210 lira arasında değişen bir dakikalık görüşme ücreti 170 ile 250 liraya çıktı. Posta kutusu kira ücreti de yıllık 600 liradan 900 liraya yükseltildi.

14 Ocak 1981: Net Holding kuruldu. 1974 yılında kurulan turizm alanında faaliyet gösteren Net Turizm’in yaygınlaşması üzerine bu kuruluşa gerek duyuldu.

15 Ocak 1981: Köprü geçiş ücretlerine zam yapıldı. Otomobil 100 lira, kamyon (2 akslı) 300 lira oldu.

17 Ocak 1981: KİT’lere yeni işçi ve memur alımı yasaklandı.

20 Ocak 1981: Bazı bankerler faiz oranlarını yüzde yüze çıkardı.

23 Ocak 1981: MGK, eğitim ve öğretim tazminatı yasa tasarısını kabul etti. öğretmenler 1000 lira tazminat alacak. - MTA tarafından sürdürülen çalışmalarda Malatya’nın Pötürge ilçesinde 20 milyon ton olduğu tahmin edilen zengin ‘Profillit’ yatakları bulundu.

25 Ocak 1981: 1981 bütçesi MGK bütçe komisyonunda 1 trilyon 565 milyar lira olarak bağlandı. Bütçeden 16 milyar indirim yapıldı. - Bitkisel yağ üretiminde bulunan firmalara yağlı boya fasülyesi tohumu dış alım izni verildi. Ticaret Bakanlığı bildirisine göre tohum alımı gümrük vergisi dahil her türlü vergi, resim ve harçtan muaf tutulacak.

26 Ocak 1981: Liranın değeri yüzde 4.4 oranında düşürüldü. Bir Amerikan Doları 95.91 lira oldu.

27 Ocak 1981: Erbakır A.Ş kuruldu. Denizli’de bakır katot, filmaşin ve ince bakır tel üretimi ve ihracatı gerçekleştiriyor.

30 Ocak 1981: 4 banka yıllık mevduat fazini yüzde 50′ye çıkardı. Bankalararası centilmenlik anlaşması bozuldu. Türkiye İş Bankası, Yapı Kredi Bankası, Garanti Bankası ve İmar Bankası altı aylık vadeli mevduata da yüzde 42 faiz verecek. - Türk-İş’e bağlı Maden Federasyonu 78 bini işyeri düzeyinde, 110 bini de iş kolu düzeyinde toplam 190 bin işçinin sözleşmesi için Yüksek Hakem Kurulu’na başvurdu.

1 Şubat 1981: Türkiye, IMF’ye ‘Teyid’ mektubu verdi. Maliye Bakanı Kaya Erdem’in imzasını taşıyan mektupta 1981′de yüzde 3′lük bir büyüme hızı öngörüldüğü fiyat artışlarının yüzde 40′ta kalacağı 24 Ocak’ta uygulamaya konulan istikrar programının devam ettirileceği belirtiliyor. - Türkiye ile ABD arasında savunma ve ekonomik alanlarda işbirliği öngören anlaşma imzalandı.

2 Şubat 1981: Bankalar-bankerler arasında süren faiz yarışı tırmanıyor. Bazı bankalar 1 yıllık mevduat faizini brüt yüzde 50′ye çıkarınca bankerlik kuruluşları da faiz artırımına gitti. Fintaş aynı süre için net yüzde 42, Kastelli net yüzde 45 veriyor. - Genel bütçe gelirleri tahsilat toplamı üzerinden belediyelere yüzde 5, il genel idarelerine yüzde 1 oranında pay verilmesine ilişkin kanun MGK’ca kabul edildi. Bu para İller Bankası aracılığıyla belediyelere dağıtılacak.

3 Şubat 1981: Bankalar kredi faizini yüzde 5 oranında artırdı. İhracat kredi faizleri yüzde 22′den 27′ye, ticari kredi faizleri ise yüzde 31′den 36′ya çıktı.

4 Şubat 1981: Liranın dolara karşı değeri yüzde 4.4 oranında düşürüldü. Bir dolar 91 lira 90 kuruştan 95 lira 95 kuruşa çıktı. Mark ise değer kaybederek 45 lira 15 kuruştan 40 lira 5 kuruşa düştü. - Merkez Bankası’nın bankalara uyguladığı faiz oranları düşürüldü. Altı aydan uzun vadeli mevduatların munzam karşılık oranı yüzde 30 olarak belirlendi.

6 Şubat 1981: Bankalar yeni bir centilmenlik anlaşması imzaladı. Buna göre yıllık faiz yüzde 50′den fazla olmayacak, bir yıldan fazla vadeli mevduat kabul edilmeyecek. - TARİŞ zeytinyağı fiyatını kiloda 30 lira düşürdü. 240 lira olan yemeklik zeytinyağının kilosu 210 liraya düştü. - Geçen yıl 275 kuruş olan pancar taban fiyatı yüzde 46 artışla 400 kuruş yükseltildi.

9 Şubat 1981: Başbakanın başkanlığında ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomik hayatı ile ilgili konularda çalışmak üzere ‘Ekonomik İşler Yüksek Koordinasyon Kurulu’ kuruldu.

12 Şubat 1981: Turizm Bakanlığı tatil kredisi yüzde yüzlük artışla 15 bin liraya çıkarıldı. Kredi ilk iki ayı ödemesiz olmak üzere 12 ay vadeli ve eşit taksitlerle geri ödenecek.

13 Şubat 1981: Japonya’yla 80 milyon dolarlık kredi anlaşması imzalandı. Bu kredi Hasan Uğurlu Barajı’nın yapımıyla, Alaybey Tersanesi’nin vinçlerinin yapımında kullanılacak. Anlaşmayı Japonya’da bulunan özal imzaladı.

15 Şubat 1981: Merkez Bankası reeskont ve avans işlemlerine uygulanacak faiz oranlarını yeniden belirledi. Kısa vadeli kredilerde genel olarak faiz oranı yüzde 26′dan yüzde 30,25′e, orta vadeli kredilerde teşvik belgeli faiz oranı yüzde 26′dan 30.25′e, teşvik belgeli ve 5 yıldan uzun vadeli kredilerde yüzde 28.50′den yüzde 32.75′e yükseldi.

19 Şubat 1981: Ege Ekici Tütün Piyasası 160 lira başfiyatla açıldı. - AET tarafından Türkiye’ye verilmesi öngörülen 105 milyon dolarlık hibe ile ilgili olarak Ankara’da yapılan görüşmelerde anlaşma sağlandı.

24 Şubat 1981: ‘Sermaye Piyasası Araştırma Merkezi’ kuruldu. Merkez sermaye piyasası hakkında bilimsel araştırmalar yapacak ve sonuçları tasarruf sahipleri ile tüm sektöre duyuracak.

6 Mart 1981: İşçi ve Bağ-Kur emekli aylıkları artırıldı. MGK’nın onayladığı ve 1 Mart 1981′den geçerli olacak yasaya göre sigorta prim kesintileri de yüzde 2 artırıldı. En düşük işçi emekli aylığı 9325 lira en yüksek emekli aylığı ise 16 bin 675 lira oldu. Bağ-Kur emeklilerinin aylıklarında da ortalama yüzde 40 artış sağlandı.

13 Mart 1981: MİT görevlileriyle mülki idare hizmetlerinde çalışanlara aylıklarının yüzde 20’si tazminat olarak verilecek. Ay başında maaşla verilecek tazminat, damga resmi hariç hiçbir vergiye tabi olmayacak.

14 Mart 1981: Sinop Cam Fabrikası törenle hizmete girdi. Türkiye İş Bankası ile Türkiye Şişe Cam Fabrikaları AŞ’nin ortaklığı ile kurulan fabrika 389 milyon liraya mal oldu. 619 işçinin çalıştığı fabrika yılda 3 bin ton kristal ve çeşitli cam eşya üretecek.

16 Mart 1981:

DüNYA Gazetesi ekonomi gazetesi olarak yayın hayatına başladı. Renault Otomobil Fabrikası yedek parça yokluğu nedeniyle üretimi durdurdu. Fabrikada çalışan işçilere 12 Nisan’a kadar ücretli izin verildi.

17 Mart 1981: Tatil günlerinin sayısı azaltıldı: 2429 sayılı yasada yapılan değişiklikle 1 Mayıs (Bahar Bayramı) ve 27 Mayıs (Anayasa ve Hürriyet Bayramı) günleri resmi tatil olmaktan çıkarıldı. 2,5 gün olan Cumhuriyet Bayramı tatili 1,5 güne indirildi. 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı’nın adı da ‘Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’ olarak değiştirildi.

19 Mart 1981: Kamu işçilerinin yılda 2 ikramiyeden fazla ikramiye alamayacağı Sayıştay’da kesinleşti.

20 Mart 1981: Stok affı yüzde 20 vergi koşuluyla yasalaştı. 31 Ağustos’a kadar ek servet beyanında bulunanlarla 60 gün içinde stok beyannamesi verenler ceza görmeyecek. Servet ve stok bildiriminde tahakkuk ettirilecek verginin yüzde 40′ı 1981′de, geri kalanı ise 1982 yılı içinde ikişer taksitte ödenecek. - Bedeli Türkiye’de peşin dövizle ödenen mallar ihraç edilebilecek. Ticaret Bakanlığı tebliğine göre Türkiye’de yerleşik dış satımcıların, bunlar adına hareket eden üçüncü kişilerin veya yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’deki yetkili bankalarda Türk Lirası’na çevirdikleri konvertibl dövizler karşılığında bedeli kısmen ya da tamamen ödenmiş malların dışsatımı yapılabilecek.

21 Mart 1981: Türk Lirası dolara karşı değer kazandı, mark karşısında düştü. Dolar 95 lira 95 kuruştan 95 lira 65 kuruşa düşerken, mark 45 lira 5 kuruştan 45 lira 95 kuruşa çıktı.

22 Mart 1981: Taksitli satışlar serbest bırakıldı. Merkez Bankası bu konudaki tüm kısıtlamaları kaldırdı. Yeni kararla satıcılar vadeli satışlarda faiz oranlarını serbestçe saptayabilecek, ödeme süresini azaltabilecek.

23 Mart 1981: İhracat kredisi alandan belge istenmemesi kararlaştırıldı. Bu arada ilk kez nakliyecilere de ihracat kredisinden yararlanma olanağı sağlandı.

24 Mart 1981: Yat, kotra ve teknelerin alım ve taşıt vergisi indirildi. Teknelerden belediyelerin aldığı resim ve harçlar da kaldırıldı.

25 Mart 1981: Yüksek Hakem Kurulu, süresi biten toplu sözleşmeler için ücret artış ilkelerini saptadı. İşçiler 1980 yılı için yüzde 80, 1981 yılı için yüzde 30 zam alacak.

28 Mart 1981: TOFAŞ Firması ‘Kartal’dan sonra piyasaya ‘Şahin’ adında yeni bir model daha çıkardı. 945 kg. ağırlığındaki otomobil 919 bin 500 liradan satılacak.

4 Nisan 1981: Fiyat Düzenleme İstikrar ve Destekleme Fonu kaldırıldı. Fiyat farkı kararnamesi yürürlüğe girdi. - Bir yılda 250 bin dolardan fazla döviz sağlayan kuruluş temsilcilerine sınırsız yurtdışına çıkma hakkı tanındı. - Batman’ın 50 kilometre kuzeyinde iki ay önce petrol bulunan Şelmo-103 kuyusunda üretime başlandı. 1800 metre derinlikteki kuyudan günde 500-1000 varil arası petrol alınması bekleniyor.

5 Nisan 1981: SEKA Balıkesir Kağıt Fabrikası açıldı. Fabrika yılda 100 bin ton kağıt üreterek 45 milyon dolar döviz sağlayacak.

5 Nisan 1981: Ergani çimento kuruldu. Diyarbakır’da çimento üretimi yaparak bölgenin ihtiyacını karşılayan kuruluş geçtiğimiz yıl özelleştirildi.

9 Nisan 1981: Lastik fiyatlarına yüzde 6 ile 9 zam yapıldı. Zamdan sonra Renault lastiği 5425, Murat lastiği 2965, Anadol lastiği 2940 lira oldu. - AET’nin Türk ürünlerine uyguladığı gümrük vergileri 1986 yılına kadar kademeli olarak kaldırılacak. Yüzde 2 ve daha düşük orandaki vergiler 1 Ocak 1981 itibariyle sıfıra indirildi. Ticaret Bakanlığı’nın Resmi Gazete’de yayınlanan sirkülerine göre yüzde 2′den daha yukarı oranla gümrük vergileri ise 1982, 1983, 1985 ve 1987 yıllarının başlarında dört kademede kaldırılmış olacak.

10 Nisan 1981: Asgari ücret 10 bin lira oldu. Türk-İş’in de katıldığı asgari ücret tespit komisyonu kararı oybirliğiyle aldı. - Yüksek Hakem Kurulu Erdemir işçileri için taban saat ücretini 40 liradan 138 liraya yükseltti. Tavan saat ücreti ise 51 liradan 199 liraya çıkarıldı.

13 Nisan 1981: Yüksek Hakem Kurulu ilk toplu sözleşmesini imzaladı. ODTü ve Ereğli Demir çelik’te çalışan 8600 işçiyi kapsayan toplu iş sözleşmeleri imzalanarak yürürlüğe girdi.

15 Nisan 1981: TEK elektrik satış fiyatına yüzde 47 zam yaptı. -Türk-İş personeli ücretlerine yüzde 40 zam yapıldı.

17 Nisan 1981: İşçilere 4 ikramiye kesinleşti. MGK’nın kabul etmiş olduğu yasaya göre toplu iş sözleşmeleri yenilenirken, dördü aşan ikramiyeler ücrete eklenecek. Yeraltında çalışan işçilere ise en fazla beş ikramiye verilebilecek. -Trakya’da süt fiyatları 25 liradan 20 liraya düştü. İlgililer düşüşe neden olarak talep azalmasını gösteriyor.

22 Nisan 1981: Devlet hastanelerinde bakım ve ameliyat ücretlerine zam yapıldı.

24 Nisan 1981: IMF, 100 milyon SDR’lik son krediyi de serbest bıraktı.

28 Nisan 1981: Tarım ve orman işçilerinin asgari ücreti 8 bin 610 lira olarak belirlendi. 16 yaşından küçükler için bu rakam 5 bin 700 lira.

29 Nisan 1981: Yeşilçay alım fiyatı 41 lira olarak açıklandı.

1 Mayıs 1981: Türk Lirası’nın dövizler karşısındaki değeri hergün açıklanacak. Kur tespit ve ilan yetkisi Merkez Bankası’na devredildi. -Yeni reeskont ve avans faizleri yürürlüğe girdi. Kısa ve teşvik belgeli orta vadeli kredilerdeki genel faiz oranı yüzde 30,25′ten yüzde 31,50′ye yükseltildi. Kısa vadeli sanayi kredilerinin faiz oranı da yüzde 29.25′ten yüzde 30.5′e çıkarıldı.

2 Mayıs 1981: İşletme vergisi oranı yüzde 3′e düşürüldü. Nüfus muafiyeti kaldırıldı, gelir muafiyeti konuldu. Gelir vergisinden muaf olan esnaf, işletme vergisinden de muaf tutulacak. Götürü işletme vergisi kriteri kaldırılarak yerine gelir vergisi tarhına esas olan safi kazanç esas alınacak. İşletme Vergisi Kanunu’nda değişiklik yapan bu yasa MGK’da kabul edildi. -Yüksek Hakem Kurulu, çay-Kur toplu sözleşmesini yürürlüğe koydu. -Dolar resmi kurda ilk kez 100 lirayı aştı.

3 Mayıs 1981: TV reklam ücretlerine yüzde 20 zam yapıldı. -Gider vergisi oranları yaklaşık yüzde 50 indirildi.

5 Mayıs 1981: Gider vergisinin düşürülmesinden sonra TOFAŞ ve Renault otomobil fiyatlarında indirim yapıldı.

7 Mayıs 1981: Veraset vergisi muafiyeti 1 milyon liraya çıktı. Ayrıca mükelleflerin miras ve intikal yoluyla sahip oldukları malların bir kısmını satarak veraset ve intikalden doğan vergileri ödeme olanağı sağlandı.

8 Mayıs 1981: Bilmertaş kuruldu. Bilecik’teki tesislerinde mermer işleyen şirket, iç ve dış piyasaya mal sunuyor.

10 Mayıs 1981: Dışsatım özendirme tebliği yayınlandı. Dışsatım yapmayanların teşviki geri alınacak. Verilen teşvikleri amacına uygun kullanmayanların, geçici ithal mallarını iç piyasada satanların da teşvikleri geri alınarak irad kaydedilecek.

12 Mayıs 1981: Yeni TIR Uygulama Yönetmeliği yayınlandı. Türkiye’den transit geçecek TIR’lara yazın girişlerinde verilecek karneye gerekli bilgiler yazılacak ve hiçbir araç karnesinde yazılı sınır kapısının dışında bir yerden çıkamayacak. -Dünya Bankası 300 milyon dolarlık krediyi onayladı. Kredi 4 yılı ödemesiz 17 yıl vadeli ve yüzde 9.6 faizli.

16 Mayıs 1981: YHK Seydişehir Alüminyum Fabrikası’nda çalışan 6500 işçiyi kapsayan toplu sözleşmeyi yürürlüğe koydu. Buna göre işçilerin çıplak ücretlerine bu yıl için yüzde 80 zam yapıldı. İkinci yıl için ise yüzde 10 zam ve 3 bin lira ek ödenek öngörülüyor.

18 Mayıs 1981: Toplu sözleşme süreleri 22 Aralık 1980′den sonra biten işçilere yeni sözleşme yapılıncaya kadar seyyanen 3 bin lira avans verilmesi, ayrıca aylık ücretlerinin yüzde 10′u kadar ücret artışı yapılması kararlaştırıldı.

21 Mayıs 1981: İçki, sigara, taşkömürü ve kok kömürüne zam yapıldı.

23 Mayıs 1981: Kozlu üretim Bölgesi’nin İncirhamamı bölümünde meydana gelen göçük sonucu 5 maden işçisi öldü.

27 Mayıs 1981: IMF Türkiye Masası Şefi Peter Hail başkanlığında 5 kişilik bir heyet Ankara’ya geldi. Yapılacak görüşmelerde stand-by düzenlemesinin ikinci yıl politikaları belirlenecek.

28 Mayıs 1981: Seydişehir’de üretilen alüminyumda ton başına 20-40 bin lira indirim yapıldı.

30 Mayıs 1981: Karabük Demir çelik ürünlerine yüzde 3-5 zam yapıldı.

31 Mayıs 1981: Buğday taban fiyatı 16 bin lira, birinci sınıf makarnalık buğday fiyatı 20 lira olarak belirlendi. Geçen yıla oranla yüzde 55 artış yapıldı. -SEKA kağıda zam yaptı.

1 Haziran 1981: Soma Termik Santrali üretime başladı. Türkiye elektrik üretiminde önemli bir paya sahip olan ve Ege bölgesinin enerji ihtiyacının büyük kısmını karşılayan santral faaliyetini sürdürüyor.

4 Haziran 1981: İtalya Karakaya Baraj ve Hidroelektrik Santralı’nın dış finansman gereksinimini karşılamak üzere 20 milyon dolar kredi verdi. Yüzde 4 faizli kredinin geri ödeme süresi 12 yıl.

14 Haziran 1981: Bankerlerarası faiz yarışı sürüyor. Banker Kastelli faiz oranını 3 puan daha artırdı. Buna göre iki yıl vadeli dönem sonu ödemeli faizlerin net yüzde 55′ten yüzde 58′e çıkarıldı.

17 Haziran 1981: Konya’da kurulu Tümosan Traktör Fabrikası’nda üretilen motorların satışına başlandı. Bu yıl sonuna kadar fabrikada 48 beygir gücünde 3 silindirli 4400 adet traktör motoru üretilip iç pazarda satılacak.

18 Haziran 1981: Bir süredir Ankara’da bulunan IMF heyeti ile her konuda görüş birliğine varıldığı açıklandı. 24 Ocak’tan bu yana sürdürülen ekonomik politikaların devamı kararı alındı.

21 Haziran 1981: SEK süt alım fiyatlarına yüzde 10-36 zam yaptı.

23 Haziran 1981: çimentoya ton başına 400-500 lira zam yapıldı.

26 Haziran 1981: Akaryakıt ve tüpgaza zam yapıldı.

27 Haziran 1981: Oyak-Renault Fabrikası’ndan 677 personel gerekli yasal izin alınarak işten çıkarıldı. Yetkililer son yıllardaki piyasa koşullarının kısıtlanmasının otomobil satışını düşürdüğünü, bunun da üretim miktarına yansıdığını, işçilerin bu nedenle görevlerine son verildiğini bildirdiler.

28 Haziran 1981: MGK, Toplu Konut Yasa Tasarısı’nın 5. maddesini değiştirdi. Buna göre toplu konut yapımı ihale yoluyla gerçekleştirilecek. Hak sahiplerinin konut alımından vazgeçmesi halinde bu konutun peşin veya taksitle bir başkasına devredilebileceği hükme bağlandı.

29 Haziran 1981: Yeni Anayasayı hazırlayacak olan kurucu Meclis’in oluşturulmasına ilişkin yasa MGK tarafından kabul edildi ve Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

1 Temmuz 1981: Eğlence vergisi uygulamasına başlandı. Biletle girilen yerlerde vergi oranları şöyle belirlendi. Yerli film gösterenlerde yüzde 20, yabancı film gösterenlerde yüzde 50. Tiyatro, opera, bale, operet, karagöz, kukla, ortaoyunu yüzde 5. Biletle girilmesi zorunlu olmayan yerlerden günlük 200-400 lira alınacak.

2 Temmuz 1981: İki Türk firması Libya’da 450 milyon dolarlık ihale kazandı. ünal Akpınar firması 600 konutluk bir şehir inşa edecek. (400 milyon dolarlık), Santes AŞ firması ise 250 konut, emniyet merkezi, okul ve spor merkezi yapımını gerçekleştirecek. Bu işin ihale bedeli ise 50 milyon dolar.

3 Temmuz 1981: özel kesim tahvillerinin faizleri serbet bırakıldı. özel kuruluşlar çıkaracakları sabit faizli tahvillerde faiz oranlarını, değişken tahvillerde başlangıç faiz oranlarını diledikleri gibi saptayacak. Bu karar yüksek faizle para toplamaya çalışan bankerleri memnun etmedi.

6 Temmuz 1981: Bankalar 3, 6 ay vadeli mevduata yüzde 45 faiz verecek. 6 aydan uzun vadeye uygulanan yüzde 50 faiz oranı ise değişmedi. Karar, Bankalar Birliği toplantısında alındı. -Ereğli Demir çelik ürünlerine yüzde 12 zam yapıldı.

8 Temmuz 1981: MGK, Toplu Konut Yasası’nı kabul etti. Kamulaştırma bedelinin takdiri rayiç bedel esas alınarak yapılacak. 100 metrekareyi aşan konutlara hiçbir şekilde kredi verilmeyecek. Konutların hızla tamamlanması amacıyla müteahhitlere ihale başlangıcında teminat karşılığı avans verilecek. Toplu Konut Fonu’ndan yapılacak harcamalar Sayıştay denetimi dışında tutulacak. -Buğday ithaline karar verildi. Dışalımı TMO yapacak.

11 Temmuz 1981: YHK Başkanı Naci Varlık, geçen hafta içinde 12 bin 689 işçinin toplu sözleşmesinin sonuçlandığını, bugüne kadar YHK’nın sonuçlandırdığı sözleşmelerin toplam 330 bin işçiyi kapsadığını bildirdi.

13 Temmuz 1981: 6 ay vadeli ve yüzde 32 faizli Hazine bonoları satışa çıkarıldı. 10 milyar lira tutarında bastırılan bonoların tahakkuk eden faizleri ana para ile birlikte 6 ay sonra sahiplerine verilecek.

14 Temmuz 1981: THY’nin, İTO’nun başvurusu üzerine ABD’den kiraladığı 4 motorlu jet Boeing 707 tipi kargo uçağı yarın seferlere başlıyor. Kervan-1 adı verilen uçak ilk aşamada Libya ve Körfez ülkelerine charter seferleri yapacak. Uçağın hizmete girmesiyle yaş sebze ve meyve dışsatımcılarının ürünlerinin bozulmadan taşınabileceğini bildirildi.

20 Temmuz 1981: Türkiye ile İngiltere arasında faiz yarışı yeniden başladı. Bir kuruluş 100 bin liralık mevduata ayda 4160 lira ödemeye başladı. Bako adlı sermaye şirketi de bir yıl vadeli aylık ödemeli banka mevduat sertifikasına yüzde 50 net faiz vermeye başladı. Bankerler, faizlerin tümüyle serbest bırakılmasını istiyor.

23 Temmuz 1981: Merkez Bankası tahvil ve altın üzerine avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranını yüzde 18.50′den 22′ye yükseltti.

29 Temmuz 1981: MGK, Sermaye Piyasası Kanunu’nu kabul etti. (Resmi Gazete’de yayını 31 Temmuz 1981). Oluşturulacak Sermaye Piyasası Kurulu, menkul kıymetlerin halka arzı konusunda izin verecek.

29 Temmuz 1981: Satışları düzenleyecek, denetleyecek ve bu konuda tebliğler yayınlayabilecek. öte yandan hisse senetlerini halka satabilen anonim ortaklıkların çıkarabilecekleri toplam tahvil tutarı genel kurulca onaylanan son bilançodaki çıkarılmış veya ödenmiş sermaye ile bilançoda görülen yedek akçelerin toplamından, varsa zararların indirilmesinden sonra kalan miktarı geçemeyecek.

30 Temmuz 1981: Yenilenen toplu sözleşmeyle işçiler borçlu çıktı: YHK YSE Genel Müdürlüğü’nde çalışan işçilerin toplu sözleşmesini yenilediği zaman bazı işçilerin işverene 30-35 bin lira borçlu çıktığı görüldü. Yol-İş Federasyonu bu durumun düzeltilmesi için MGK Genel Sekreterliği’ne başvurdu.

31 Temmuz 1981: İş ve İşçi Bulma Kurumu, başta hekimler olmak üzere çeşitli mühendislik dallarında oluşan 12 meslek grubu mensuplarının açık işsiz durumunda bile olsalar, çalışmak amacıyla yurtdışına gidemeyeceklerini bildirdi.

1 Ağustos 1981: Benzin, tüpgaz ve demir çelik ürünlerine zam yapıldı. Demir çelik ürünlerine yapılan yüzde 5 zamdan sonra 6 mm‘lik demir 48 bin liradan 50 bin 500 liraya çıktı.

8 Ağustos 1981: Dalaman Havaalanı törenle açıldı. -YHK, Gima’da üç yıllık sözleşme yaptı. Türk-İş’e bağlı Tez Büro-İş Sendikası’na üye 1600 işçiyi kapsayan sözleşmede birinci yıl için yüzde 80, ikinci yıl için yüzde 10 ve brüt 3 bin lira zam yapıldı. üçüncü yıl zammı, 1982 yılı sonunda belirlenecek devalüasyon oranına göre yapılacak.

10 Ağustos 1981: Yüzde 34 net faizli 10 milyarlık devlet tahvili satışa çıkarıldı. -Dünya Bankası, 1981 kalkınma raporunda Türkiye’yi dış borçların oluşturduğu sorunlar nedeniyle zorluk içinde bir ülke olarak tanımladı, fakat alınan tedbirler sonucu genel ekonomik performansının iyi düzeyde, sağlıklı geliştiği açıklandı.

12 Ağustos 1981: Ankara’da 3 gündür süren Türk-Irak resmi görüşmeleri tamamlandı. Irak, 1982 yılında Türkiye’ye 8.5 milyon ton ham petrol vermeyi kabul etti. Irak’ın bu yıl içinde Türkiye’den 400 milyon dolarlık ithalat yapacağı açıklandı.

13 Ağustos 1981: Elektriğe yüzde 7 oranında zam yapıldı. Zam 1 Temmuz’dan geçerli olacak. -Kira artışları yüzde 30′la sınırlandırıldı. Yargıtay’ın aldığı karara göre, ‘Eşya fiyat endeksinde ortaya çıkan artış bir kira yılında yüzde 60′ı geçtiği takdirde bunun kiraya yansıması yüzde 30 oranında’ olacak.

17 Ağustos 1981: TEKEL, 140 lira başfiyatla anason alımına başladı. Bu yıl 6 bin ton civarında rekolte bekleniyor.

17 Ağustos 1981: Gazete kağıdına yine zam yapıldı. Bobin fiyatı 60 bin liradan 68 bin liraya çıkarıldı.

19 Ağustos 1981: çimentonun tonuna 600 lira zam yapıldı. Portland dökme çimentonun fiyatı 5200 liraya, katıklı portlanda 5575 liraya yükseldi. -Pamuk taban fiyatları çukurova için 62, Ege için 63 lira olarak saptandı. Ayçiçeği 40, incir ise 65 liradan alınacak.

22 Ağustos 1981: Başbakanlık’a bağlı ‘Deniz Teşkilatı’ kuruldu. Teşkilat ‘Deniz Alaka ve Menfaatleri Yüksek Koordinasyon Kurulu’ ile ‘Başbakanlık Deniz Müsteşarlığı’ndan oluşuyor. Müsteşarlık, ulusal deniz politikasını belirlemek, sualtı ve suiçi canlı ve cansız kaynaklardan en ekonomik şekilde yararlanma konularında görevli ve yetkili olacak.

25 Ağustos 1981: Fındık destekleme fiyatı 125 lira olarak belirlendi. TZOB Başkanı özbek, taban fiyatın ‘şok’ etkisi yaptığını söyledi. -TOFAŞ, sakatlar için otomobil üretimine başladı. Sakatlar Yılı nedeniyle yılbaşından bu yana 18 adet otomatik Şahin Otomobil imal edildiği ve tümünün satıldığı bildirildi.

26 Ağustos 1981: Merkez Bankası reeskont ve avans işlemlerinde faiz oranları yükseltildi. Ziraat Bankası’nca kullandırılan tarım kredi kooperatifleri kredilerinde yüzde 19.50 olan faiz oranı yüzde 21′e yükseltildi. Halk Bankası’nca küçük sanayici, sanatkar, esnaf ve esnaf teşekküllerine kullandırılan mesleki kredilerdeki yüzde 16′lık faiz oranı yüzde 18′e çıkarıldı.

28 Ağustos 1981: Kullanılmış tesis ithaline izin verildi.

29 Ağustos 1981: Tütüne yüzde 15 ek ödeme yapılacak. Bu fazla ödemeden tütünü TEKEL’e teslim etmiş ve edecek üreticiler yararlanacak. Bu yıl Ege tütün piyasası 160 lira başfiyatla açılmıştı. -Kışlık haşhaş kapsülünün kilosu 40, yazlık haşhaşın kilosu ise 30 liradan alınacak.

1 Eylül 1981: Gübreye ortalama yüzde 50 zam yapıldı ve Tarım Bakanlığı’nın olumlu görüşü alınmak şartıyla ihracı serbest bırakıldı. Bu arada Dünya Bankası, yeni tür bir gübre yapımı için ek fabrika kurulması amacıyla Akdeniz Gübre Fabrikası’na 12 milyon dolarlık kredi açtı. Zamdan sonra amonyum sülfatın kilosu 6 liradan 10 liraya yükseldi.

2 Eylül 1981: Bazı bankerler faiz oranlarını yeniden yükseltti. Mentaş, bir yıl vadeli ve aylık ödemeli tasarruflara yüzde 55, Kastelli yüzde 50 ödeyeceğini açıkladı. -çekirdeksiz kuru üzüm alış fiyatı 110 lira olarak belirlendi. İhracatçılar bu fiyatı olumlu, üreticiler ise tepkiyle karşıladı.

3 Eylül 1981: Fransa ile OECD yardım çerçevesinde 480 milyon franklık kredi anlaşması imzalandı. Bu kredi enerji projelerinin dış finansmanı ve sanayiinin ihtiyacı olan malzeme ve teçhizatın Fransa’dan ithalinde kullanılacak.

11 Eylül 1981: Banker faizlerini Maliye Bakanlığı saptayacak. ödünç para verme ve menkul kıymet satışında aracılıkla uğraşanların Maliye Bakanlığı’ndan ruhsat alma zorunluluğu getirildi. Bu gibi kuruluşların TV’ye verecekleri reklamlar ise Merkez Bankası’nın iznine bağlı olacak. Yasa, faiz anarşisini ve yanıltıcı reklam yapılmasını önlüyor.

12 Eylül 1981: Türkiye Şişe Cam Fabrikası, ürünlerine yüzde 5-12 arasında zam yapıldı. Zamdan sonra 33 mm‘lik pencere camı 513 liraya, buzlu cam 567 liraya çıktı.

14 Eylül 1981: Enerji sıkıntısı nedeniyle 66 ilde 8 Ekim’e kadar günde 3 saatlik elektrik kesintisi uygulamasına başlandı. Pazar günleri programlı kesinti yapılmayacak.

16 Eylül 1981: Yuvarlak demire yüzde 10, pik demire yüzde 30 zam yapıldı. -Maliye Bakanlığı, bankerlerin çalışmalarıyla ilgili bir tebliğ yayınladı. Tebliğe göre borsa bankerleri mevduat adı altında para toplamadan menkul kıymetleri pazarlamaya devam edecekler, bugünkü kar ve menkul değer faizlerini vermeyi sürdürecekler. Piyasa bankerleri ise sadece sermayeleri kadar parayı faizle verebilecek, alacak. Faizden para kazanmak amacıyla ödünç para verenlerle menkul değerlerin satışına aracılık eden gerçek veya tüzel kişiler bankalara verilmiş görevleri yapamayacak ve yetkileri kullanamayacak.

17 Eylül 1981: Bankerlerin radyo ve TV’ye verecekleri ilan ve reklamların esasları belirlendi. Buna göre bankerler günlük gazetelere ikiden fazla ilan ve reklam vermeyecekler. İlan ve reklamların boyutları 1/4 gazete sayfasını geçmeyecek. Radyodaki ilanların kelime toplamı günde en fazla 150 kelime olacak.

18 Eylül 1981: Bazı bankerlik kuruluşları verdikleri faizleri yeniden belirleyerek halka açıkladı. Buna göre: Mentaş Menkul Değerler AŞ vadesize yüzde 43 net, 1 yıl vadeli aylık ödemeli yüzde 50 net, 1 yıl vadeli dönem sonu ödemeli yüzde 55 net, 2 yıl vadeli dönem sonu ödemeli yüzde 62 net, Banker Kastelli Menkul Değerler AŞ, vadesiz yüzde 43 net, 1 yıl vadeli aylık ödemeli yüzde 50 net, 1 yıl dönem sonu ödemeli yüzde 55 net, Bimtaş Menkul Değerler AŞ, 1 yıl vadeli dönem sonu ödemeli yüzde 60 net.

22 Eylül 1981: Tren ücretlerine yüzde 50 zam yapıldı. İstanbul-Ankara birinci mevkii bilet ücreti 290 liradan 430 liraya çıktı. Mavi tren bilet ücreti ise 435 liradan 650 liraya yükseldi.

23 Eylül 1981: Bankerler Derneği Başkanı Hüsnü Göçmenoğlu, mevduat toplamaya devam edildiğini, yayınlanan tebliğlerde bunu yasaklayan bir hükmün mevcut olmadığını öne sürdü.

24 Eylül 1981: ABD’ye olan 460 milyon dolarlık borcumuz 5 yılı ödemesiz dönem olmak üzere 10 yıllık süreyle ertelendi.

12 Ekim 1981: Bazı KİT’lerin sermayeleri artırıldı. Resmi Gazete’de de yayınlanan Bakanlar Kurulu kararına göre TEK’in sermayesi 100 milyara, MKE’nin 30 milyara, Türkiye Demir çelik İşletmeleri Kurumu’nun 65 milyara, Petkim’in sermayesi 40 milyara yükseltildi. Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları İşletmesi’nin sermayesi ise 35 milyara çıkarıldı.

15 Ekim 1981: Danışma Meclisi’nin üyeleri açıklandı. Meclis illerden seçilen 120 üye ile Milli Güvenlik Konseyi tarafından atanan 40 üyeden oluşuyor.

16 Ekim 1981: Eski siyasi partilerin tümü feshedildi. Malvarlıkları Hazine’ye devredildi. (CHP’nin 3, AP’nin 1 milyar lira) Devlet Başkanı Evren ‘Amaç Türkiye’de kurulacak demokrasiye yeni partilerle başlamaktır’ dedi.

19 Ekim 1981: 4 kişilik IMF Heyeti, Merkez Bankası hesaplarını gözden geçirmek ve ekonominin genel gidişine ilişkin veriler toplamak amacıyla Ankara’ya geldi.

20 Ekim 1981: Pamuk ve tütün ihracından alınmakta olan destekleme ve fiyat istikrar primleri Para ve Kredi Kurulu’nca düşürüldü. İndirim oranı Ege tipi pamukta istikrar primi kg’da 20 liradan 15 liraya, çukurova tipi pamukta 16 liradan 8 liraya düşürüldü.

21 Ekim 1981: Otosan firması Hava Kuvvetleri için özel imal ettiği ‘Otosan-500′ isimli araçları teslim etti.

23 Ekim 1981: Yeni Anayasayı, siyasi partiler ve seçim yasalarını hazırlamak amacıyla oluşturulan Danışma Meclisi bugün çalışmalarına başladı. Devlet Bakanı Evren, üyelerin yemin töreni öncesi yaptığı konuşmada Meclis tarafından hazırlanacak Anayasanın halkoyuna sunulacağını açıkladı.

27 Ekim 1981: Soma Termik Santralı’nın 1 milyon kilovatsaat enerji üretecek 1. ünitesi devreye girdi. 2 aylık deneme üretimi sonunda üretim günde 3 milyon saat düzeyine çıkacak.

31 Ekim 1981: Ziraat Bankası’nca kullandırılan kredilerin faiz oranı yüzde 17.25 ile yüzde 20 olarak belirlendi.

1 Kasım 1981: Sümerbank ürünleri 2 Kasım’dan yılbaşına kadar yüzde 18 indirimli olarak satılacak. -Atatürk Orman çiftliği süt ürünlerine yüzde 11-20 zam yaptı. Yarım kiloluk süt 30, bir kilo tereyağ 500 lira oldu.

2 Kasım 1981: Türkiye Cumhuriyeti’nin en yüksek değerdeki banknotu kağıt 5 bin liralıklar bugünden itibaren piyasaya çıkarıldı. 1923-1981 yılları arasında banknot ailesinin en büyük değerdeki parası olan 1000 liralıklar bu unvanı yeni çıkarılan 5 binliklere bıraktı. -İzmir’de II. Türkiye İktisat Kongresi toplandı. Kongrenin amacı ‘Atatürk’ü bir kez daha anmak, Türkiye’nin ekonomik yönden bugün hangi noktada bulunduğunu belirlemek, geleceğinden ne beklendiğini tartışmak’ olarak açıklandı. -Şekerin fabrika çıkış fiyatına yüzde 10-15 oranında zam yapıldı.

4 Kasım 1981: Yeni madeni 10 liralıklar bugün tedavüle çıkarıldı. Madeni değeri 86 kuruş olan 10 liralıkların çapı 25, kalınlığı 18 mm, ağırlığı ise 2.3 gram. -İlaca yüzde 28 oranında zam yapıldı.

8 Kasım 1981: Trakya Cam ve TV Cam Fabrikaları törenle açıldı. 8 milyar liraya mal olan fabrikalarda 3 mm‘den 10 mm‘ye kadar çeşitli kalınlıkta cam üretilecek. TV Camı Fabrikası ise yılda 1 milyon 300 bin TV tüp camı yapacak.

12 Kasım 1981: Merkez Bankası ihracatta kullanılacak ön finansman dövizlerine azami yüzde 1.25′e kadar faiz farkı ödenmesini kararlaştırdı.

13 Kasım 1981: MGK memurların erken emekli olmasını teşvik eden yasayı kabul etti. Yasaya göre 20 yıl fiili hizmet süresi bulunan ya da 10 yıl hizmeti doldurmuş olup, 55 yaşında bulunan memurlar 31 Aralık tarihine kadar emekli oldukları takdirde emeklilik ikramiyeleri yüzde 25 fazlasıyla ödenecek.

16 Kasım 1981: Bankalararası toplantıda 2 aylık mevduata yüzde 35, 3 aylık mevduata 45, 1 yıllık mevduata da yüzde 25 faiz ödenmesi kararlaştırıldı. Bütün bankaların centilmenlik anlaşmasına uyacakları açıklandı.

17 Kasım 1981: Bankaların mevduat sertifikalarını faiz kuponlu olarak düzenlemeleri ve bankerler ya da diğer üçüncü şahıslar aracılığıyla mevduat sertifikasını çıkarmak yasaklandı.

18 Kasım 1981: İTO Yönetim Kurulu Başkanlığı’na yeniden Nuh Kuşçulu seçildi. Başkan yardımcılığına Yaşar ünal ve Dündar Uçar, muhasip üyeliğe de Celalettin Kurtoğlu seçildiler.

19 Kasım 1981: Halktan yaklaşık 600 milyon lira toplayan Banker Servet kayboldu. 42 yaşındaki Servet Acar’ın otomobili Boğaziçi Köprüsü’nde terkedilmiş olarak bulundu.

19 Kasım 1981: Türkiye’nin en büyük 500 firması açıklandı. İSO tarafından yapılan araştırmada ilk 10 sırayı kamu kuruluşları aldı. İlk 500 firmanın içine girenlerden 421′i özel 79′u kamu kuruluşu. İlk sırada yer alan kamu kuruluşları: TPAO, İPRAŞ, Türkiye Demir çelik İşletmeleri, Türkiye Kömür İşletmeleri, Türkiye Şeker Fabrikaları, Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları, Türk çimento Sanayi, Türkiye Şişe Cam Fabrikaları.

22 Kasım 1981: Pakistan’la adli, ticari ve kültürel üç anlaşma imzalandı. İkili görüşmelerde iki ülke arasında deniz ulaşımının geliştirilmesi, Cidde ve Kuveyt’teki Türk ve Pakistan gemilerinin mal değiş tokuşu yapmaları sanayi konularında işbirliği kararlaştırıldı.

24 Kasım 1981: Bankaların ihraç ettikleri mevduat sertifikalarına ilişkin bilgileri her hafta Maliye Bakanlığı’na bildirmeleri zorunluluğu getirildi.

25 Kasım 1981: Ankara ve İzmir’de iki banker ‘dolandırıcılık’ iddiasıyla tutuklandı. İzmit’te de halkı 5 milyon lira dolandırdığı iddia edilen bir banker İzmir’de ele geçirildi. Polise bankerlerle ilgili sürekli ihbarlar yapılıyor.

28 Kasım 1981: özel sektör kuruluşlarının sabit ve değişken faizli olmak üzere iki çeşit tahvil çıkarmalarına ilişkin karar alındı.

1 Aralık 1981: Gözaltına alınan ya da tutuklanan bankerlerin sayısı hızla artıyor.

2 Aralık 1981: Şaban çavuşoğlu’nun istifasıyla boşalan İSO Yönetim Kurulu Başkanlığı’na Nurullah Gezgin seçildi, başkanvekilliklerine Ergun Başkan ve ömer Dinçkök getirildi.

11 Aralık 1981: Milli Güvenlik Konseyi, SSK Yasası’nda değişiklik yapan tasarıyı kabul etti. İşçi emekli aylıkları ortalama 525 lira artırıldı. En düşük gösterge 420′ye en yüksek gösterge ise 840′a yükseltildi. Maden işçilerinin yaşlılık aylığına hak kazanma yaşı 55′ten 50′ye indirildi. 1 Nisan 1981′e kadar olan 18 yaş öncesi hizmetler sigortalılıktan sayılmayacak.

15 Aralık 1981: Simtaş Bankerlik, iflas kararı aldı. Merkezi Ankara’da bulunan kuruluşun halktan 100 milyon liraya yakın para topladığı iddia ediliyor.

16 Aralık 1981: Vergi farklarının ödenmesine başlandı. Toplu sözleşmelerinin süreleri sona eren işçilerin birikmiş vergi farklarının ödenmesine başlandı. İkinci taksidi bu konudaki kararnamede öngörüldüğü gibi 1982 yılının Mayıs ayında ödenecek. -Yer fıstığı taban fiyatı 70 lira olarak belirlendi.

18 Aralık 1981: 150 milyon dolarlık Libya-Tunus karayolu ihalesini Doğuş İnşaat Şirketi kazandı. Yapılacak 107 kilometrelik yol Libya ile Tunus’u birbirine bağlayacak.

23 Aralık 1981: Maliye Bakanlığı, bankerlik yapmak isteyenlere anonim şirket kurma zorunluluğu getirdi. -OECD, 1982 yılı için hazırladığı raporda Türkiye’de 1982 yılında da enflasyon hızının yavaşlamaya devam ederek yüzde 26′ya düşmesinin, GSMH’deki artışın da yüzde 5′i aşmasının beklendiğini bildirdi. -Maliye Bakanlığı menkul değerlerin satışında aracılık eden kuruluşlarla ilgili olarak bir tebliğ yayınladı. Tebliğe göre bu kuruluşların en az 200 milyon sermayeli bir anonim şirket olmaları gerekiyor. Bu şirketler ödünç para verme işlemiyle uğraşamayacaklar. üstlenmiş oldukları yükümlülükler ödenmiş sermaye ve ihtiyat akçelerinin toplamının 15 katı ile sınırlandırıldı.

24 Aralık 1981: Yüksek Hakem Kurulu, 1981-82 zammını saptadı. 1982 yılında işçilere brüt yüzde 25 zam verilecek. 1981 yılında sona eren toplu sözleşmelerde ilk yıl zammı yüzde 15 artı 4 bin lira olarak saptandı. Karara muhalefet şerhi koyan Türk-İş yetkilileri ‘Verilen zam enflasyon oranının çok altındadır’ dediler. -İTO, ekonomide alınması gereken tedbirlerle ilgili bir rapor hazırladı. Bu raporda öneriler özetle şöyle sıralanıyor: Kamudan alacaklar borçlara mahsup edilmeli. Altın alım satımı yasal şekle dönüştürülmeli. Kurumlar vergisi yüzde 35′e indirilmeli. Vergi idareleri daha esnek olarak kullanılmalı. Hükümet üyelerinin dış gezilerine işadamları da katılmalı.

25 Aralık 1981: Küçükçekmece’de yapılan Türkiye’nin 2. büyük atom reaktörü törenle deneme üretimine başladı. - ‘Union Texas’ şirketine 3′er yıllık 11 petrol arama izni verildi. Şirket Hakkari, Van, Bitlis, Siirt, Mardin ve Elazığ bölgesinde petrol arayacak. Eczacıbaşı Şirketi’ne bağlı Esan Şirketi’nin 2, Epas Şirketi’nin 4 arama ruhsatı talebi ise Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nce reddedildi.

26 Aralık 1981: Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren ‘İktisadi Devlet Teşekkülleri ve benzeri kuruluşların 1982 yılına ait genel yatırım ve finansman programında’ KİT’lerle ilgili yeni hususlar düzenlendi. Buna göre bazı KİT’ler 1982 yılında ölüm, emeklilik ve istifa nedeniyle boşalan kadrolarını değişen oranlarda iptal edecek ve bu durumu üçer aylık devreler itibariyle Maliye Bakanlığı’na bildirecek.

26 Aralık 1981: KİT’ler bu yıl da ürün fiyatlarını kendileri saptayacak, ancak artışları küçük oranlarda yapacaklar.

28 Aralık 1981: Benzinin litresine 5 lira zam yapıldı. 12 kiloluk tüpgazın fiyatında 45 lira, motorin, gazyağı, fuel-oil ve kalorifer yakıtının fiyatlarında da ikişer liralık artış oldu. -Türkiye Halk Bankası’nın esnaf ve sanatkarlara verdiği kredilerin faizleri yüzde 2 oranında düşürüldü. Kısa vadeli esnaf kredisi yüzde 20, orta vadeli esnaf kredisi yüzde 22 oldu.

29 Aralık 1981: Türkiye İş Bankası, sermayesini 40 milyon liradan 30 milyar liraya çıkardı. Sermaye artırımının 960 milyon lirası ihtiyat akçelerinden karşılanıyor.

31 Aralık 1981: Sermaye Piyasası Kurulu belirlendi. 6 yıl süreyle görev yapacak kurulun başkanlığına Prof. İsmail Türk getirildi. Kurul sermaye piyasasını denetleyecek, halkı aydınlatıcı bilgi verecek. -Devlet Başkanı Evren’den demokrasiye geçiş takvimi açıklaması. Evren, yeni Anayasa’nın 1982 Kasım ayı sonuna kadar halk oyuna sunulabileceğini, genel seçimlerin ise 1983 sonbaharında yapılabileceğini bildirdi. -Milli Güvenlik Konseyi, Vergi Yasası’nda yapılan değişiklikleri onayladı. 1 Ocak 1982′den itibaren yürürlüğe girecek değişikliklere göre halen yüzde 50 olan kurumlar vergisi yüzde 40′a indirildi. 1 milyon liraya kadar olan kazançlara ilişkin gelir vergisinin 1982 yılı içinde uygulanacak oranında değişiklik yapılmadı. Ancak bu oran 1983′te yüzde 35, 84′te yüzde 30 ve 1985′te yüzde 25′e indirilecek. Peşin vergi konusunda da mükelleflerin bir yıl önceki vergilerinin yüzde 30′u oranında peşin vergi ödemeleri ancak bu oranın hiçbir şekilde 30 bin liradan az olmayacağı hükme bağlandı. -Tüketici fiyatı endeksi: DİE (Ankara): 35.9, Hazine ve Dış Tic. Müs.: 34.0, Toptan eşya fiyatları endeksi: İTO: 34.1, Hazine Dış Tic. Müs.: 36.8, Bir Amerikan Doları’nın yıl sonu alış fiyatı: 130 lira 35 kuruş.

1980

1 Ocak 1980: Bu yıl Sovyetler Birliği’nden 40 milyon dolarlık motorin alacağız. İki ülke arasında imzalanan 21. Ticaret Protokolü, bugün yürürlüğe girdi. Protokole göre SSCB, Türkiye’ye 40 milyon dolarlık motorin, 5 milyon dolarlık fuel-oil, 12 milyon dolarlık motorin, 32 milyon dolarlık da amonyum sülfat satacak. Buna karşılık Türkiye’nin Sovyetler’e pamuk ipliği, pamuklu ve yünlü kumaş, giyim eşyası, deri giyim eşyası satacağı açıklandı.

2 Ocak 1980: Penguen Gıda AŞ. Bursa Karacabey’de kuruldu. Her türlü gıda, konserve, salça ve reçel üretimi yapan firma uzun süre dış pazarlara üretim yaptıktan sonra iç piyasaya da el atarak önemli bir yer elde etti.

3 Ocak 1980: Türkiye’de ilk kez külçe altının gramı 1000 lirayı aştı. Cumhuriyet altını ise 300 lira birden artarak 8200 liraya yükseldi. Dünya borsalarında ise altının onsu 658 dolar oldu.

4 Ocak 1980: Yatırım harcamalarının durdurulması kararlaştırıldı. Maliye Bakanlığı genel ve katma bütçeli kuruluşların ödeneklerini serbest bıraktı.

8 Ocak 1980: Akaryakıt sıkıntısı nedeniyle üretimi durduran fabrikaların sayısı giderek artıyor. çimento sanayiinden sonra şeker sanayiinde de üretim durmak üzere. Bu yüzden şeker ithali gündeme geliyor.

9 Ocak 1980: Hava-İş Sendikası THY’da grev kararı aldı. -Kuveyt’le 11 milyon dolarlık kredi anlaşması imzalandı. Kredi İstanbul’da su dağıtım projelerinin finansmanında kullanılacak. 4 yılı ödemesiz 20 yıl vadeli ve yüzde 4.5 faizli.

24 Ocak 1980: ‘24 Ocak Kararları’ açıklandı. IMF ve Dünya Bankası’nın Türkiye’ye önerdiği istikrar tedbirlerinden oluşan ve 1980 sonrası Türkiye ekonomisine damgasını vuran kararlar ithalatın serbestleştirilmesi, Türk Lirası’nın aşırı değerlendirilmesine son veren gerçekçi kur uygulamasına geçilmesi, ihracatın, yabancı sermayenin özendirilmesi, ihracata sigorta ve finansman ile kurumsal destek sağlanması, kademeli olarak subvansiyonların azaltılması ve fiyat denetimlerinin kaldırılmasını öngörür. -Türk parası devalüe edildi. ‘24 Ocak Kararları’nın ilk uygulaması olarak Türk Lirası’nın değeri dolar karşısında % 48.62 oranında düşürülür. 1 dolar 70 TL olarak işlem görür.

25 Ocak 1980: Ekonomik önlemler paketi zamları da birlikte getirdi. Gazete kağıdına yüzde 400, kömüre yüzde 100, demir çelik ürünlerine yüzde 50, tüpgaza yüzde 45, akaryakıta yüzde 50 zam geldi. Süper benzin 25 liradan 36 liraya, normal benzin 22.5 liradan 32 liraya, gazyağı 10 liradan 20′ye, fuel-oil 6 liradan 12 liraya, 12 kg‘lık tüpgaz 125 liradan 182 liraya çıktı. çimentonun tonu da 3500 lira oldu. -Döviz bozdurana kaynak sorulmayacak. Merkez Bankası, yurttaşların bankalara başvurarak diledikleri kadar dövizi Türk parasına çevirebileceklerini açıkladı. -Yurtdışına turistik çıkışlarda alınması zorunlu olan 300 dolarla 500 dolar arasındaki döviz miktarlarının alt sınırı yeniden düzenlendi. 300 dolar yerine sadece 1 dolar alınacak. -Banka mevduatlarına faiz oranları yeniden düzenlendi. Tasarruf mevduatlarında: Vadesiz hesaplar için yüzde 3, üç ay-altı ay arası: Yüzde 8, 6 ay-1 yıl arası yüzde 12, 1-2 yıl arası: Yüzde 20 faiz verilecek. En az iki yıl vadeli orta ve uzun süreli kredi faiz oranları yüzde 22, kısa vadeli kredi faiz oranları yüzde 21 oldu.

26 Ocak 1980: Zamlar durmak bilmiyor. İçkiye yüzde 75, sigaraya yüzde 37, tren biletlerine yüzde 175, şekere yüzde 35, PTT hizmetlerine yüzde 40, gübreye yüzde 500-800 oranlarında zam yapıldı.

28 Ocak 1980: 1980 Dışalım rejimi açıklandı. 1980′de 7 milyar dolarlık ithalatın yüzde 71′i ara malları, yüzde 26’sı yatırım malları, yüzde 3′ü de tüketim malları ithalatına ayrılacak. 1979 ithalat rejiminde ithalatçılar için teşvik olarak saptanan yüzde 40 teminat oranı 1 liberasyon listesi için yüzde 30′a, 2 sayılı liberasyon listesi için yüzde 20′ye indirildi. -ABD ile 35 milyon doları hibe, 63 milyon doları kredi olmak üzere 98 milyon dolarlık kredi ve hibe anlaşması yapıldı. Kredi ilk beş yılı ödemesiz 20 yıl vadeli ve yüzde 5 faizli. Bu kredi ödemeler dengesi finansmanında hükümetin uygun göreceği şekilde kullanılabilecek.

29 Ocak 1980: Maaşlara enflasyon oranına göre yılda 2 kez zam yapılacak. Hükümetin uygulamak istediği eşel-Mobil sistemi belli oldu.

30 Ocak 1980: Yabancı bankaların Türkiye’de şube açmaları 6224 sayılı yabancı sermaye ile ilgili kanun kapsamına alınarak banka şubelerine karlarını transfer etme hakkı tanındı.

31 Ocak 1980: Elektriğe yüzde yüz zam. Elektriğin kilovatsaati konutlarda 5 lira, ticarethanelerde 6 lira oldu. -PTT bu kez posta hizmetlerine zam yaptı. -Sümerbank da ürünlerine yüzde yüz zam yaptı. -İstanbul’da dolmuş ve minibüs ücretlerine yüzde 40-50 arasında zam yapıldı. -Etibank ürünlerine yüzde 60-80 oranında zam yapıldı. Zamdan sonra bakırın tonu piyasaya 400 bin liradan verilecek.

1 Şubat 1980: Yerli otolara yüzde 30 oranında zam yapıldı.

2 Şubat 1980: Dayanıklı tüketim mallarının fiyatları ve yağ fiyatı serbest bırakıldı. Sanayi Bakanlığı sanayicilerine girdilerine göre fiyat tespiti hakkı tanıdı.

3 Şubat 1980: Beyaz eşyaya zam yapıldı. -Suudi Arabistan petrol satışını ve kredi vermeyi durdurdu. Gerekçesi Türkiye’nin İran konusundaki tutumu. Bu arada Libya da Türkiye’ye vaat ettiği 3 milyon tonluk petrol sevkiyatını ‘Peşin para gelmiyor’ gerekçesiyle 2 milyon tona indirdi.

6 Şubat 1980: Et ürünlerine yüzde yüz zam yapıldı. Et Balık Kurumu mağazalarında kıyma 260, gövde eti 240-250 liraya satılacak. Bu arada sakatata da yüzde 200 zam yapıldı.

13 Şubat 1980: IMF bankalara Türkiye için destek mektubu gönderdi. IMF Başkanı Larosiera, özel bankalara bir uyarı mektubunu göndererek, Türkiye’nin aldığı son ekonomik önlemleri olağanüstü olarak niteledi ve fonun desteğini kazandığını belirtti. Lorasiera, bankaların çekimser tutumlarını sürdürüp, Türkiye’yi desteklememelerinin IMF-bankalar ilişkisini tehlikeye düşüreceğini bildirdi.

14 Şubat 1980: TARİŞ İplik Fabrikası, operasyonla boşaltıldı. Bir süre önce işçiler tarafından işgal edilen fabrika, Foça’dan gelen komando birlikleri tarafından düzenlenen ve 12 saat süren operasyonla tamamen boşaltıldı. DİSK, bölgede iki günlük grev kararı aldı. Bu nedenle Aliağa’da üretim durdu, hastanede ameliyatlar yapılamıyor. -İstanbul’da yasadışı örgütler tehditle ‘Kepenk kapattırıyor’. Yasadışı örgüt militanlarının tehditleri üzerine İstanbul’da Eminönü, Tahtakale, Karaköy gibi semtlerde bugün dükkanlar açılmadı. -Şiddetli soğuklar nedeniyle Keban Baraj Gölü yer yer dondu.

16 Şubat 1980: özdilek Teksil AŞ Bursa’da kuruldu. Ev tekstili, havlu, bornoz üretimi yapan firma ayrıca alışveriş merkezleri açarak ürünlerini pazarlıyor.

16 Şubat 1980: Bir süre önce serbest bırakılan yağ fiyatları yeniden Ticaret Bakanlığı’nın denetimine alındı ve bu arada fiyatlara zam yapıldı.

17 Şubat 1980: Hava-İş Sendikası’nın TüTİS (Türk Taşıt İşverenleri Sendikası) ile yaptığı toplu sözleşme görüşmelerinden sonra olumlu sonuç alınamaması üzerine aldığı grev kararı bugün uygulamaya konuldu. Greve Yeşilköy Hava Limanı ve genel müdürlükte çalışan 4 bin kişi katılıyor. -Silahlı Kuvvetler’de yan ödeme katsayısı 6′ya çıkarıldı. Genelkurmay Başkanı 24 bin 300, teğmen 5680 lira (brüt) yan ödeme alacak.

18 Şubat 1980: THY’daki greve karşı işveren lokavt kararı aldı.

21 Şubat 1980: Pamuk ipliğinden ihracat primi alınacağı açıklandı. -IMF Yönetim Kurulu toplantısında Türkiye’ye verilecek ikinci dilim kredi, oybirliğiyle onaylandı. Türkiye 171.6 milyon SDR karşılığı 221 milyon 364 bin doları kullanma hakkı kazandı. -DİSK’e bağlı Tekstil Sendikası yaklaşık 300 bin işçinin çalıştığı 77 fabrikada grev kararını beş fabrikada uygulamaya koydu. Anlaşma olmazsa diğer işyerlerinde de grev başlayacak.

22 Şubat 1980: Ziraat Bankası’nın tarımsal kredi limitleri yüzde 80-600 oranında artırıldı. -Bakanlar Kurulu THY grevini iki ay süreyle erteledi.

23 Şubat 1980: Kısa vadeli kredilerde faiz oranı yüzde 14 olacak. Reeskont ve avans işlemlerine uygulanan faiz oranları yeniden belirlendi. Ziraat Bankası’nca tarım kredi kooperatiflerine kullandırılan tarım kredilerine yüzde 13.5, sanayi kredilerine yüzde 12.5, Halk Bankası’nca kullandırılan küçük esnaf sanayici vs. meslek kredilerine de yüzde 12.5 faiz uygulanacak. Gider vergisi istisnalarından yararlanan ihracat kredileri ise yüzde 15 faizli olacak.

25 Şubat 1980: Ege ekici tütün piyasası 130 lira başfiyatla açıldı. -Maden-İş, toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşmaya varılamaması üzerine 20 bin işçiyi kapsayan grev kararı aldı. Grev kararı MESS’in tutumuna göre uygulamaya konulacak. -İzmir’de Türkiye ticaret odaları, sanayi odaları, ticaret borsaları ve Ege üniversitesi İktisat Fakültesi tarafından ortaklaşa düzenlenen İktisat Haftası başladı.

26 Şubat 1980: Naksan Plastik San ve Tic. A.Ş. Gaziantep’te faaliyete geçti. Plastik ambalaj üretimi yapan kuruluş polietilen ambalajda Türkiye pazarının büyük kısmını elinde bulunduruyor.

28 Şubat 1980: Yabancı sermaye yatırım alanlarında gümrük bağışıklığı geçen yıla göre genişletildi. -1980 mali yılı bütçe kanunu Millet Meclisi genel kurulunda 209′a karşı 228 oyla kabul edildi.

1 Mart 1980: Memurlara verilen borç ve konut kredileri artırıldı.

3 Mart 1980: özel okul ücretlerine yüzde 25 zam yapıldı.

5 Mart 1980: Türk Lirası’nın marka karşı değeri arttı. 40 lira 49 kuruş olan mark, 39 lira 39 kuruşa geriledi.

7 Mart 1980: ‘Türk Parasını Koruma’ hakkındaki tebliğde bazı değişiklikler yapıldı. Yurtdışında çalışıp da yurda gelenlerin döviz bozdurma veya hesap açtırma süresi üç ayla sınırlandırıldı. Döviz alma yetkisi bulunmayan gerçek ve tüzel kişiler yabancı turistler dışındaki şahıslardan döviz alamayacaklar. Turistlerden döviz alanlar en geç bir ay içinde bankalarda bozduracak.- Marsa Yağ Fabrikası’nda DİSK’e bağlı Gıda-İş Sendikası üyesi 450 işçi 5 aydır süren görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine greve başladı. İşveren de lokavt kararı aldı.

19 Mart 1980: Maden-İş Sendikası, 39 işyerinde daha grev başlattı. Böylece grev yapılan işyeri sayısı 53′e, greve katılan işçi sayısı 15 bine yükseldi. -İstanbul’da mezar ve cenaze kaldırma ücretlerine yüzde 50-100 arasında zam yapıldı. -TCDD’nin yurtdışı yolcu bilet fiyatlarına yüzde 30 zam yapıldı.

20 Mart 1980: Başbakanlıkta toplu sözleşmeleri denetleyecek bir kurul oluşturuldu. ‘Toplu Sözleşme Koordinasyon Kurulu’ na danışmadan sözleşme imzalanmayacak. -Mark 37 lira 75 kuruşa düştü. Doların değer kazanmasına karşılık TL’nin değerinde bazı yabancı paralara karşı yüzde 1.2 ile yüzde 4.8 oranında yükselme oldu.

22 Mart 1980: Türkiye ile Polonya arasında 100 milyon dolarlık kredi anlaşması imzalandı. Kredi iki ülke arasında üretimi artırıcı malların ithalinde kullanacak.

24 Mart 1980: IMF, Türkiye’ye verilecek 77.4 milyon dolarlık 3. dilim krediyi onayladı. Kullanımı serbest bırakılan kredinin nasıl kullanılacağını Türk Hükümeti belirleyecek.

25 Mart 1980: Cumhurbaşkanlığı seçimi için TBMM’de turlara başlandı. İlk iki turda bir sonuç alınamadı. -Akaryakıt ve tüpgaza zam yapıldı. Süper benzin 36 liradan 37 liraya, normal benzin 32 liradan 33 liraya çıktı.

26 Mart 1980: Dünya Bankası Yönetim Kurulu, Türkiye’ye verilecek 200 milyon dolarlık program kredisini onayladı. Kredi Türkiye’nin bu yılki tarım, gübre ve çeşitli sanayi hammaddelerinin alımında kullanılacak. 4 yılı ödemesiz 17 yılı vadeli ve yüzde 8.25 faizli. -OECD’nin 8 saat süren Türkiye’ye yardıma ilişkin ‘Taahhüt’ toplantısı hiçbir kesin sonuca varmadan 15 Nisan’a ertelendi. Erteleme kararına ‘Teknik’ nedenlerin yol açtığı öne sürüldü.

29 Mart 1980: ‘Nev, Yem’ AŞ’nin Pendik’te yeni fabrikası üretime başladı.

30 Mart 1980: Bedelli Askerlik Yasası, Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

31 Mart 1980: Karadeniz ekici tütün piyasası geçen yıla oranla yüzde 86′lık artışla 160 lira başfiyatla açıldı.

1 Nisan 1980: Liranın değeri ABD Doları’na karşı yüzde 5.2 oranında düşürüldü. Bir ABD Doları 70 liradan 73 lira 70 kuruşa, 1 mark 37 lira 60 kuruştan 37 lira 76 kuruşa yükseldi.

3 Nisan 1980: Akaryakıt ürünlerine yüzde 13-15 arasında zam yapıldı. -İşadamı Vehbi Koç, 66 milyon 328 bin lira ile bu yılın vergi rekortmeni oldu. Sanatçılar arasında Nükhet Duru 2 milyon 300 bin lira ile rekortmen oldu.

6 Nisan 1980: Boğaz Köprüsü geçiş ücretlerine ve araba vapuru ücretlerine zam yapıldı. -Görev süresi sona eren Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk bir veda mesajı yayınlayarak çankaya’dan ayrıldı. Korutürk, senatonun tabii üyesi olarak yeni görevine başlayacak.

9 Nisan 1980: IMF Heyeti, Türkiye’yle yapılacak 3 yıllık yeni ‘Stand By’ anlaşmasını görüşmek üzere Ankara’ya geldi.

15 Nisan 1980: Paris’teki OECD merkezinde düzenlenen ve 1 saati Türk heyetiyle birlikte yapılan 2.5 saatlik toplantı sonunda 16 Batılı ülke ile AET, Türkiye’ye toplam 1 milyar 162 milyon dolar yardım yapmayı kararlaştırdı.

19 Nisan 1980: 15 yataklı pansiyon kurana 600 bin lira kredi verilecek. Şimdiye kadar sadece turistik bölgelerde uygulanan pansiyonculuk kredisi tüm ülkeye açıldı. Bu krediye 8 yıl vade ve yüzde 10 faiz uygulanacak.

20 Nisan 1980: YHK, 65 bin işçiyi kapsayan MESS ve tekstil sözleşmesini yürürlüğe koydu. MESS’e bağlı 140 işyerinde 43 bin işçiyle tekstil işkolunda 72 işyerindeki 22 bin işçi, 1979 yılı için brüt yüzde 80, 1980 yılı için brüt yüzde 50, 1981 yılı için ise net yüzde 40 zam aldı.

24 Nisan 1980: Sosyal Güvenlik Bakanı Sümer Oral, Sosyal Sigortalar ve Bağ-Kur üyelerine ödenen ölüm yardımının 5 bin liraya çıkarıldığını açıkladı. -Türkiye’nin AET’ye tam üyeliği için komisyon tavsiye kararı aldı. çalışmalarını tamamlayan AET Türkiye Karma Parlamento Komisyonu ‘Ankara’nın tam üyeliğe ilişkin yapacağı girişimlere olumlu yanıt verilmesi tavsiyesinde bulundu.

26 Nisan 1980: Türkiye ile IMF arasında yeni bir stand-by anlaşmasıyla ilgili olarak Woodward başkanlığındaki heyetin Ankara’daki çalışmaları tamamlandı. önceleri iki ya da 3 yıl süreli olması düşünülen Stand-By anlaşmasının 1 yıl süreli olması konusunda anlaşıldı. 1980 Mayıs’ından 1981 Mayıs’ına kadar Türkiye IMF’den 350 milyon dolar civarında kredi alabilecek. IMF ile Merkez Bankası arasındaki görüşmeler sonunda bankanın özel sektör kredi limitinde 100 milyar liralık kamu kesimi, kredi limitine ise 120 milyar liralık artış yapılması Merkez Bankası’nın net iç varlıklarının da bugünkü 456 milyar liralık limitten 656 milyar liraya kadar yükseltilmesi kabul edildi.

28 Nisan 1980: Marmara ekici tütün piyasası, 155 lira başfiyatla açıldı. Rekoltede bu yıl azalma olduğu, 6 milyon kilo olarak tahmin edildiği bildirildi. -Lira bazı yabancı paralar karşısında (mark, sterlin, İsviçre Frangı) yüzde 0.7 ile yüzde 4 arasında değer kaybetti. 1 mark 41 lira 51 kuruş, bir sterlin 169 lira 40 kuruş.

30 Nisan 1980: TBMM’de Cumhurbaşkanlığı seçimi için yapılan tur sayısı 52′yi buldu. Cumhurbaşkanı hala seçilemedi.

1 Mayıs 1980: Kıdem tazminatıyla ilgili Maliye Bakanlığı’nın tebliği yürürlüğe girdi. Buna göre kıdem tazminatı işten çıkan veya çıkarılan bir işçinin 24 maaşını aşması durumunda fazlası ücret olarak vergiye tabii tutulacak ve hizmet ifa etmeksizin ödenen ücretler tazminat sayılmayacak. -Şeker pancarı taban fiyatı 3 lira, gül yapağı 30 lira, yaş koza 800 lira olarak açıklandı. -Türkiye’de 1979 kalkınma hızının yüzde 0.2 olarak gerçekleştiği açıklandı. Bu rakam 1978′de 3.1′di.

3 Mayıs 1980: Bakanlar Kurulu yaş çay alım fiyatını geçen yıla göre yüzde 73′lük artışla 25 lira olarak saptadı. Geçen yıl 182 lira olan Merinos yapağı taban fiyatı 291 liraya, 23 lira 50 kuruş olan haşhaş kapsülü taban fiyatı 35 liraya çıkarıldı.

5 Mayıs 1980: çaya yüzde 65-300 arasında zam yapıldı. 10 liralık paket çay 25 lira oldu. -Yurtdışından getirilen eşyaların limiti 15 bin liraya çıkarıldı. Yolcu beraberinde getirilen vergi ve resimleri 15 bin liraya kadar olan eşyalar bedelsiz ithal iznine bırakılmaksızın defaten ödenip alınabilecek.

7 Mayıs 1980: Kabul kredili ithalatın kapsamı genişletildi. Yurtdışındaki müteahhitlerin kazandıkları dövizin yüzde 10′unu kendi ihtiyaçları için kullanmaları kararlaştırıldı. -Oto lastiği fiyatlarına yüzde 6.5 zam yapıldı. -Yüksek öğretim kredisi 1000 liradan 1500 liraya yükseltildi.

11 Mayıs 1980: 83 günden beri sürmekte olan THY grevi anlaşmayla sona erdi. -Uçak biletlerine yüzde 110 zam yapıldı.

13 Mayıs 1980: TEK elektrik fiyatına yüzde 4-5 zam yaptı.

14 Mayıs 1980: ‘Gümrük Affı’ çıktı. Gümrüklere gelmiş olmasına rağmen haklarında müeyyide uygulandığı ya da kovuşturma açıldığı için bu malları yurda sokamayan firmalar için gümrük affı ilan edildi.

15 Mayıs 1980: Fransa ile 100 milyon dolarlık taahhüt anlaşması imzalandı. Ayrıca, 1978-79 yılına ait 128 milyon dolarlık borcun 65 milyon dolarlık kısmının ertelenmesini öngören anlaşma da yapıldı.

16 Mayıs 1980: Ordu Cumhurbaşkanlığı seçiminin uzamasından rahatsız. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren, seçimin bir an önce sonuçlandırılmasını istedi. -Yurtdışında müteahhitlik hizmeti yapan Türk firmalarına yardımcı olmak amacıyla ‘Bakanlıklararası Destekleme ve Geliştirme Kurulu’ kuruldu. -Dünya Bankası’nın Karakaya Hidroelektrik Santralı Projesi için vermeyi taahhüt ettiği 120 milyon dolarlık kredi, banka yönetim kurulu tarafından onaylandı. -Amerika’da temaslarda bulunan Başbakanlık Müsteşarı Turgut özal, IMF ile 2. stand-by için istenilen düzeyde anlaşmaya varıldığını açıkladı. özal, IMF’nin verdiği kredinin Haziran ayı içinde kullanılmaya başlanacağı, ayrıca Dünya Bankası’ndan da 600 milyon dolara ek olarak 60-70 milyon dolarlık ikinci bir program kredisi sağlandığını, bunun da Ekim ayı içinde Türkiye’ye geleceğini söyledi.

17 Mayıs 1980: Şekere zam yapıldı. Toz şekerin fabrika çıkış fiyatı 41 lira 80 kuruş, kesme şekerin ise 46 lira 80 kuruş oldu.

20 Mayıs 1980: Dokuma sektöründeki en uzun grev olan Sancaktül grevi anlaşmayla sonuçlandı.

25 Mayıs 1980: Türkiye Odalar Birliği Başkanlığı’na yeniden Mehmet Yazar seçildi.

27 Mayıs 1980: Paşabahçe Şişe Cam Fabrikası’nda Kristal-İş Sendikası üyesi 2900 işçi toplu sözleşme görüşmelerinden sonuç alınamaması nedeniyle greve başladı.

30 Mayıs 1980: Buğday taban fiyatı 10 lira oldu. Makarnalık buğday 12.25, yumuşak ekmeklik buğday taban fiyatı 10.25-10.75 lira olarak saptandı. -İhracat için yeni bir teşvik getirildi. Bakanlar Kurulu kararına göre tescile tabi olmadan serbest döviz karşılığı yapılan ihracatların, ihracat kredisi ve öteki teşviklerden yararlanması sağlandı. Kararname uyarınca ihracat kredisi, ihracatçının ihracat karşısında getireceğini taahhüt ettiği dövizin yüzde 8′ini geçemeyecek.

2 Haziran 1980: Bakanlar Kurulu, Marsa Margarin Sanayi işyerlerinde Türkiye Gıda-İş Sendikası tarafından alınan grev kararını 60 gün daha erteledi.

4 Haziran 1980: Banka faizleri serbest bırakıldı. KİT’lerin ve Hazine’nin Merkez Bankası’ndan talep ettikleri kredi faiz oranları yüzde 1-5′ten yüzde 10′a yükseltildi.

5 Haziran 1980: İstanbul’da ekmeğe gramajı 110 gram düşürülerek zam yapıldı. 510 gramdan 400 grama indirilen ekmeğin fiyatı 10 lira olarak kaldı.

6 Haziran 1980: Dokuma işverenleri grev-lokavt aidatını artırdı. 75 veya daha az işçi çalıştıran bir işveren her ay sendikaya 22 bin lira öderken, grev ve lokavt uygulamasında sendikadan 675 bin lira alacak.

8 Haziran 1980: Maliye Bakanlığı, garantisiz ticari borçların tasfiyesine ilişkin uygulamaları belirleyen yeni bir tebliğ yayınladı. Alacaklarını Türk Lirası olarak almak isteyen kişiler, ülkemize yapacakları gezilerde bu parayı kullanabilecekler, turistik veya ticari merkezler kurulmasıyla ilgili yatırımlarda ve yabancı ülkeler arasında Türk bandralı gemilerle veya Türkiye’deki firmalara ait kara taşıma araçları ile yapılacak taşımalarda navlun bedeli olarak ödeyebilecekler.

9 Haziran 1980: Devletçe işletilmeleri kararlaştırılan madenlerin eski hak sahiplerine verilmesi kararlaştırıldı. -Liranın değeri yüzde 5.8 ile 9.6 arasında düşürüldü. -TBMM’de Cumhurbaşkanlığı seçimi için yapılan 100. tur oylamadan da bir sonuç alınamadı.

10 Haziran 1980: İçki ve sigaraya 25-40 oranında zam yapıldı.

11 Haziran 1980: Sümer Halı Fabrikası Diyarbakır’da kuruldu. 1950′den bu yana şayak türü kumaş üretimi yapan kuruluş 1980′den sonra halı üretmeye başladı.

12 Haziran 1980: Akaryakıta yüzde 10-15 oranında zam yapıldı. Süper benzin 47 lira 20 kuruş, normal benzin 42 lira 30 kuruş, 12 kg‘lık tüpgaz 335 lira oldu. -Bakanlar Kurulu devlet memurlarına ödenen yan ödemeleri geçen yıla oranla yüzde 60 oranında artırdı.

18 Haziran 1980: IMF ile 3 yıllık yeni stand-by anlaşması imzalandı. Türkiye’ye yaklaşık 1 milyar 600 milyon dolar (1.250 milyon SDR) tutarında kredi verilecek, böylece Türkiye kotasına oranla en yüksek düzeyde krediyi almış oldu.

21 Haziran 1980: Bakanlar Kurulu 6 grevi ‘Ulusal güvenlik’ gerekçesiyle 30 gün erteledi.

24 Haziran 1980: 8 büyük banka Ankara’da faizler konusunda hazırlanan ortak metni imzaladı. Kısa vadeli kredilere yüzde 28, 5 yıldan fazla vadeli kredilere yüzde 34 oranında faiz uygulaması karara bağlandı. - Japonya Türkiye’nin 85 milyon dolarlık borcunu erteledi. Karara göre Türkiye bu borcu üç yıllık ödemesiz süreden sonra 7 ile 9 yıl arasında ödeyecek.

25 Haziran 1980: Almanya Türklere vize uygulanmasını kararlaştırdı. Böylece iki ülke arasındaki 1953 tarihli anlaşma iptal edilmiş oldu. Karar 3 aylık ihbar süresinden sonra uygulamaya konulacak.

29 Haziran 1980: Sabancı Holding Marlboro firması ile sigara üretimi konusunda ön anlaşma imzaladı. Sakıp Sabancı ‘Eğer sigara tekeline son verecek kanun değişikliği yapılır ve biz de tesislerimizi kurarsak, hem Marlboro’yu üreteceğiz hem de yüzde yüz yerli tütünden yapılmış ‘Anadolu’ isimli bir sigara çıkaracağız’ dedi. - Bankalar, tasarruf mevduatlarına uygulayacakları faiz oranları hakkında anlaşmaya vardı. Bir yıl içinde yüzde 15, iki yıl içinde yüzde 33 faiz verilecek.

30 Haziran 1980: DİSK Genel Başkanlığı’na Abdullah Baştürk yeniden seçildi. Fehmi Işıklar genel sekreter oldu.

1 Temmuz 1980: Faiz hadleri serbest bırakıldı. - Türkiye AET görüşmelerinde son anda uzlaşma sağlandı. AET’nin 4. mali protokol için verdiği 850 milyon dolar Türkiye tarafından kabul edildi. Topluluk, Türk işçilerin sosyal hakları dalında katma protokolün 36. maddesinin öngördüğü serbest dolaşım ilkesini kabul ediyor, ancak Haziran 1983′te yapılacak görüşmelerde durumun yeniden gözden geçirilmesini ve topluluğun istihdam koşullarındaki iyileşmeye veya gerilemelere göre yeniden karar alınmasını istiyor.

4 Temmuz 1980: İntercontinental Oteli’nde bir yılı aşkın süreden beri DİSK’e bağlı Oleyis Sendikası’nca sürdürülen grev anlaşmayla sonuçlandı. Oteli işletme yetkisi alan Marmara Etap Şirketi, anlaşmayla grevde geçen süre için her işçiye 150′şer bin ödemeyi kabul etti.

13 Temmuz 1980: Türk Lirası’nın değeri yüzde 2-3 arasında düşürüldü. Bir mark 44 lira 90 kuruş oldu.

16 Temmuz 1980: AET, 3. mali protokol uyarınca Karakaya Barajı’nın finansmanı için yüzde 4,5 faizli 15 milyon dolar kredi verdi. Kredi, ilk 10 yılı ödemesiz 40 yılda ödenecek. Bu konudaki anlaşma Lüksemburg’ta imzalandı.

17 Temmuz 1980: Maliye Bakanlığı, ortalama kar oranlarını yeniden belirledi. Kar oranları bakkallarda yüzde 12-20, manavlarda yüzde 17 olacak. - Türk-Yunan turizm işbirliği protokolü imzalandı. Anlaşmayla iki ülke arasındaki turizm formaliteleri azaltılacak, karşılıklı tanıtıcı yayın yapılacak.

19 Temmuz 1980: 12 Mart dönemi başbakanlarından, eski kontenjan senatörü Prof. Nihat Erim, Dragos’ta 4 terörist tarafından yaylım ateşine tutularak öldürüldü. - İşçi kıdem tazminatının 24 Aralık tutarından fazla olan bölümünün, kıdem tazminatı dışında kalan ödemelerle birleştirilerek gelir ve mali denge vergisine tabi tutulması uygulaması yürürlüğe girdi. - Gübre Fabrikaları Genel Müdürlüğü’nün Yarımca ve İskenderun fabrikalarında Petrol-İş Sendikası’nca alınan grev kararı Bakanlar Kurulu tarafından 30 gün ertelendi. Bakanlar Kurulu, ayrıca TCDD işyerlerinde DYF-İş tarafından alınan grev kararını 30 gün süreyle erteledi.

22 Temmuz 1980: DİSK Eski Genel Başkanı Maden-İş Sendikası Genel Başkanı Kemal Türkler Merter’deki evinden çıkıp otomobiline bindiği sırada üç terörist tarafından açılan ateşle öldürüldü.

23 Temmuz 1980: Türkiye’nin OECD üyesi ülkelere olan 3 milyarlık borcunun yüzde 90′ı 5 yılı ödemesiz dönem olmak üzere 10 yıl süreyle ertelendi. Borcun yüzde 10′u peşin, kalanı ise 5 yılda eşit taksitlerle ödenecek. - özel sektör tarafından ihraç edilen tahvillerin yıllık faizleri yüzde 28′e çıkarıldı. İlk defa uygulamaya konulacak olan 3 yıl vadeli tahvillerin faiz oranı ise brüt yüzde 32 olacak. Yeni faizler 1 Ağustos’tan geçerli.

25 Temmuz 1980: Devlet tahvillerinin faiz oranı net yüzde 20′ye çıkarıldı. Maliye Bakanı İsmet Sezgin ‘Son ekonomik tedbirlerin neticesi olarak banka mevduat faizlerindeki gelişmeye ayak uydurmak amacıyla devlet tahvillerinin faizinin yüzde 18′den yüzde 20′ye çıkarıldığını’ açıkladı. - Suriye ile karayolu anlaşması imzalandı. Anlaşma, Türk TIR araçlarının Arap ülkelerine daha kolay giriş çıkışını sağlayacak.

29 Temmuz 1980: Eczacıbaşı Holding kuruluşlarından Artema Armatür ve Tesisat Malzemeleri Sanayii ve Ticaret AŞ’nin Bozüyük’te kuracağı fabrikanın temeli atıldı.

29 Temmuz 1980: Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşmaya varılamaması üzerine Vakıflar Bankası’nın 253 şubesinde grev kararı alındı.

31 Temmuz 1980: 460 milyon marklık Türk-Alman kredi anlaşması imzalandı. Bunun 130 milyon marklık bölümü mal kredisi olarak kullanılacak. - Atatürk Barajı’nın yapımı için İsviçre, Federal Almanya ve İngiliz firmalar grubunca sağlanan 4 milyarlık krediye ilişkin anlaşma Ankara’da imzalandı. Kredi, ilk 7 yılı ödemesiz 20 yıl içinde geri ödenecek.

1 Ağustos 1980: Maden-İş Sendikası toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşmaya varılamaması nedeniyle Oyak-Renault fabrikasında grev başlattı. Greve 2166 işçi katılıyor.

5 Ağustos 1980: Türk Lirası’nın değeri 9 yabancı paraya karşı düşürüldü. 1 dolar 80 lira oldu.

6 Ağustos 1980: Danıştay kararı nedeniyle madenlerin eski hak sahiplerine devri işlemleri durduruldu. - Karayollarında 47 bin işçiyi kapsayan toplu iş sözleşmesi imzalandı.

7 Ağustos 1980: Vakıf Bank-Sen’le Türkiye Vakıflar Bankası arasında 253 işyerindeki 5 bin işçi için sürdürülen toplu sözleşme görüşmeleri anlaşmayla sonuçlandı.

8 Ağustos 1980: Merkez Bankası tahvil ve altın üzerine avans işlemlerindeki faiz oranını yüzde 15,75′e çıkardı. - SSK ilaç fabrikalarında Petrol-İş Sendikası’nca alınan grev kararı Bakanlar Kurulu tarafından 30 gün ertelendi. - Migros ile Pak-Sat Sendikası arasında 28 işyerindeki 750 işçiyi kapsayan toplu iş sözleşmesi imzalandı. - Ambalajı değiştirilen paket çaya yüzde 47,5 oranında zam yapıldı. Zam kiloluk çayda yüzde 20. - ‘Kahramanmaraş Olayları’nın 835 sanığının yargılanması sona erdi. Adana Sıkıyönetim Mahkemesi sanıklardan 22’sini ölüm cezasına, 356 sanığı çeşitli hapis cezalarına çarptırdı. 414 sanık beraat etti. ölüm cezalarından 14′ü ömür boyu hapis cezasına çevrildi.

19 Ağustos 1980: Ertelenen gümrük vergi ve resimlerinden alınacak faiz oranları belli oldu. Gümrük ve TEKEL Bakanlığı’nın genelgesine göre 31 Temmuz tarihine kadar ertelenen gümrük vergi ve resimlerinden yıllık yüzde 18 faiz alınacak.

22 Ağustos 1980: Bakanlar Kurulu pamuk taban fiyatını çukurova için 49, Ege için 50 lira olarak saptadı. Kuru üzüm taban fiyatı ise 20 liradan 40 liraya çıkarıldı. Geçen yıla oranla yüzde yüz artış var. - Türkiye Sınai Kalkınma Bankası’nın özel kesim imalat sanayi yatırımlarına döviz olarak verdiği kredinin faiz oranı yüzde 20′den yüzde 12′ye düşürüldü.

23 Ağustos 1980: Suudi Arabistan’la 250 milyon dolarlık kredi anlaşması imzalandı. Kredinin 100 milyon dolarlık bölümü yarın, ikinci bölümü Eylül ayı başında, 50 milyonluk bölümü de Aralık başında verilecek. Kredi yüzde 5 faizli, ilk beş yılı ödemesiz 20 yıl vadeli.

25 Ağustos 1980: Gümrük yönetmeliğinde yapılan değişiklikle ithal edilecek otomobil ve motorsikletlerin üç model yılından eski olmaması kararlaştırıldı. - Türkiye Kömür İşletmesi Kurumu’nun 3 işyerinde Maden-İş Sendikası’nca alınan grev kararları Bakanlar Kurulu’nca 30 gün süreyle ertelendi.

1 Eylül 1980: Yemeklik bitkisel yağ fiyatları serbest bırakıldı. - Ayçiçeği taban fiyatı 30 lira, ham yağ taban fiyatı 65 lira olarak belirlendi.

2 Eylül 1980: Lira sterline karşı değer kaybetti. Bir sterlin 185 lira 17 kuruştan 191 liraya yükseldi. - Bakanlar Kurulu 5 grevi daha bir ay süreyle erteledi. Ertelenen grevler: Petrol-İş tarafından Bandırma Boraks ve Asit Fabrikası’nda, Likat-İş tarafından TCDD’ye bağlı Haydarpaşa, Derince, Samsun, Mersin, İskenderun iskele ve limanlarında, Likat-İş tarafından Denizcilik Bankası’na ait ambar, saon, büro vs. işyerlerinde Şeker-İş tarafından Adapazarı, Amasya, Konya, Kayseri, Kütahya şeker fabrikalarında, Metal-İş tarafından Elazığ Ferro Krom Tesisleri’nde alınan grev kararları.

5 Eylül 1980: Türk-İş’e bağlı Tarım-İş’le Orman Genel Müdürlüğü arasında yaklaşık 20 bin tarım işçisini kapsayan toplu sözleşme imzalandı.

6 Eylül 1980: Konya’da düzenlenen MSP Genel Başkanı Necmettin Erbakan ve parti yöneticilerinin de katıldığı ‘Kudüs’ü kurtarma mitingi’nde şeriat çağrısı yapıldı.

8 Eylül 1980: Tümteks Tekstil Sanayi kuruldu. Kuruluş kumaş, havlu ve bornoz üretiyor.

9 Eylül 1980: Ankara Metrosu’nun temeli CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit tarafından atıldı. - Vergi tecillerinde uygulanan faiz oranı yüzde 18′den yüzde 20′ye çıkarıldı.

12 Eylül 1980: Silahlı Kuvvetler yönetime el koydu. Parlamento ve hükümet feshedildi. Tüm yurtta sıkıyönetim ilan edildi. Yurtdışına çıkışlar yasaklandı. Yasama ve yürütme yetkilerini Genel Kurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren’in başkanlığında oluşturulan Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Nurettin Ersin, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Nejat Tümer, Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Tahsin Şahinkaya ve Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Sedat Celasun’un yeraldığı Milli Güvenlik Konseyi genel sekreterliğine Orgeneral Haydar Saltık getirildi. Milli Güvenlik Konseyi’nin bir numaralı bildirisinde TSK’nın iç hizmet kanununun verdiği Türkiye Cumhuriyeti’ni koruma ve kollama görevinin bir icabı olarak ülkede huzur ve asayişin temini için emir ve komuta zinciri içinde ülke yönetimine bütünüyle el koyduğu açıklandı.

14 Eylül 1980: Tüm grev ve lokavtlar ertelendi. Toplu iş sözleşmesi süren işçilere ücretlerinin yüzde 70′i oranında ek ödeme yapılacak. MGK’nın 15 no’lu bildirisiyle grev ve lokavtı ertelenen işyerlerinde erteleme süresince işçinin kendi isteği, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerle sağlık sebepleri dışında herhangi bir nedenle işçi işten çıkarılamayacak.

15 Eylül 1980: 100 binin üzerindeki işçi için alınan ve ertelenen grev kararları fiilen ortadan kalktı. 50 binden fazla işçi işbaşı yaptı. - MESS’in faaliyetleri İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı’nca durduruldu.

17 Eylül 1980: Maliye Bakanlığı’na ikinci ve üçüncü tertip hazine bonosu çıkarma yetkisi verildi.

18 Eylül 1980: Tüm yurtta 705 sendikanın faaliyeti durduruldu. DİSK Genel Sekreteri Fehmi Işıklar’a teslim olması için Sıkıyönet