1972

3 Ocak 1972: Ticaret Bakanı Naim Talu, 1972 yılı ithal rejimini açıkladı: 1 milyar 450 milyon dolarlık ithalat yapılacak, yedek parça ve acil ithalatta ön kontrol kaldırıldı, kotalara Şubat ayında başvurulacak. Borsa konusu mallarda fiyat kontrolü mallların gümrükten çekilmesi sırasında yapılacak. -Bayındırlık Bakanı Mukadder öztekin, Türkiye’de bazı yolların ‘Paralı’ hale getirileceğini açıkladı. İlk paralı yollar İstanbul çevre yolları ile İstanbul-İzmit, Adana-Mersin arasında olacak.

7 Ocak 1972: Sigortalıların er olarak silah altında geçen sürelerinin primlerini ödemek şartıyla emekliliklerine sayılmasını öngören kanun teklifi Millet Meclisi’nde kabul edildi. Buna göre askerlikte geçen süre sigortalılığa sayılacak. Ancak bu süre sigorta için başlangıç tarihi kabul edilmiyor. -Denizcilik Bankası’nın Norveç’ten 56 milyon liraya satın aldığı Yeşilada Feribotu İstanbul’a geldi. 140 araç ve 600 yolcu kapasiteli feribot Türkiye-Kıbrıs Lübnan hattında çalıştırılacak. 3100 gros tonluk 57 metre boyundaki gemi 19.5 mil hız yapabiliyor.

10 Ocak 1972: Askeri Yargıtay İkinci Dairesi Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan haklarındaki idam kararlarını onayladı, 15 idam kararını ise bozdu.

11 Ocak 1972: Boğaz Köprüsü kılavuz hatlarının çekilmesi nedeniyle Boğaz iki gün süreyle trafiğe kapatıldı. -Emeklilerin maaş intibakları yapılıyor, 1970′den önce emekli olanların yeni kanuna intibaklarını sağlayan kararname bugün yürürlüğe girdi.

18 Ocak 1972: Bankalar en fazla 100 bin liralık ikramiye verebilecek. Bankalar 1972 yılında mevduatlarının binde 5.75 ile buna eklenecek, 750 bin liranın toplamı kadar tasarrufu teşvik ikramiyesi verebilecek, ancak bir kura numarasına verilecek ikramiye en çok 100 bin lira olacak.

22 Ocak 1972: Sanayi Bakanlığı, demir ve çelik fiyatlarında ton başına 100-150 lira indirim yaptı.

23 Ocak 1972: İstanbul’da ‘Fırtına-I’ operasyonu. Sokağa çıkma yasağı konulmasından sonra sabaha karşı saat 03.00′den akşam 18.00′e kadar İstanbul ev ev arandı. 26 bin binanın arandığı operasyon sırasında güvenlik güçlerince aranan bazı şahısların yakalandığı bildirildi. -Sıkıyönetim 11 ilde 2 ay daha uzatıldı.

30 Ocak 1972: İstanbul’da üç katlı Aksaray yeraltı geçidi, Cumhurbaşkanı Sunay tarafından açıldı. Temeli 9 Nisan 1969 günü atılan geçit ve çarşı, 37 milyon liraya mal oldu. Geçitte 150 dükkanlık çarşı yer alıyor.

5 Şubat 1972: ‘Akkardansa Sanayi ve Ticaret AŞ’ kuruldu. 30 milyon sermayeli şirketin ortakları: Akbank TAŞ, Hacı ömer Sabancı Holding AŞ, Anadolu Makina ve Tarım Sanayi Ticaret AŞ.

6 Şubat 1972: Türk Donanma Cemiyeti’nin olağanüstü genel kurul toplantısında cemiyetin vakfa dönüştürülmesi kararlaştırıldı. Türk Donanma Vakfı Yönetim Kurulu Başkanlığı’nda Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Celal Eyiceoğlu getirildi.

7 Şubat 1972: Uzun süreden beri tartışmalara yol açan Sosyal Sigortalar Kurumu’nun ilaç fabrikası kurabilmesi ve yataksız tesislerde de eczane açabilmesini öngören kanun teklifi Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edildi.

15 Şubat 1972: AET, Türkiye çıkışlı ve kaynaklı şaraplara yüzde 40 indirim tanıdı. -Hükümet bir bildiri yayınlayarak bu yıl haşhaş ekimi yasaklanan Konya, Uşak, Denizlili üreticilere tazminatlarının 1 Mart’tan itibaren ödeneceğini açıkladı. 1 kilo afyon sakızı için 525 lira tazminat verilecek. ödenecek tazminat tutarı 35 milyon lirayı buluyor.

16 Şubat 1972: özel sektör yatırım kotası 1972 yılı sonuna kadar geçerli olmak üzere 150 milyon dolar artırıldı.

22 Şubat 1972: Türksan Şirketi Yeşilköy Havaalanı’nın girişinde uçakla gelen yolcular için gümrüksüz alışveriş merkezi açtı. Bu mağazada her türlü elektronik ve optik cihazlar, oyuncaklar, çakmak ve sigaralar piyasaya göre yüzde 30 daha ucuza satılıyor.

28 Şubat 1972: Ditaş Doğan Yedek Parça İmalat Şirketi kuruldu. Genel merkezi Niğde’de olan firma rotbaşı, rotil ve rotkolu üretiyor.

1 Mart 1972: 1961 yılı ihraçlı tasarruf bonoları ana paralarının ödenmesine Merkez, İş, Ziraat, Emlak Kredi, Vakıflar ve Türk Ticaret bankalarında başlandı. Ana paralar bono üzerinde ismi yazılı kişilere ödendiğinden kimlik getirilmesi istendi. Toplam 300 milyon liralık ödeme yapılacak.

3 Mart 1972: Televizyonda 12 saat süren ilk canlı yayın yapıldı. Ayrıca TV reklamlarına da başlandı. Bir dakikalık reklam ücreti 6 bin lira ile 10 bin lira arasında değişiyor.

5 Mart 1972: Geçen yıl 28 milyon lira harcanarak turistik hale getirilen 125 milyon değerindeki, Türkiye’nin en lüks yolcu gemisi Marmara Haliç Tersanesi’nde sabaha karşı çıkan yangın sonucu battı. 1954 yılında Almanya’da inşa edilen 6049 gros tonluk geminin sabotaj sonucu battığı daha sonra belirlenecektir.

10 Mart 1972: Millet Meclisi aralıksız 9 saat 25 dakika süren toplantısında Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan haklarında verilen idam kararlarını 53 red ve 6 çekimsere karşı 238 oyla onaylandı. Ecevit, hayır oyu verdi. CHP lideri İnönü ise 23.30′da ‘Artık tahammülüm kalmadı’ diyerek Meclis’ten ayrıldığı için oylamada bulunamadı.

11 Mart 1972: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nda yapılan imza töreniyle İzmit’teki İPRAŞ Rafinerisi tamamen Türk milletinin oldu. Caltex firmasının rafinerideki hisseleri TPAO’ya devredildi. - Genelkurmay Başkanlığı bir bildiri yayınlayarak 8′i karacı, 48′i havacı ve biri denizci olan 57 subay ve 11 astsubayın ‘Anarşistlere maddi ve manevi yardım ettiklerinin belirlendiğini’ ve bu nedenle ordudan atılarak haklarında kanuni soruşturma yapıldığını açıkladı. - Türkiye’nin Keban’dan sonraki en büyük barajı Hasan Uğurlu Barajı’nın yapımına başlandı.

13 Mart 1972: Yeni çıkarılan bir iş yönetmeliğiyle Sakatlara İş Verme Zorunluluğu getirildi. En az 200 işçi çalıştıran işyeri bir de eski hükümlü çalıştıracak. Bu rakam işçi sayısının artış oranı kadar çoğaltılacak.

14 Mart 1972: Yurda kesin dönüş yapan işçilere yeni kolaylıklar sağlandı. İşçiler yurtdışından 20 bin liralık mesleki alet ve makine ithal edebilecek. Ayrıca 2 yıldan fazla çalışan işçiler, her ay için 1000 liralık fazla mal getirebilecek.

15 Mart 1972: Bina, arazi ve arsalardan alınacak emlak vergisine matrah olması gereken vergi değerlerini belirten tüzük yayınlandı. Buna göre emlak vergisi bina, arazi ve arsalardan rayiç bedel üzerinden alınacak. Rayiç bedel bunların beyan tarihindeki normal alım-satım bedeli olacak.

17 Mart 1972: Maliye Bakanlığı yayınladığı tebliğle, ihracat ve diğer yollarla dışarıdan elde edilen ve yurda getirilmesi zorunlu olan dövizlerden her işlem için 10 bin dolarlık kısmının yurtdışında bırakılmasına izin verdi.

17 Mart 1972: Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş. kuruldu. Eskişehir’de bisküvi vb gıda maddeleri üreten firma ihracat da gerçekleştiriyor.

23 Mart 1972: Cumhurbaşkanı Sunay, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın ölüm cezalarının infazı hakkındaki kanunu onayladı. CHP, kanuna Anayasa Mahkemesi’nde itiraz etti.

27 Mart 1972: ünye Hava Radar üssü’nde görevli ikisi İngiliz, biri Kanadalı üç teknisyen Ordu’da kaldıkları apartmandan silahlı kişiler tarafından kaçırıldı. Teknisyenleri kaçıranlar Gezmiş, İnan ve Aslan’ın ölüm cezalarının kaldırılmasını istiyor. Bölgede geniş çaplı operasyon başlatıldı.

30 Mart 1972: üç teknisyeni kaçıranlar Niksar’ın Kızıldere Köyü’nde güvenlik güçleri tarafından kuşatıldı. Kaçamayacaklarını anlayınca teknisyenleri öldürdüler. çıkan çatışmada teknisyenleri kaçıranlar biri dışında ölü olarak ele geçirildi.

6 Nisan 1972: Mali Denge Vergisi Meclis’te kabul edildi. Vergi, Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerinden 1973 yılından itibaren tahsil edilecek. Buna göre ücretlerden brüt yüzde 3 oranında vergi alınacak. - Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın idamlarını öngören kanuna CHP’nin itirazı kabul edildi. Anayasa Mahkemesi 3 idamla ilgili kanunu iptal etti. Mahkemeye göre kanun Meclis’ten, Anayasa’nın 85. maddesine aykırı biçimde çıkarıldı.

9 Nisan 1972: Dentaş A.Ş kuruldu. Oluklu mukavva ve viol üretimi yapıyor.

11 Nisan 1972: Sönmez Filament AŞ kuruldu. Sönmez Holding’in Bursa’daki amiral gemisi olan kuruluş dokuma alanında faaliyet gösteriyor.

14 Nisan 1972: Sönmez Flament Sentetik İplik kuruldu. Sönmez grubu içerisinde yer alan kuruluş polyester devamlı iplik, polyester kesik elyaf ve polyester polimer üretiyor.

14 Nisan 1972: Edirne TV’si yayına başladı.

17 Nisan 1972: Başbakan Nihat Erim’in yerine Milli Savunma Bakanı Ferit Melen vekalet edecek.

20 Nisan 1972: TEKEL’in üçüncü bira fabrikası Yozgat’ta Cumhurbaşkanı Sunay tarafından üretime açıldı. Fabrika tüm tesisleriyle 65 milyon liraya mal oldu.

24 Nisan 1972: Millet Meclisi 2 çekimser, 48 red oyuna karşı 273 oyla ‘idamları’ tekrar kabul etti. CHP lideri İnönü oylamadan önce yaptığı konuşmada cezaların müebbet hapse çevrilmesini istedi.

24 Nisan 1972: Yalova Elyaf kuruldu. Halen Yalova’daki fabrikasında elyaf üretimi gerçekleştiriyor.

25 Nisan 1972: 5 kw gücündeki Eskişehir TV’si paket program yayınına başladı.

29 Nisan 1972: Cumhurbaşkanı Sunay, yeni hükümeti kurma görevini kontenjan senatörü ve eski başbakan Suat Hayri ürgüplü’ye verdi. ürgüplü 7 yıl sonra ikinci kez başbakan oldu.

29 Nisan 1972: Ceytaş çelik Makine Sanayi kuruldu. Kuruluş pamuk ipliği, sentetik iplik ve fantazi iplik üretimi yapıyor.

2 Mayıs 1972: Doğu Karadeniz Bölgesi’nde çayda yaprak alım fiyatı geçen yıl olduğu gibi bu yıl da 4 lira olarak açıklandı. Bir kilo çayın 524 kuruşa mal olduğunu belirten üreticiler bu fiyattan memnun olmadı. - Bandırma’da temeli 7 Temmuz 1969′da atılan ve 16 Nisan’da yapımı tamamlanan Sülfürik Asit Fabrikası’nda deneme üretimine başlandı. Sovyet yardımıyla kurulan fabrika 126 milyon 900 bin liraya mal oldu - Senato, Deniz Gezmiş, İnan ve Aslan’a ilişkin idam cezalarının infazını öngören kanunu tekrar onayladı.

2 Mayıs 1972: Sarkuysan Elektrolit Bakır Sanayi kuruldu. Kuruluş elektrolit bakır tel üretimi ve ticareti alanında faaliyet gösteriyor.

3 Mayıs 1972: ‘Sarkuysan Elektrolitik Bakır Sanayi ve Ticaret AŞ’ kuruldu. Sermayesi 100 milyon, şirket halka açık 6 bin ortaklı.

6 Mayıs 1972: Gezmiş, İnan ve Aslan hakkında idam kararları Ankara Cebeci Sivil Kapalı Cezaevi’nde yerine getirildi.

8 Mayıs 1972: CHP olağanüstü kurultayında delegelerin çoğunluğunun İnönü’nün isteğine karşı çıkması ve çoğunluğu Ecevitçi olan parti meclisi adaylarına oy vermesi üzerine CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, 33,5 yıldır sürdürdüğü liderliğinden istifa etti. Daha sonra da dinlenmek için Yalova’ya gitti.

13 Mayıs 1972: Sunay, ürgüplü Kabinesini ‘12 Mart Muhtırası’na uygun olmadığı gerekçesiyle onaylamadı. ürgüplü, kabinesinin reddi üzerine başbakan adaylığından istifa etti.

14 Mayıs 1972: CHP Olağanüstü Kurultayı’nda 913 delegeden 826’sının oyunu alan Bülent Ecevit, CHP Genel Başkanlığı’na seçildi. Ecevit, ‘Kuracağımız düzen faşizmi de, komünizmi de önleyecektir’ dedi.

15 Mayıs 1972: Yeni hükümeti kurma görevi tabii Senatör Ferit Melen’e verildi.

22 Mayıs 1972: Yeni hükümet kuruldu. Hükümette 8 AP’li, 5 CHP’li ve 1 MGP’li bakan var. Diğer bakanlar dışarıdan atandı.

24 Mayıs 1972: 11 ildeki sıkıyönetim 2 ay daha uzatıldı.

27 Mayıs 1972: ‘Sermaye Piyasasının Tanzim ve Teşviki’ hakkındaki kanun tasarısı Millet Meclisi geçici komisyonunda son şeklini aldı. Tasarı özel sektörün hakim noktalarını aile şirketlerinden kurtarıp halka açık anonim ortaklıklar yoluyla büyük kuruluşlar meydana getirmek amacını taşıyor. Tasarı kanunlaştığı takdirde bir ‘Menkul Kıymetler Borsası’ kurulacak. - SEKA Genel Müdürlüğü tarafından Dalaman’da 1 milyon liralık yatırımla kurulan ‘Yazıtabı Kağıdı ve Karton Fabrikası’nda kağıttan sonra karton üretimine de başlandı.

30 Mayıs 1972: İşadamı Vehbi Koç, bu yıl da gelir vergisi rekortmeni. Koç bu yıl 20 milyon 554 bin 500 lira vergi ödeyecek. 10 milyon liranın üstünde Kurumlar Vergisi ödeyen şirketler arasında ilk sıralar: Arçelik 14 milyon 996 bin 497, Mensucat Santral TAŞ 14 milyon 923 bin 049, Sınai Kalkınma Bankası 14 milyon 343 bin 840.

4 Haziran 1972: SSK’nın İstanbul’daki üçüncü büyük sağlık tesisi olan Göztepe Hastanesi törenle açıldı. Yan üniteleriyle birlikte 60 milyon liraya mal olan hastane 600 yataklı ve 600 personel çalışıyor.

5 Haziran 1972: Melen Hükümeti 291 milletvekilinden 262’sinin oyları ile güvenoyu aldı. Oylamada 4 red, 2 çekimser oy kullanıldı. 440 milletvekilinden 149′u oylamaya katılmadı.

7 Haziran 1972: Türk-İş, Başbakan Ferit Melen’e yazılı bir muhtıra vererek, sıkıyönetimin uygulandığı 11 ilin dışında ‘Tabii afete uğramış veya afet etkisi altında kalmış olduğu’ gerekçesiyle grev yasağının sürdürüldüğü 8 ilde bu yasağın kaldırılmasını istedi.

18 Haziran 1972: Adana’da yapılacak Hacı ömer Sabancı Kültür Sitesi’nin temeli törenle atıldı.

19 Haziran 1972: Uluslararası Pilotlar Birliği Federasyonu’nun çağrısına uyan THY’nin 147 pilotu bu sabah saat 7.00′den itibaren 24 saatlik grev ve uçmama eylemine başladılar. Son yıllarda meydana gelen uçak kaçırma ve sabotaj olaylarını protesto etmek, duruma kamuoyunun dikkatini çekmek amacıyla yapılan bu hareket ‘Dünya çapında uluslararası ilk pilot grevi’ olarak niteleniyor. Greve 45 ülkeden 40 bin pilot katılıyor.

21 Haziran 1972: TRT’nin Merkez TV Yayınları haftada 5 güne çıkarıldı.

22 Haziran 1972: İş kazası ve meslek hastalığı sonucu iş görme gücü azalan sigortalı işçilere ek aylık bağlanacak. Resmi Gazete’de yayınlanan SSK Sağlık İşletmeleri Tüzüğü’ne göre bu aylık, iş görme gücünün ne ölçüde azaldığı tespit edildikten sonra bağlanacak. Ayrıca sigortalılardan 50 yaşını doldurmuş fakat emeklilik yaşı olan 55 yaşını doldurmadan biyolojik olarak bu yaşa erişenler erken yaşlanmış sayılacak ve emeklilik aylığı alacak.

26 Haziran 1972: Piyasadaki et sıkıntısını önlemek amacıyla bir süre önce uygulanmasına başlanan ‘Narh’ kaldırıldı. Ticaret Bakanlığı yayınladığı genelgede küçükbaş canlı hayvan ihracını ‘Lisansa tabi ihraç malları’ arasına aldı.

29 Haziran 1972: Yeni Emlak Vergisi Kanunu Meclis’te kabul edildi. Ancak yürürlük maddesi değiştirilerek kanunun 1 Mart 1972 tarihinden itibaren yürürlüğe girmesi kabul edildi.

1 Temmuz 1972: 30 Haziran 1972 günü başlayan CHP’nin 21. Kurultayı’nda genel başkanlığa Bülent Ecevit seçildi. Eski Başkan İsmet İnönü, Ecevit’i ayağa kalkarak selamladı. - Tasarruf Bonosu tarihe karıştı. 1961 yılından beri uygulanmakta olan Tasarruf Bonosu sistemi kaldırılarak bunun yerine ücretlerden yüzde 3 oranında Mali Denge Vergisi kesilmesini öngören kanun Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. - Mensucat Santral tarafından Edirne’nin Kemal Köyü’nde yapımı kararlaştırılan Dokuma Fabrikası’nın temeli törenle atıldı. 4 milyon 695 bin dolar yatırım yapılacak fabrikada ilk etapta 700 işçi çalışacak daha sonra bu rakam 1600′e çıkacak

3 Temmuz 1972: Lüks Kadife AŞ Kayseri’de kuruldu. Elbiselik ve döşemelik kadife kumaş üretiyor.

4 Temmuz 1972: Sterlinin alış ve satış fiyatları yeniden belirlendi. 219 kuruş birden düşen sterlinin efektif alış fiyatı 34 lira 2 kuruş, efektif satış fiyatı 35 lira 36 kuruş olarak tespit edildi.

4 Temmuz 1972: Türkiye’nin Ortak Pazar’a geçiş dönemi katma protokolünde saptanan 12 ve 22 yıllık ithalat rejimi takvimindeki sürelerin ve gümrük indirimlerinin Türkiye tarafından ayarlanması, bu ayarlamada tek taraflı karar almak için esneklik tanınması amacıyla Ortak Pazar’a yaptığı müracaat reddedildi.

10 Temmuz 1972: ‘Keban Holding ve Ortakları Plastik Sanayi Tesisleri’ törenle açıldı. Keban Barajı için istimlak edilen arazilerinin bedellerini biraraya getiren ortakların kurduğu şirket tarafından yaptırılan fabrikada çeşitli çap ve basınçta plastik su boruları, kapı ve pencere profilleri imal edilecek. 40 milyon liraya mal olan tesisin günlük kapasitesi 6 bin ton. Yıllık 72 milyon lira tutarında satış yapılması bekleniyor.

12 Temmuz 1972: Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Gölcük Tersanesi’nde yapılan ilk Türk muhribi ‘Berk’ donanmaya katıldı.

15 Temmuz 1972: Emekli Sandığı tarafından yaptırılan ‘Maçka’ Oteli törenle açıldı. Arsası ile birlikte 60 milyon liraya mal olan turistik otelde hepsi çift yataklı 184 oda bulunuyor, 200 kişi çalışıyor.

17 Temmuz 1972: 1612 sayılı yasa ile (YAŞ) Yüksek Askeri Şura Kanunu kabul edildi.

20 Temmuz 1972: 500 bininci Türk işçisi Almanya’ya gitti. Bu arada Almanya’daki Türk işçilerinden 113 bin 523′ünün kadın olduğu açıklandı.

24 Temmuz 1972: Enerji Bakanı Nuri Kodamanoğlu, ‘Uzun yıllar işletilmeyen veya israf edilen maden kaynaklarına devletin el koyacağını’ açıkladı. Kodamanoğlu, ‘Yeraltı kaynaklarımızın değerlendirilmesinde daha fazla gecikmeyeceğiz’ dedi.

26 Temmuz 1972: Sayıştay Genel Kurulu inşaat ihalelerinde sözleşmelerde fiyat farklarının ödeneceği yolunda hüküm bulunduğu takdirde fiyat farkına ait malzeme faturalarına konulacak yükleme bedellerinin müteahhitlerin istihkakından düşülmesine karar verdi. Karar mükerrer ödeme yapılmasını önlemek amacıyla alındı.

27 Temmuz 1972: Yeni Emlak Vergisi Kanunu, Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Kanuna göre bina vergisi oranı binde 6, ancak sahipleri tarafından bizzat kullanılan binalarda ayrıca bina apartman ise dairelerde bu oran binde 4 olacak. Mesken olarak kullanılan bina veya apartman dairelerinin, vergi değerinin dörtte biri 50 bin liradan az olmamak üzere inşaatlarından sonra beş yıl geçici olarak bina vergisinden muaf tutulmaları da kanunda yer alıyor.

27 Temmuz 1972: Kalebodur AŞ kuruldu. Kale Grubu bünyesinde seramik ve fayans üretimi gerçekleştiriyor.

28 Temmuz 1972: Bakanlar Kurulu bir kararnameyle erkek donları, kadın külotları, erkek fanilaları, kadın kaşkorsesi ve fanilaları, çocuk fanilalarıyla silip çocuk külotlarının ölçülerini yeniden düzenledi. - Et Balık Kurumu, Ankara ve İstanbul’da et fiyatlarına yüzde 20-30 zam yaptı. Zamdan sonra 1 kilo koyun kıyması 16 liradan 19 liraya çıktı. Pirzolanın fiyatı ise 17,5 liradan 20 liraya yükseldi.

2 Ağustos 1972: İşçilerle turist olarak yurtdışına gidenlerin dönüşlerinde yurda gümrüklü olarak getirebilecekleri mal ve malzemelerin limiti 1750 liradan 2500 liraya çıkarıldı.

15 Ağustos 1972: Yeni fiyatlarla ilaç satışına bugün başlanıyor. Sağlık Bakanlığı’nın ilaç kararnamesiyle bazı ilaçların fiyatı yüzde 80′e varan oranda ucuzlarken özellikle kodeinli ilaçların fiyatları artıyor.

18 Ağustos 1972: İstanbul Sanayi Odası, Türkiye’nin 100 büyük firmasını açıkladı. Firmalar çalıştırdıkları işçi sayısı, öz sermayeleri ve ciroları bakımından sınıflandırıldı. Buna göre ilk sırada 1 milyar 242 milyon 329 bin 587 liralık cirosu ile Ereğli Demir çelik Fabrikası yer alıyor. İkinci firma Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları AŞ, üçüncü firma Türkiye çimento Sanayi AŞ. Toplam cirosu 21 milyar lirayı bulan 100 firmanın 57’si İstanbul, 13 tanesi Ege Bölgesi, 7 tanesi Adana kalanlar ise Kayseri, Bursa, Malatya, Eskişehir, Kocaeli, Gemlik, Murgul ve Ergani’de faliyet gösteriyor. Bu firmaların çalıştırdıkları toplam işçi sayısı 148 bin.

22 Ağustos 1972: Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın Taşkızak Tersanesi’nde yapılan Şarköy Nakliye Gemisi, Turhan Boray Tankeri ve bir çıkarma gemisi denize indirildi. Ayrıca Denizcilik Bankası Camialtı Tersanesi’nde yapılan Bostancı isimli şehir hattı yolcu gemisi de denize indirildi. 67 metre boyunda, 12 metre genişliğindeki gemi 1438 yolcu taşıyabilecek kapasitede.

23 Ağustos 1972: İstanbul’da elektriğin kilovatına bir kuruş zam yapıldı. Zam 1 Eylül’den geçerli olacak.

4 Eylül 1972: Cumhuriyetçi Güven Partisi kuruldu.

12 Eylül 1972: 9 ilde deprem nedeniyle konulan grev ve lokavt yasağı Burdur ve Bingöl dışındaki illerde kaldırıldı.

12 Eylül 1972: Ege Seramik kuruldu. Polat Holding bünyesinde seramik üretimi ve ihracatı gerçekleştiriyor. Kuruluş sırlı ve sırsız karo seramik üretiyor.

16 Eylül 1972: Vapur ücretlerine yüzde 30-75 arası zam yapıldı. Bu arada Kıbrıs’a ihraç edilen mallara uygulanan indirimli tarife de kaldırıldı.

25 Eylül 1972: Sıkıyönetim 9′uncu kez 11 ilde iki ay daha uzatıldı.

28 Eylül 1972: Bir yıl içinde yurtdışından en az 40 bin dolarlık döviz sağlayamayan seyahat acentalarının işletme belgeleri iptal edilecek. Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren yeni seyahat acentaları kanununda bu rakam yabancı seyahat acentaları için 80 bin dolar olarak belirlendi. - Muvazzaf ve ihtiyat askerlikte geçen sürelerin emekliliğe sayılmasına ilişkin yasa yürürlüğe girdi.

28 Eylül 1972: Deba (Denizli Basma Boya A.Ş) kuruldu. Her türlü ham bezin fason olarak baskı düz boya, apreleme suretiyle terbiye işlemini, gömlek pantolon ve konfeksiyon üretimi gerçekleştiriyor. DEBA Holding’e bağlı olan şirket ihracat da yapıyor.

2 Ekim 1972: Esnaf, sanatkar ve kendi adına çalışan bağımsız işverenleri kapsayan ‘Bağ-Kur’ kanunu yürürlüğe girdi. Kanuna göre Bağ-Kur’a üyelik için başvurular bugün başlıyor. Bağ-Kur’a girmeyenler için kanuni soruşturma yapılacak.

2 Ekim 1972: Uşak Seramik Sanayi kuruldu. Kuruluş duvar ve yer seramiği üretiyor.

5 Ekim 1972: İstanbul’da Demir Döküm Fabrikası’nda, Maden-İş Sendikası Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerinde anlaşmazlığa düşülmesi nedeniyle greve başladı. Greve 2290 işçi katılıyor.

7 Ekim 1972: Amerikan ‘Singer’ Şirketi için verilen yabancı sermaye izni Bakanlar Kurulu tarafından iptal edildi. Singer Şirketi’nin yüksek planlamanın raporuna dayanarak yalnız dikiş makinesi imali amacıyla yabancı sermayeyi teşvik kanunundan faydalanması için verilen izni, dikiş makinesi yanında izinsiz olarak buzdolabı, çamaşır makinesi, soba ve benzeri maddeler imal ettiği için iptal edildiği bildirildi. - Bankaların tasarrufu teşvik için verdikleri ikramiye miktarı indirildi. Apartman dairesi vermeleri yasaklandı. Yürürlükteki kanuna göre bankalar her yıl 750 bin lira ve mevduatlarının binde 5.75′i toplamında tasarrufu teşvik ikramiyesi veriyor. Alınan yeni karara göre binde 5.75 oranı, binde 4.25′e indirildi. Buna göre 40 milyon lira ikramiye verebilen bir banka artık 29 milyon 560 bin lira ikramiye verecek. Karar 1 Ocak 1973′ten itibaren geçerli olacak.

20 Ekim 1972: Asgari ücrete yüzde 30-42 zam yapıldı. Hükümetin tespitine göre en yüksek asgari ücret 25, en düşük asgari ücret de 22 lira oldu. Bundan önceki asgari ücret 19,5-14,5 liraydı. (Aynı tarihte 24 ayar külçe altının gramı 31 liraydı).

22 Ekim 1972: Bugün sona eren AP Altıncı Büyük Kongresi’nde Süleyman Demirel, yeniden genel başkanlığa seçildi.

23 Ekim 1972: Zongultak’ta Kozlu Kömür üretim Bölgesi’nin İncirharmanı Ocağı’nda sabah, üzülmez Bölgesi çaydamar kuyusunda öğleden sonra meydana gelen iki ayrı grizu patlamasında toplam 23 işçi öldü, 73 işçi de yaralandı.

26 Ekim 1972: Millet Meclisi’nde 13 saatlik bir çalışmadan sonra üçüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı, CHP ve DP’nin 98 red oyuna karşılık, 133 oyla kabul edildi. çeşitli partilere mensup 149 milletvekili oylamada hazır bulunmadı. 3. Beş Yıllık Plan’da hükümetin plana girmesini red ettiği önergelerden petrol rafinerisi kurma hakkına ilişkin olarak bazı değişiklikler yapıldı. Buna göre 1978′e kadar özel sektör rafineri kuramayacak. Yeni rafinerileri TPAO kendisi veya Irak’la ortak olarak kuracak. Planda radyoaktif mineraller ve stratejik madenler konusunda değişiklik yapılmadı, linyit konusunda da bütün linyitlerin değil, hükümet programında belirtildiği gibi verimli işletilmeyen linyit ocaklarının kamulaştırılması prensibi konuldu.

27 Ekim 1972: Ansa Antibiyotik İlaç Fabrikası Pakistan’a ilaç ihracatına başladı. İlk yıl 250 bin dolarlık döviz sağlanacak.

5 Kasım 1972: CHP Milletvekili İsmet İnönü, ‘Parti politikası memleket için sakıncalı istikamet aldığı’ gerekçesiyle gece geç saatlerde hem CHP’den, hem milletvekilliğinden istifa etti. İnönü, eski Cumhurbaşkanı olduğundan senatör olarak senatoda yer alacak.

5 Kasım 1972: Hükümet üyeleriyle, işçi ve işveren temsilcileri Ankara’da Başbakan Ferit Melen’in başkanlığında toplandı. Türk-İş Genel Başkanı Seyfi Demirsoy, teşkilatın bu gibi toplantılara önem verdiğini belirterek, ‘Toplu sözleşme, hür sendikacılık ve grev hakları gibi konularda asla taviz vermemeye kararlı olduklarını’ ifade etti. Toplantı daha sonra basına kapalı olarak sürdü.

6 Kasım 1972: Hükümetin işçi ve işveren temsilcileriyle düzenlediği toplantı sona erdi. Toplantıda hükümete biri Odalar Birliği, diğeri Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği tarafından olmak üzere, iki ayrı muhtıra verildi. Bu muhtıralarda özellikle toplu sözleşme düzeni, Ortak Pazar ilişkileri, yatırımların finansmanı, halka açık anonim şirketlerin teşviki ve sermaye piyasası üzerinde duruldu.

14 Kasım 1972:Yeşilköy Havaalanı’nın üç kilometre uzunluğunda ve 45 metre genişliğindeki yeni kuzey-güney pisti bugün ulaşıma açıldı.

16 Kasım 1972: Kurumlar vergisi ile gelir vergisi ödemelerinde örnek seçilen firma ve kurumlarla mükelleflere Ankara’da törenle ödül verildi. İşadamı Vehbi Koç da ödül alanlar arasında bulunuyor.

17 Kasım 1972: Türkiye Metal-İş Sendikası, ücret anlaşmazlığı nedeniyle General Electric Fabrikası’nda grev kararı aldı. İşveren de lokavt kararı aldığını sendikaya bildirdi. Bin işçi saat başına 180 kuruş zam isterken, işveren azami 140 kuruş veriyor.

21 Kasım 1972: Sterlinin değeri 3 lira 58 kuruş düşürüldü. Merkez Bankası 36 lira 47kuruş 98 santim olan alış kurunun, bu karardan sonra 32 lira 90 kuruş olduğunu açıkladı. Döviz satış kuru da 37 lira 26 kuruş 21 santimden 33 lira 60 kuruş 74 santim düşürüldü. Ankara Radyosu’nun 1200 kw’lık uzun dalga verici istasyonu Cumhurbaşkanı Sunay tarafından hizmete açıldı.

25 Kasım 1972: çinko-kurşun rezervlerini değerlendirmek için Kayseri’nin İncesu ilçesi örenşehir bölgesinde kurulacak ‘çinko-Kurşun İzabe ve Rafinaj Tesisleri’nin temeli törenle atıldı. Yatırım tutarı 581 milyon lira olan tesisin dış finansmanı Kanada İhracatı Geliştirme Kurumu’nca sağlandı. Tesis yılda 40 bin ton külçe ve levha çinko üretimi yapacak.

27 Kasım 1972: ‘EXSA Export Sanayi Mamulleri Satış ve Araştırma AŞ’ kuruldu. Sermayesi 10 milyon lira.

1 Aralık 1972: Yeni bütçe 61 milyar lira olarak bağlandı. -Boğaziçi Köprüsü’nün taban yerleştirme denemeleri bitti. Köprü yolunun yerine konulması işlemine başlandı.

6 Aralık 1972: Bosch Oto Yan Sanayi AŞ. Bursa’da kuruldu. Otolar için enjeksiyon sistemleri üretiyor.

7 Aralık 1972: Avrupa’nın en büyük vinci İstanbul Taşkızak Tersanesi’nde hizmete girdi. 10 milyon liraya mal olan vinç Türk yapısı olup, 9 ayda tamamlandı.

14 Aralık 1972: Maden-İş Sendikası tarafından Silahtarağa’daki Türk Demir Döküm Fabrikası’nda sürdürülen grev, 72. gününü doldurdu.

15 Aralık 1972: İstanbul Defterdarlık binası, çatıdan çıkan yangın sonucu güpegündüz yandı. Büyük zarar var. Sabotaj olasılığı üzerinde duruluyor.

16 Aralık 1972: Alarko Holding kuruldu. Bir portföy yönetimi olan Alarko Holding’in portföyünün tamamını Alarko şirketleri meydana getirmektedir.

21 Aralık 1972: çimsa çimento Beton Sanayi kuruldu. Sabancı kuruluşlarından birisi olan çimsa’da gri ve beyaz çimento ve hazır beton üretimi yapılıyor.

29 Aralık 1972: Enka Holding kuruldu. Taahhüt, mühendislik, sanayi, ticaret ve bankacılık alanlarında faaliyetleri olan Enka, bu kuruluşlarına mali yatırımlarla ilgili çatı oluşturarak Enka Holding’i kurdu.

31 Aralık 1972: İstanbul çamlıca’daki antenin devreye girmesiyle televizyon ilk kez saat 11.00-24.00 arasında sürekli yayın yaptı. 1972 Toptan eşya fiyatları endeksi: DİE: 15.5, Hazine Dış Ticaret Müsteşarlığı: 18.00 Tüketici fiyatları endeksi: DİE: 12.9, Hazine Dış Ticaret Müsteşarlığı: 15.5

1971

1 Ocak 1971: Genelkurmay Başkanı Orgeneral Memduh Tağmaç, yılbaşı nedeniyle yayınladığı mesajda ‘Eylemler ve anarşik olaylar devletin temelini sarsacak hale geldi. Ordu, durumdan endişe ediyor’ dedi. Türk-İş Genel Merkezi’ne bombalı saldırıyı kınamak için iki saat süreyle işi bırakma eylemine yurt genelinde bir milyonu aşkın işçi katıldı.

2 Ocak 1971: Zeytinburnu çimento Fabrikası’nın yanında bulunan gümrük depolarında büyük yangın. Zarar 5 milyon ira.

4 Ocak 1971: ‘Bosch Sanayi ve Ticaret AŞ’ kuruldu. Robert Bosch Gmbh tarafından kurulan şirketin sermayesi 40 milyon 740 bin lira. (Şirketin ilk tesisi 1 Mayıs 1972′de açılacak, ilk ürün 15 Mayıs 1972′de alınacaktır.)

5 Ocak 1971: Ayçiçeği ve pamukyağı fiyatlarının arttığı gerekçesiyle Sana kahvaltılık margarinine yüzde 12-15, hammadde ve işçi ücretlerindeki artış nedeniyle elektrik ampullerine yüzde 20-30 oranında zam yapıldı. Küçük boy Sana margarini 100 kuruştan 115 kuruşa çıktı.

13 Ocak 1971: Bakanlar Kurulu ‘Geçimini tek araç üzerinden sağlayan’ şoförlerden ‘Otomobil alım vergisi’ alınmamasını kararlaştırdı.

21 Ocak 1971: Portatif teyp, televizyon ve pikaptan vergi alınacak. Bugüne kadar gümrük vergisi dışında bırakılan bu eşyalar 1 Mart 1971 tarihinden itibaren yüzde 150-200 vergiye tabi olacak.

23 Ocak 1971: Emeklilerden işgal eylemi: Maaşlarının artırılmasını isteyen bir grup emekli Ankara’da Emekli Sandığı Genel Merkezi’ni bir süre işgal etti. çimentoya yüzde 16-20 oranında zam yapıldı. Zam miktarı torbada 140 kuruşu buluyor.

26 Ocak 1971: Bakanlar Kurulu yüzden fazla maddenin gümrük vergisi oranını düşürdü, bazı malları vergiden muaf tuttu. Vergi oranı indirilen mallar arasında ilaç imalinde kullanılan maddelerle, sanayide kullanılan makineler de bulunuyor.

28 Ocak 1971: Anayasa Mahkemesi parlamenterlerin Yeni Personel Kanunu’ndan yararlanarak zamlı maaş almalarını Anayasa’nın 82. maddesine aykırı buldu ve zamlı maaş ödenmesine imkan veren 1327 sayılı kanunun 63. maddesinin (c) bendini iptal etti. Böylece milletvekili ve senatör maaşları 7300 liradan tekrar 3200 liraya indi.

29 Ocak 1971: Müteahhitlerce ayrı daireler halinde satılmak üzere yaptırılan binalara iskan izni verilmesi için emlak alım vergisinin önceden ödenmesi zorunluluğu kaldırıldı.

31 Ocak 1971: TV deneme yayınları haftada 4 güne çıkarıldı.

2 Şubat 1971: ‘Türkiye çevre Sorunları Vakfı’ kuruldu.

2 Şubat 1971: Anayasa Mahkemesi siyasi partilere bütçeden mali yardım yapılmasını Anayasaya aykırı buldu ve bu konuda geçen yıl son defa çıkarılan 1219 sayılı kanunun tüm maddelerini iptal etti. Teksif grevi 15 lira zamla sona erdi.

4 Şubat 1971: Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşmaya varılamaması üzerine Petrol-İş Sendikası Mobil, BP ve Shell şirketleri işyerlerinde greve gitti. Grev bu şirketlerin benzin, mazot, fuel-oil, gaz, motoryağı satışlarını durdurdu. Türkiye’nin akaryakıt ihtiyacının yüzde 69′unu bu üç şirket karşılıyor. Hazine’ce çıkarılan 600 milyon liralık ‘kalkınma istikraz tahvilleri’ sunuldu. Tahviller yüzde 9 faizli. Et Balık Kurumu, salam, sucuk, dil gibi maddelerin fiyatlarına yüzde 20-40 oranında zam yaptı. İşkembe 6 liradan 8 liraya çıktı.

5 Şubat 1971: Bakanlar Kurulu, Petrol-İş grevini milli güvenliği zedeler nitelikte olduğu gerekçesiyle 30 gün süreyle erteledi. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Memduh Tağmaç, Kurban Bayramı nedeniyle yayınladığı mesajda orduya yöneltilen suçlamalara değindi. ‘Silahlı Kuvvetler’in bunlara daha ne kadar mukavemet edeceğini kestirmek mümkün değildir’ dedi.

12 Şubat 1971: Türkiye’nin ikinci otomobil fabrikası olan Bursa’daki TOFAŞ (Türk Otomobil Fabrikası) Cumhurbaşkanı Sunay tarafından açıldı.

17 Şubat 1971: Berdan Tekstil Sanayi Şirketi Tarsus’ta kuruldu. Berdan özel olarak dizayn edilmiş viskon-polyester karışımı kumaşların önde gelen imalatçısıdır.

18 Şubat 1971: TCDD Eskişehir Lokomotif ve Motor Sanayi Müessesesi’nde montajı tamamlanan yerli dizel lokomotiflerden ikisi hizmete konuldu ve olumlu sonuç alındı. Yüzde 35′i yerli malzemeyle yapılan lokomotiflerden yıl içinde 27 adet yapılacak.

19 Şubat 1971: Devlet tarafından çıkarılan eski tahvillere ödenecek faiz de yüzde 6′dan 9′a çıkarıldı. Halen çeşitli kişilerin elinde 3 milyar liralık devlet tahvili bulunuyor. Karar özel sektörün çıkardığı tahvillerde yüksek faiz oranı uygulanması üzerine alındı.

21 Şubat 1971: İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD), Türk ekonomisiyle ilgili olarak yayınladığı raporda 9 Ağustos devalüasyonu ile geçen yıl alınan vergi ve iktisat tedbirlerini çok olumlu bir adım olarak karşıladığını açıkladı. Petrol-İş Sendikası ile üç yabancı petrol şirketi arasında devam etmekte olan toplu sözleşme görüşmeleri olumlu şekilde sonuçlandı.

22 Şubat 1971: Bakanlar Kurulu, Yeni Personel Kanunu uygulamasından zarar gören memurların yüzde 8 oranında fazla aylık almalarını sağlayacak değişikliği yaptı.

25 Şubat 1971: Fırat üzerinde yapılacak Karakaya Barajı’yla ilgili hazırlıklar tamamlandı ve baraj alanında kalacak toprakların istimlakine başlandı.

26 Şubat 1971: Yurtdışından getirilen otomobillerden alınan ‘İstikrar Fonu’ kaldırıldı.

10 Mart 1971: Yargıtay Başsavcılığı ‘Milli Nizam Partisi’nin kapatılması için Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

12 Mart 1971: Silahlı Kuvvetler’den Muhtıra: Türk Silahlı Kuvvetleri ‘Parlamento ve hükümetin devam etmekte olan görüş, tutum ve icraatının yurdu anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluk içine soktuğunu’ belirterek mevcut anarşik durumu giderecek ve anayasanın öngördüğü reformları gerçekleştirecek kuvvetli bir hükümetin oluşturulması gerektiğini, bu gerçekleşmediği takdirde silahlı kuvvetlerin idareyi doğrudan ele alacağını açıklayan bir muhtıra verdi. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Memduh Tağmaç ve kuvvet komutanları Orgeneral Faruk Gürler, Oramiral Celal Eyiceoğlu, Orgeneral Muhsin Batur’un imzasını taşıyan muhtıra Cumhurbaşkanı, Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi başkanlıklarına verildi. Bu muhtıra tarihe ‘12 Mart Muhtırası’ adıyla geçti. Başbakan Demirel, muhtıranın okunmasından 4 saat 18 dakika sonra ‘Muhtıra ile anayasa ve hukuk devleti anlayışını bağdaştırmak mümkün değil’ diyerek istifa etti. İnönü, Demirel’in istifasını ‘demokratik bir istifa’ olarak yorumluyor. Hazine’den sonra en fazla tahvil ihraç eden kuruluş olan Emlak Bankası tedavüldeki tahvillerin faizini yüzde 6′dan 9′a çıkardı. Banka bugüne kadar 595 milyon liralık tahvil çıkarmış bulunuyor.

17 Mart 1971: Genelkurmay Başkanlığı ‘Görülen lüzum üzerine’, 5 general (dördü karacı, biri havacı) ve 10 albayı emekliye ayırdı. Bu kişilerin 11 Mart 1971 günü 46 subayla birlikte ‘Darbe’ girişimi hazırlığı yaptıkları, bu nedenle emekliye sevkedildiği ileri sürülüyor.

18 Mart 1971: Cumhurbaşkanı Sunay, Başbakanlık’a Kocaeli Milletvekili Nihat Erim’i atadı. Erim, İnönü’ye giderek CHP’den istifa edeceğini bildirdi ve bugün de başbakan yardımcılığı ve bakanlık yaptığı 25 yıllık partisinden istifa etti. Erim Başbakanlık’a atandıktan sonra ilk demecinde asayişin kanunlarla sağlanamaması halinde yeni tedbirler düşünebileceğini bildirdi ve ‘Reform yapmak başlıca görevimdir’ dedi. ‘Amerikan-Türk Dış Ticaret Bankası AŞ’nin adı ‘Türk Dış Ticaret Bankası AŞ’ olarak değiştirildi.

25 Mart 1971: Büyük İstanbul gazetelerinin fiyatlarına 10 kuruş zam yapıldı. Gazete fiyatları 50′den 60 kuruşa çıktı.

26 Mart 1971: Prof. Nihat Erim kabinesi açıklandı. Yeni kabine 5 AP’li, 3 CHP’li, 1 MGP’li, 1 Milli Birlik Komitesi üyesi ile parlamento dışından 14 teknisyenden oluşuyor.

31 Mart 1971: İGSAŞ kuruldu. İstanbul Gübre Sanayi AŞ adıyla İzmit’te faaliyet gösteren fabrikada Türkiye gübre ihtiyacının önemli bölümü karşılanıyor.

1 Nisan 1971: Yanında bir işçi çalıştıran işyerleri de 506 sayılı Sosyal Sigortalar kapsamına alındı. Bu işyerleri en geç bir ay içinde kayıt yaptıracak.

7 Nisan 1971: Nihat Erim hükümeti, Millet Meclisi’nde 46 red oyuna ve 3 çekimsere karşı 321 oyla güvenoyu aldı. 74 milletvekili oylamaya katılmadı.

16 Nisan 1971: İpraş Petrol Rafinerisi Genel Müdürü Hasan Göker, yaptığı basın toplantısında rafinerinin tümünün 12 Mart 1972 tarihinden itibaren Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’na devredileceğini açıkladı.

18 Nisan 1971: Ereğli Demir çelik Fabrikaları’nın 600 milyon lira değerinde ‘Ayşe’ adlı yüksek fırını akşam saat 20.00 sıralarında henüz belirlenemeyen bir nedenle infilak etti. Olayda 3 kişi yaralandı.

19 Nisan 1971: Ereğli Demir çelik Fabrikaları ana malzeme ambarı çıkan yangın sonucu kül oldu. Amerika’dan gelen bakım malzemelerinin yandığı olayda zarar 5 milyon lira. Gümrük sundurma ve antrepolarında bekleyen ithal malları için alınmakta olan ardiye ücretlerine yüzde 500 ile 800 arasında zam yapıldı.

26 Nisan 1971: Bakanlar Kurulu, Milli Güvenlik Kurulu’nun tavsiyesine uyarak, şiddet olaylarının artması nedeniyle 11 ilde sıkıyönetim ilan etti. Ankara, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Zonguldak, Eskişehir, Adana, Hatay, Diyarbakır, Siirt’te ilan edilen sıkıyönetimin süresi 1 ay. Sıkıyönetim ilan edilen kentlerde Türkiye nüfusunun yüzde 31′i yaşıyor.

28 Nisan 1971: İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı ‘Akşam’ ve ‘Cumhuriyet’ gazetelerini onar gün süreyle kapattı. Bu arada 6 dernek kapatıldı. 83 kişi gözaltına alındı.

29 Nisan 1971: Yeni Dış Ticaret Rejimi yürürlüğe girdi. İthalat ve ihracata ‘Fiyat kontrolü’ konuldu. Yeni rejime göre ithal belgelerinin süreleri uzatılmayacak, hususi takas yapılmayacak, düşük kaliteli mal ithal edilmeyecek. Ortak Pazar Protokolü hükümleri çerçevesinde topluluk üyesi devletlere yapılacak ihracat için Dış Ekonomik İlişkiler Bakanlığı’nca tespit edilecek esaslar içinde ‘tedavül belgesi’ verilecek.

5 Mayıs 1971: PTT ücretlerine zam yapıldı. Bakanlar Kurulu, Demiryolu İşçileri Sendikası’nın aldığı grev kararını ‘milli güvenliğe’ aykırı olduğu gerekçesiyle 29 gün erteledi.

7 Mayıs 1971: Akbank hissedarlar umumi heyetinin bugün yaptığı olağan toplantıda banka sermayesinin 50 milyon liradan 150 milyon liraya çıkarılması kabul edildi.

12 Mayıs 1971: Burdur ve çevresinde gece şiddetli deprem: 57 kişi öldü, 1162 ev yıkıldı.

13 Mayıs 1971: Tüm dünyayı etkileyen dolar krizi karşısında bazı Avrupa paralarının kurlarında meydana gelen değişiklikler dolayısıyla Pazartesi sabahından itibaren Merkez Bankası’nca durdurulan kambiyo işlemlerine bu sabah yeniden başlandı. Merkez Bankası, Belçika ve Lüksemburg kurlarında bir değişiklik yapmadı. 1 Federal Alman Markı’nın alış kuru 421.75 kuruş. Yurtdışındaki işçilerimizin yurda gönderecekleri döviz kurunda da böylece artış oldu. Daha önce 1 mark 409.09 kuruştu.

17 Mayıs 1971: Silahlı 4 kişi İsrail’in İstanbul Başkonsolosu Ephraim Elrom’u Divan Oteli sırasındaki Seyhan Apartmanı’ndaki dairesinden kaçırdı.

21 Mayıs 1971: Anayasa Mahkemesi, Milli Nizam Partisi’nin kapatılmasına karar verdi. Gerekçe: ‘Laik devlet niteliğinin ve Atatürk devrimciliğinin korunması prensiplerine aykırı olması’. Partinin mallarına el konuldu. Şimdiki yöneticiler başka isimle parti kuramayacak. Radyo ruhsat harçları 20 liradan 40 liraya çıkarıldı, TV alıcıları için de köylerde 100, ilçe ve şehirlerde 250 lira ruhsat harcı alınması kararlaştırıldı.

22 Mayıs 1971: Bingöl ve çevresinde şiddetli deprem. 870 kişi öldü, 5323 ev yıkıldı.

23 Mayıs 1971: I. Ordu ve Sıkıyönetim Komutanlığı, dün geceyarısından bugün saat 18.00′e kadar sokağa çıkma yasağı koydu. İstanbul 25 bin polis ve asker tarafından ev ev arandı. Silahlı kişiler tarafından 17 Mayıs 1971 günü kaçırılan İsrail’in İstanbul Başkonsolosu Efraim Elrom’un cesedi Nişantaşı’ndaki bir apartman dairesinde bulundu.

25 Mayıs 1971: İşadamı Vehbi Koç, bu yıl da vergi rekortmeni oldu. Vehbi Koç, 19 milyon 735 bin 344 lira ödeyecek. Onu Nusret Arsel 2 milyon 964 bin 417 lira ile izliyor. üçüncü sırada ise 2 milyon 607 bin 702 lira ile Tevfik Enam yer alıyor. Kurumlar vergisi rekortmenleri ise şöyle sıralanıyor: 1) Türkiye Sınai Kalkınma Bankası 13 milyon 415 bin 420. 2) Arçelik 12 milyon 22 bin 304 lira. 3) Rabak 9 milyon 736 bin 410 lira. 4) Pirelli 9 milyon 685 bin 704 lira.

29 Mayıs 1971: Hükümet hububat alım fiyatına yüzde 15-25 zam yaptı. Halen 85 kuruş olan ikinci sınıf buğday 100 kuruşa alınacak.

2 Haziran 1971: Hububat zammından sonra İstanbul’da ekmeğe zam yapıldı. Ekmek ilk kez 1 lira sınırını aştı. Daha önce 530 gram ekmek 80 kuruşa satılırken, 590 gram ekmek 120 kuruş oldu.

10 Haziran 1971: Petrol-İş Sendikası’nın 29 Nisan 1971′de aldığı grev kararı, Ataş Rafinerisi’nde saat 10.30′dan itibaren uygulamaya konuldu. Sendika yetkilileri grev kararını 29 Nisan’da almalarına rağmen, belki anlaşma olur diye bugüne kadar beklediklerini ancak işverenin 300′den fazla işçinin isteklerini kabul etmediğini açıkladı. Bakanlar Kurulu, bu yıl Denizli, Konya ve Uşak illerinde afyon ekimini yasakladı. Bu yıl sadece Isparta, Burdur, Afyon ve Kütahya’da afyon ekimi yapılabilecek.

15 Haziran 1971: Anayasa Mahkemesi, hükümete gider vergilerini yüzde yüze kadar artırma yetkisi veren kanunu ‘Anayasa’nın 5, 61 ve 64. maddelerine aykırı olduğu’ gerekçesiyle iptal etti. Karar, 10 Aralık 1971′de yürürlüğe girecek.

16 Haziran 1971: Ampul üreticisi firmalar (Türk Philips, Birleşik Aydınlatma Sanayi ve Ticaret, Tekfen-General Elektrik) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilileriyle yaptıkları görüşmeden sonra ampul fiyatlarında indirim yaptı.

18 Haziran 1971: Deprem bölgesine yardım gerekçesiyle sigara ve içkilere yüzde 15 oranında zam yapıldı. Viski, şarap, çay, ispirto, likör ve tuza zam yapılmadı.

24 Haziran 1971: Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları pencere camlarıyla buzlu camlara yüzde 5 ile 18 oranında zam yaptı.

25 Haziran 1971: Gölcük tersanelerinde yapılan ilk Türk muhribi ‘Berk’ törenle denize indirildi. Denizaltılara karşı modern silahlarla donatılan gemi, 150 milyon liraya mal oldu.

28 Haziran 1971: 1972′de Türkiye’de afyon ekimi yasak: Amerikalılar’la bugün yapılan prensip anlaşmasına göre gelecek yıldan itibaren Türkiye’de haşhaş ekimine tamamen son verilecek. Buna karşılık Amerikalılar haşhaş ekimi yapan 7 ildeki üreticiye mahsullerine verilen baş fiyatın iki katı kadar tazminat ödeyecek. Amerika’nın bir yıl için ödeyeceği tazminatın tutarı 10 milyon doları geçiyor. Türkiye İlaç Sanayi için gerekli olan haşhaş devlet üretme çiftliklerinde yetiştirilecek, bu iş için yapılan masraflar da Amerikalılar tarafından karşılanacak.

2 Temmuz 1971: Dünya Bankası, Türkiye’nin enerji sektöründe en büyük şirketi olan çukurova Elektrik’in tevsii projesine 7 milyon dolarlık kredi açtı.

5 Temmuz 1971: Ortak Pazar protokolü Meclis’te kabul edildi. 69′a karşı 149 oyla kabul edilen protokole AP ile MGP lehte, DP ile CHP aleyhte oy verdi. Bundan sonraki Ortak Pazar’a geçiş dönemi olacak.

8 Temmuz 1971: Bazı meyve suları ile gazozların fiyatlarına ‘Nakliye ve işçi ücretlerinde artış’ olduğu gerekçesiyle yüzde 20 oranında zam yapıldı. Emekli, dul ve yetim aylıklarını artıran kanun tasarısı Millet Meclisi’nde senatodan geldiği şekliyle kabul edildi.

11 Temmuz 1971: çukurova Elektrik AŞ’nin Tarsus’un kuzeyinde, Kadıncık suyu üzerinde yaptırdığı ‘Kadıncık-I’ hidroelektrik santralı hizmete girdi.

16-17 Temmuz 1971: Elektriğe 8-9 kuruş, demir ürünlerine yüzde 12-15, kömüre yüzde 30, gazete kağıdına ise yüzde 46.43 oranında zam yapıldı. Bunu çimento ve teneke fiyatlarına yapılan zam izledi. Bakanlar Kurulu, deprem felaketleri nedeniyle dokuz ilde her türlü işyerinde grev ve lokavtı deprem tesislerinin giderilip, normal hayatın dönüşüne kadar yasakladı. Grev ve lokavtın yasaklandığı iller: Burdur, Denizli, Afyon, Kütahya, Bingöl, Elazığ, Maraş, Van ve Gaziantep.

20 Temmuz 1971: Anayasa Mahkemesi, Türkiye İşçi Partisi’nin temelli kapatılmasına karar verdi. Kapatma kararına gerekçe olarak TİP’in faaliyetlerinin Anayasa’nın 57. maddesiyle, Siyasi Partiler Kanunu’nun 89. maddesine aykırı oluşu gösterildi. TİP’in mallarına el konulurken, 41 yönetici beş yıl süreyle parti kuramayacak.

21 Temmuz 1971: Akaryakıtın litresine 7 kuruşla 13 kuruş arasında zam yapıldı. Zamdan sonra İstanbul’da süper benzinin litresi 190 kuruştan 2 liraya, normal benzinin litresi 145 kuruştan 153 kuruşa, gazyağının litresi de 120′den 130 kuruşa çıktı. Bu arada sıvılaştırılmış petrol gazının fiyatı da yüzde 8 oranında artırıldı.

24 Temmuz 1971: TEK’in tarifeleri artırması nedeniyle İstanbul’da elektriğin kilovatına 11 kuruş zam yapıldı.

27 Temmuz 1971: İşçilerin emekli aylığının en az 540 lira olmasını öngören kanun teklifi TBMM’de kabul edildi. İşçiler halen ortalama 380 lira emekli aylığı alıyor.

1 Ağustos 1971: Basın sektöründeki ekonomik kriz büyüyor. Akaryakıt ve kağıda yapılan son zamlardan sonra çeşitli gazetelerde çalışan 50 gazeteci işten çıkarılırken, Batılı anlamda bir fikir gazetesi olan ‘Yeni Gazete’ de kapandı. ‘Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği’ gazetelere verdiği ilanlarda kuruluş amaçlarını açıkladı. İlanlarda derneğin ‘Türkiye’nin demokratik ve planlı yoldan kalkınmasına ve Batı uygarlık seviyesine çıkılmasına hizmet etmek amacıyla kurulduğu’ belirtildi. Daha sonraları TüSİAD olarak anılacak derneğin kurucuları arasında işadamları Vehbi Koç, Cahit Aral, Refik Bezmen, Osman Boyner, İbrahim Bodur, Ali Rıza çarmıklı, Can Kıraç ve Selçuk Yaşar da bulunuyor.

4 Ağustos 1971: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, montaj sanayii talimatı hükümleri gereğince 1972 yılında imal edilecek mamullerde ithaline izin verilen ve ithali yasaklanan maddeleri tespit etti. Buna göre tekerlek lastikleri, radyo, radyatör, akümülatör, elektrikli korna, yakıt tankı, tekerlek jantları ve direksiyon simidinin de aralarında bulunduğu 103 maddenin ithali yasaklandı.

6 Ağustos 1971: Türkiye’de ilk kez doların karaborsa fiyatı, resmi kurdaki fiyatın altına düştü. Resmi kurda 15 lira olan dolar bugün karaborsada 14 lira 89 kuruştan işlem gördü.

9 Ağustos 1971: PTT, akaryakıt ve kağıt zamlarının maliyeti artırması nedeniyle Büyük İstanbul gazetelerinin fiyatına 15 kuruş zam yapıldı. Gazetelerin fiyatı 60 kuruştan 75 kuruşa çıktı.

10 Ağustos 1971: Türkiye çapında 57 bin işçiyi ilgilendiren 3 büyük devlet kuruluşunda toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde çıkan anlaşmazlık Başbakan Yardımcısı Atilla Karaosmanoğlu ile Türk-İş Genel Sekreteri Halil Tunç arasında yapılan görüşmelerle çözümlendi. Böylece 6 çimento fabrikasındaki grevle, TCDD ve Nakliye-İş’teki grev kararları kalktı.

12 Ağustos 1971: İçinde 1709 çeşit malın bulunduğu süper market türü ilk mağaza İstanbul Şişli’de açıldı. Migros’un açtığı mağaza bir evin tüm ihtiyacını karşılayabilecek kapasitede olup, müşteriler self servis alışveriş yapabilecek. Süper markette fiyatların piyasadan daha ucuz olduğu açıklandı.

21 Ağustos 1971: Ankara’da ekonomik zirve. Başbakan Nihat Erim, 204 işadamıyla yaptığı toplantıda ‘özel kazanca hırsızlık diyen zihniyete karşıyız’ dedi. Erim ‘Biz bir işletmenin sahibinin kim olduğuna önem vermiyoruz. O işletme kimin elinde daha verimli olur, onun üzerinde duruyoruz’ şeklinde konuştu. Toplantının sabahki bölümünde 24 işadamı söz alarak birçok istek ve şikayetlerini hükümete duyurdular, ayrıca 2 muhtıra verdiler. Toplantıda söz alan Narin firmasının sahibi Halit Narin, ‘Hükümet toplu iş sözleşmelerindeki işçi işveren anlaşmazlığına karışmasın. Biz parayı ve işletmeciliği bilen insanlarız. Vergiyi veren biz, parayı harcayan sizsiniz. Bu paranın harcanmasında bizim söz sahibi olmamız en doğal hakkımızdır’ dedi. Adanalı işadamı Halis Toprak, ihracata dönük işlemlere uzun vadeli ve düşük faizli kredi verecek bir banka kurulmasını istedi. Kurumlar vergisi oranının yüzde 25′ten 15′e indirilmesini diledi. Selahattin Beyazıt da yabancı sermayenin teşvik edilmesini, sermaye piyasasının bir an önce organize edilmesini istedi. İstanbul Ticaret Odası Başkanı Behçet Osmanoğlu ise Tüketiciyi Koruma Kanunu tasarısını eleştirerek özel sektör ile iktisadi devlet teşekküllerine aynı uygulama yapılmasını istedi.

22 Ağustos 1971: Başbakan Erim, bu defa işçi temsilcileriyle toplandı. İşçi temsilcileri en büyük fiyat artışlarının 1950-60 yılları arasında olduğunu belirterek, ‘Fiyat artışlarını işçi ücretlerine bağlamak doğru değildir’ dediler. Erim ise, ‘Emek sermaye ve teşebbüs arasında denge sağlanırsa kalkınma devam eder’ dedi.

23 Ağustos 1971: Türkiye’den Avrupa ülkeleri ve Avustralya’dan sonra ilk kez Amerika’ya da işçi gönderilmesine başlandı. İlk olarak 5 işçi Amerika’ya gitti. Halen 1 milyon 66 bin 38 işçi yurtdışına gitmek için sıra bekliyor. Bunlardan 979 bin 112’si erkek 86 bin 926’sı kadın.

30 Ağustos 1971: TRT’nin İstanbul TV yayınları bu akşam 19.58′de başladı. İstanbul Teknik üniversitesi televizyon verici tesislerinden yararlanılarak yapılan ilk deneme yayını şehrin bir çok kesiminde net olarak izlenemedi. Deneme yayınları haftada iki gün, çarşamba ve Cuma günleri sürdürülecek.

1 Eylül 1971: Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasındaki katma protokolün ticari hükümlerini taşıyan ‘Geçici Ticaret Anlaşması’ bugün yürürlüğe girdi. Bu geçici anlaşma katma protokol yürürlüğe girinceye kadar uygulanacak. Anlaşmaya göre sanayi mallarımız Ortak Pazar ülkelerine bir yıl gümrüksüz girecek. Ortak Pazar ülkelerinden ithal edilecek mallara yüzde 5-10 arasında gümrük indirimi uygulanacak. Tarım mallarında ise Türkiye’nin AET üyesi 6 ülkeye yapacağı ihracatta söz konusu ülkeler çeşitli gümrük indirimleri uygulayacak.

7 Eylül 1971: Boğaziçi Köprüsü’nün devamı sayılan çevre yollarının aksamadan birbirine bağlantısını sağlayacak olan üçüncü Haliç Köprüsü ile ilgili anlaşma Karayolları Genel Müdürlüğü’nde imzalandı. Japon İstikowa Jima-Hira Heavy Industries Co ile Alman Jullis-Berger-Bauborg A.G. firmaları tarafından yapılacak köprünün ihale bedeli 193 milyon lira. İnşaatın 30 ay içinde bitirilmesi öngörülüyor. Köprünün uzunluğu 996 metre, genişliği ise 31.20 metre olacak ve üzerinde 6 trafik şeridi yer alacak.

9 Eylül 1971: Robert Koleji, Boğaziçi üniversitesi oldu. İstanbul’da Boğaziçi üniversitesi adıyla bir üniversite kurulmasını öngören kanun tasarısı Cumhuriyet Senatosu’nda, Millet Meclisi’nden geldiği şekliyle kabul edildi. Kanunun çıkmasıyla Robert Kolej mütevelli heyetince Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’ne devri kararlaştırılan ve maddi değeri 100 milyon lirayı aşan taşınır ve taşınmaz mallar kurulacak Boğaziçi üniversitesi’ne tahsis edilecek.

12 Eylül 1971: Yılda 574 milyon kutu yüksek kaliteli kibrit imal edecek olan ‘Kav Kibrit Fabrikası’nın temeli işadamı Vehbi Koç tarafından atıldı. Koç Holding’e bağlı Kav Orman Sanayi AŞ tarafından Orhangazi ilçesinin çeltikçi Köyü’nde kurulacak olan fabrikaya 60 milyon lira harcanacak.

20 Eylül 1971: Erim Hükümeti tarafından hazırlanan Anayasa değişikliği Meclis’te kabul edildi. ATAŞ Rafinerisi’nde hükümetçe iki defa ertelenmiş grev bugün başladı. 387 işçinin katıldığı grevi Petrol-İş Sendikası Genel Başkanı İsmail Topkar bizzat yürütüyor. Bazı yapıştırıcıların vergisi azalıyor. Yurtiçinden PVC üreticilerinden satın alınan polivinilasetatdan üretilen çeşitli maddeler için ödenen gider vergisi miktarında yüzde 69 oranında ilk madde indirimi uygulanacak. Karar 1 Ekim’den itibaren geçerli olacak.

23 Eylül 1971: 11 ilde uygulanmakta olan sıkıyönetim iki ay süreyle uzatıldı.

24 Eylül 1971: HABAŞ (Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi) tarafından İzmit’te yaptırılan sınai gaz tesisleri bugün hizmete girdi. Tesislerde nitrojen, oksijen ve argon gazları üretilecek.

27 Eylül 1971: Türkiye ile İran’ı birbirine bağlayacak olan demiryolu bugün Cumhurbaşkanı Sunay ve İran Şahı Rıza Pehlevi tarafından açıldı. Yapımına 1965 yılında başlanan demiryolunun Van Gölü geçişi (Tatvan-Van arasında) feribotla yapılacak. Demiryolunun yapımı Atatürk ile Rıza Şah arasında 1934 yılında kararlaştırılmış, ancak yapımı 37 yıl sonra gerçekleştirilmişti.

3 Ekim 1971: TV’de ilk naklen spor yayını İzmir’den yapıldı.

5 Ekim 1971: Adalet Partisi, yayınladığı bildiri ile hükümetin partiler üstü kalma özelliğini kaybettiğini öne sürerek 5 bakanını koalisyondan çekti. TEK (Türkiye Elektrik Kurumu) Haziran ayında tespit ettiği elektrik fiyatlarına 1 kuruş daha zam yaptı. Yapılan zamda meskenlerde tüketilen elektriğin kilovatı 38 kuruştan 39 kuruşa çıktı.

9 Ekim 1971: Ankara 1 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi’nde ‘Anayasa’yı tebdil, tağyir ve ilgaya teşebbüs ettikleri’ iddiasıyla yargılanmakta olan Deniz Gezmiş ve 17 arkadaşı idam cezasına çarptırıldı. 3 sanığa da beşer yıl hapis cezası verilirken, 3 sanık delil yetersizliği nedeniyle serbest bırakıldı.

14 Ekim 1971: Batılı anlamda bir erkek hazır giyimi doğdu: Beymen. Kumaşı Altınyıldız, çizgileri, küpür ve fasonu İtalya’nın en büyük modacılarından Corsini tarafından hazırlanan Beymen marka erkek giyim eşyaları, bugün çeşitli mağazalarda satışa sunuldu.

20 Ekim 1971: Otosan firması tarafından hazırlanan ‘Otosan 500 platform pikabı’ 42 bin 950 liradan satışa çıkarıldı.

21 Ekim 1971: Bakanlar Kurulu kararıyla bu yıl yağlık ayçiçeği tohumunun kilosu için kooperatif ortağı üreticiye 200, ortak olmayan üreticiye de 190 kuruş ödenecek. Rafine ayçiçeği yağının fabrika satış fiyatı ise 7 lira olarak saptandı.

26 Ekim 1971: Hükümet bunalımı, Başbakan Nihat Erim’in istifa etmesine yol açtı. Ancak Cumhurbaşkanı Sunay, istifayı kabul etmedi. Türkiye Maden-İş Sendikası ile Ereğli Demir çelik Fabrikası işvereni arasında 6 ay 4 gündür devam eden toplu iş sözleşmesi görüşmeleri anlaşmayla sonuçlandı. Türkiye Selüloz-İş Sendikası’nın SEKA işyerlerinde başlattığı grev İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı tarafından ’süresiz’ olarak durduruldu. Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası’nda Kristal-İş Sendikası üyesi 2200 işçi greve başladı. Toplu sözleşme görüşmelerinin tıkanmasından sonra Uzlaştırma Kurulu’nun aldığı kararı iki taraf da kabul etmemişti.

31 Ekim 1971: İlk Boeing-747 tipi yolcu uçakları İstanbul’da. PANAM Türkiye’den doğuya ve batıya Boeing-747′lerle ilk günlük seferlerine başladı.

1 Kasım 1971: Yeni kurulan 19 Mayıs Mağazaları Aile Tüketim Malları Ticaret AŞ halka açıldı. Her biri 1000 lira olan nominal değerdeki 25 bin hisse senedi bankalar tarafından satışa çıkarıldı.

3 Kasım 1971: İstanbul’un emektar Tüneli, 3 yıllık aradan sonra elektrikli olarak bugün Karaköy-Tünel arasında yeniden çalışmaya başladı.

5 Kasım 1971: Deniz Kuvvetleri’ne ait Taşkızak Tersanesi’nde yapımı tamamlanan 5 bin tonluk yüzer havuz bugün düzenlenen törenle denize indirildi.

10 Kasım 1971: çay İşletmeleri Paketleme çay Fabrikası kuruldu. çaykur’a bağlı olarak faaliyet gösteren fabrikada Türkiye’nin çay ihtiyacının büyük bir kısmının paketlemesi yapılıyor.

13 Kasım 1971: Maliye Bakanlığı yurtdışına çıkanlara verilen dolar miktarının tavanını 400 dolara çıkardı. Turist dövizi tabanı ise 200 dolar olarak bırakıldı.

15 Kasım 1971: Viking Kağıt ve Selüloz AŞ tarafından yaptırılan özel sektörün en büyük kağıt fabrikası Aliağa’da açıldı. Viking Kağıt Fabrikası’nda üçü Türkiye’de ilk defa olmak üzere 7 çeşit kağıt imal edilecek. Fabrika Feyzi özakat Holding, Dünya Bankası’na bağlı IFC Teşkilatı ve Danimarka’da bulunan Aktieseiskabet De Forenede Papirfabrikker işbirliğiyle gerçekleştirildi.

18 Kasım 1971: Aksa Akrilik İplik Sanayi Yalova’da faaliyete geçti. Akkök şirketler grubuna bağılı olan şirketin temelleri Raif Dinçkök tarafından 1968′li yıllarda atıldı. Tekstilin en büyük hammaddelerinden akrilik iplik ve elyaf üreten Aksa, kurulduğu yıllarda 5 bin 200 ton olan kapasitesini yılda 190 bin tona çıkardı. 400 milyon dolarlık ciro gerçekleştiren ve 100 milyon dolarlık ihracat hedefleyen Aksa’da 650 kişi çalışıyor. İSO tarafından açıklanan en büyük 500 sanayi kuruluşu sıralamasında ilk on içinde yer alıyor.

25 Kasım 1971: TBMM, 11 ildeki sıkıyönetimi iki ay daha uzattı.

1 Aralık 1971: Maliye Bakanlığı 800 milyon liralık yüzde 9 faizli 1971 kalkınma istikrazı tahvilleri çıkardı. 100, 500, 1000, 5000, 10.000 ve 100.000 lira değerle çıkarılan tahviller her türlü vergiden muaf. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Sümerbank ürünlerinde yerli dokumalarda yüzde 7.1, pamuklu dokumada yüzde 5 indirim yaptı.

3 Aralık 1971: Nihat Erim başbakanlıktan istifa etti.

5 Aralık 1971: Yeni hükümeti kurma görevi tekrar Prof. Nihat Erim’e verildi.

11 Aralık 1971: İstanbul Televizyonu yayınları haftada iki günden 4 güne çıkarıldı. İkinci Nihat Erim hükümeti kuruldu. Partili 12 bakandan 7’si AP’li, 4′ü CHP’li, biri de MGP’li. Kabinede parlamento dışından 11 teknisyen bakan bulunuyor. Başbakan yardımcılıkları ile Kültür Bakanlığı kaldırıldı.

17 Aralık 1971: üçüncü Haliç Köprüsü’nün temeli Cumhurbaşkanı Sunay ve Başbakan Nihat Erim tarafından atıldı. 996 metre uzunluğundaki köprünün yapımının 1974 yılının Mayıs ayında bitirilmesi öngörülüyor.

22 Aralık 1971: Amerika’da doların değerinin yüzde 7.89 düşürülmesi üzerine Türkiye’de döviz fiyatları yeniden belirlendi ve bir dolar 14 lira oldu. Batı Alman Markı’nın değeri ise 4 kuruş artırıldı. Halen 4 lira 31 kuruş olan mark 4 lira 34 kuruş oldu. İngiliz Lirası ise 36 liradan 36 lira 47 kuruşa çıktı. çay fiyatlarında kilo başına 5 lira indirim yapıldı. İndirim 100 gramlık paketlerde 50 kuruş ucuzluk sağlayacak.

22 Aralık 1971: İkinci Nihat Erim Hükümeti, TBMM’de 45 red, 3 çekimser oya karşılık 301 oyla güvenoyu aldı. Oylamaya 91 milletvekili katılmadı.

31 Aralık 1971: Edip İplik Sanayi kuruldu. Firma iplik üretimi ve ticareti yapıyor. 1971 Tüketici fiyatları endeksi: DİE: (1968-100) 16.3 Hazine Dış Tic. Müsteşarlığı: 21.8 Toptan eşya fiyatları endeksi: İTO: 17 Hazine Dış Ticaret Müsteşarlığı: 15.09

1970

10 Ocak 1970: Bedelsiz otomobil ithalinde bazı değişiklikler öngören kararname yürürlüğe girdi. Bu kararnameye göre iki yıldan fazla süreyle yurtdışında bulunan işçi yurda 5 bin dolardan fazla para getirmişse, kendisine yurda döndüğünde otomobil ithali için döviz tahsis edilecek.

11 Ocak 1970: ‘Vatan Konserve ve Sanayi Ticaret AŞ’ tarafından Bursa’nın Karacabey ilçesinde yaptırılacak tesislerin temeli atıldı.

12 Ocak 1970: Türkiye’ye son beş yılda 218 milyon 800 bin liralık yabancı sermaye girdiği, buna karşılık aynı dönemde yabancı sermayedarların 257 milyon 400 bin liralık karı yurtdışına transfer ettikleri açıklandı. Sanayi Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, son beş yılda inşaat, ilaç, kamyon, maden, tekstil, gıda ve imalat gibi sanayi kollarında faaliyet göstermek üzere 121 yabancı firma Türkiye’de tesis kurdu.

14 Ocak 1970: Piyasada geniş ölçüde ferahlık yaratacağı ileri sürülen ‘Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Kanunu’ tasarısı Millet Meclisi’nde kabul edildi.

16 Ocak 1970: Bağfaş Bandırma Gübre Fabrikaları Bandırma Erdek karayolunun 10. kilometresinde kuruldu. Fabrika asit ve kimyevi gübre üretimi yapıyor.

20 Ocak 1970: Gider vergileri kapsamına giren mal ve hizmetlerin vergi oran ve hadlerinde yüzde yüze kadar artırma ve indirme yapma yetkisini Bakanlar Kurulu’na veren tasarı Millet Meclisi’nde kabul edildi. Ticaret Bakanlığı Türkiye Odalar Birliği’nde çıkan anlaşmazlık sonucu kendi bünyesine aldığı özel sektör yatırım, sanayi ve acil ihtiyaç kotalarının dağıtımını yayınladığı bir genelgeyle tekrar Odalar Birliği’ne devrettiğini açıkladı. Karar bugünkü Resmi Gazete’de yayınlandı.

22 Ocak 1970: Gümrüklerde bulunan ve kararname ile ‘istisnai’ olarak ithaline karar verilen mallardan yüzde yüz oranında damga vergisi alınacak.

23 Ocak 1970: çimento ve yan sanayii ürünleri için ‘çimhol’ adında halka açık 20 milyon lira sermayeli bir holding kuruldu. Türkiye çimento Sanayi’nin önderlik ettiği çimhol’un ilk olarak Niğde’de bir beton direk ve Bartın’da da bir kağıt torba fabrikası kuracağı açıklandı.

26 Ocak 1970: Konya Bağımsız Milletvekili Prof. Necmettin Erbakan ve 16 arkadaşı ‘Milli Nizam Partisi’ni kurdu.

29 Ocak 1970: Emekli Sandığı Kanunu ile Sigorta Kanunu’na bağlı işyerlerinde çalışmış olanların bu işlerde geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesine ilişkin kanun tasarısı da kabul edildi.

3 Şubat 1970: Türkiye’de ilk kez plastik üretildi. Yarımca’da kurulan petro-kimya tesislerinin bir bölümü çalışmaya başladı.

6 Şubat 1970: ‘1969 kalkınma istikrazı tahvilleri’ satışa çıkarıldı. Yüzde 6 faizli tahviller her türlü vergi ve resimden muaf, devlet ihalelerinde teminat olarak kabul ediliyor.

11 Şubat 1970: 1970 bütçesi Millet Meclisi’nde 214 beyaz oya karşı 224 kırmızı oyla reddedildi.

12 Şubat 1970: Cemtaş çelik Makine Sanayi Şirketi kuruldu. Firma kaliteli çelik üretimi yapıyor.

14 Şubat 1970: AP Genel İdare Kurulu son gelişmeleri gözden geçirdikten sonra hükümetten çekilme kararı aldı. Demirel istifasını Cumhurbaşkanı Sunay’a verdi. Demirel, yeniden hükümeti kurmakla görevlendirildi.

20 Şubat 1970: ‘İstanbul Boğaziçi Köprüsü’nün temeli top sesleri ve vapur düdükleri arasında atıldı. Beylerbeyi ve Ortaköy sırtlarını birbirine bağlayacak olan köprünün müteahhidi Hochtief-Cleveland firması köprüyü 300 milyon lira bedelle 345 ayda bitirmeyi taahhüt etmişti.

3 Mart 1970: Demirel, yeni hükümeti kurdu.

5 Mart 1970: Türkiye fiyat lisansı ile otomobil imal edecek olan TOFAŞ (Türk Otomobil Fabrikası) 20 milyon liralık tahvil ihraç etti.

27 Mart 1970: Gediz’de deprem felaketi: Şiddetli depremde 1087 kişi öldü, binlerce kişi evsiz kaldı. ‘International Resources Limited’ isimli şirket tarafından talep edilen 10 ayrı bölgede petrol arama isteği hükümet tarafından reddedildi.

4 Nisan 1970: Kapıcılar ‘İş Kanunu’ kapsamına alınan kanun teklifi TBMM’de kabul edildi.

7 Nisan 1970: Boğaz Köprüsü’nün inşaatı için İngiltere’nin 3.5 milyon sterlin tutarında kredi vereceği açıklandı. 19 yıl vadeli, yüzde 4 faizli, beş yılı ödemesiz olan İngiliz kredisinin yüzde 25′i mahallinde Türk parasıyla yapılacak harcamalara ayrılacak.

8 Nisan 1970: Kalkınma planının öngördüğü şekilde ve özellikle ihracat ile sanayi sektöründe çalışmayı amaç alarak kurulmuş olan ‘Uluslararası Endüstri ve Ticaret Bankası’ faaliyete geçti. Yerli ve yabancı kuruluşların katkısıyla kurulan bankanın hisselerinin yüzde 37.62’sinin Yapı ve Kredi Bankası, yüzde 24′ünün büyük Amerikan bankalarından Marine Midland Bankers Inc., yüzde 15′inin Fransız Societe Central ve Banque ve yüzde 8.45′inin yine Fransız Banque de L’union Europeene Industrielle Et Finaciere’e ait olduğu bildirildi.

10 Nisan 1970: Millet Meclisi’nde Gider Vergisi Kanun tasarısı yeni şekliyle görüşülerek kabul edildi.

27 Nisan 1970: İstanbul’da ekmeğe 5 kuruş zam yapıldı. Ekmeğin gramajı 615 gramdan 650 grama, fiyatı da 75 kuruştan 80 kuruşa çıkarıldı.

8 Mayıs 1970: Türkiye’nin Keban’dan sonra ikinci büyük barajı Samsun’a 70 kilometre uzaklıkta Yeşilırmak Nehri üzerinde yapılacak. Bir trafik kazasında ölen DSİ Samsun eski Müdürü Hasan Uğurlu’nun adı verilecek olan barajın proje hazırlıkları tamamlandı ve yapımı Japon Epdc firmasına verildi.

14 Mayıs 1970: Anayasa Mahkemesi 931 sayılı İş Kanunu’nun tümünü şekil yönünden iptal etti.

17 Mayıs 1970: Türkiye’de özel sektör tarafından kurulacak olan ilk fosforlu gübre fabrikasının temeli Bandırma’da atıldı. 200 milyon sermayeli ‘Bandırma Gübre Fabrikası’nın ortakları arasında Yapı Kredi Bankası, Demirbank ve çanakkale Seramik AŞ bulunuyor. Sermayenin 6 milyon lirası kuruculara, geri kalanı da bölge halkına ait.

18 Mayıs 1970: Uğur Makina Ltd.Şti. kuruldu. çorum’da çuval ve un üreten fabrikalarının yanı sıra bir de un ve yem makinaları üreten fabrikası bulunuyor.

19 Mayıs 1970: Türkiye Demir çelik İşletmeleri Karabük Demir mamullerine yüzde 40 oranında zam yaptı. Saca da 35 kuruş zam yapıldı.

24 Mayıs 1970: Maliye Bakanı Mesut Erez, 2.5 saat süren basın toplantısında Yeni Personel Kanunu’nun esaslarını açıkladı. 1 Temmuz 1970′te yürürlüğe girecek yasaya göre: - Alt kademedeki memurların aylıkları önemli ölçüde artırılıyor. - Memurun tahsili arttıkça alacağı zam da yükseliyor. - Haftalık çalışma süresi 36.5 saatten 40 saate çıkarılıyor. - Cumartesi günleri de tatil oluyor. Tasarı memurları sekiz sınıfa ayırıyor: Sınıflar 16 derece. Her memur her yıl yatay, üç yılda bir de dikey olarak terfi edecek, tasarı ayrıca Memur Yardımlaşma Kurulu kurulmasını da sağlıyor. Maaş artışlarından emekliler de yararlanacak.

24 Mayıs 1970: Yurtdışında çalışan Yozgatlı işçilerin kurduğu kalkınma kooperatifi tarafından inşa edilecek olan 7.5 milyon lira sermayeli ‘çandar Ayçiçeği Yağı Fabrikası’nın temeli törenle atıldı.

25 Mayıs 1970: Avrupa Yatırım Bankası Boğaz Köprüsü ve çevre yolları için 13 milyon 842 bin lira tutarında kredi verdi. Kredi yüzde 3 faizli olacak ve altışar aylık süreler halinde 46 eşit taksitte ödenecek.

30 Mayıs 1970: Teknik Personel, Personel Kanunu tasarısını protesto için Türkiye çapında iki günlük boykota gitti.

1 Haziran 1970: Gazete kağıdı fiyatlarına yüzde 24.5 oranında zam yapıldı. Daha önce tonu 2250 lira olan gazete kağıdının tonu bundan böyle 2800 liraya satılacak. Türkiye Gazete Sahipleri Sendikası zammı protesto etti.

2 Haziran 1970: Merkez Bankası’nın tahvil satışlarında nakit ikramiye dışında herhangi bir armağanla desteklenmesini yasaklayan tebliği bugün Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Sanayi Bakanlığı özel imal edilen değişik tipteki bir kısım çimentonun fiyatına ton başına 5 lira ‘İhracatı Teşvik Fonu’ zammı ekledi.

6 Haziran 1970: Personel Reformu Kanun tasarısında halk sağlığı hizmetlerinde gerekli düzenlemelerin yapılmadığını belirten doktorlar bu durumu yürüyerek protesto etti. Maliyetlerin arttığı gerekçesiyle Sümerbank’ın pamuklu bezler ve kaput bezi mamullerine yüzde 4.5, Makine Kimya Endüstrisi’nin çelik mamullerine ise yüzde 33 oranında zam yapıldı.

9 Haziran 1970: Kav Orman Sanayi kuruldu. Kuruluş kibrit ve oluklu mukavva üretiyor.

13 Haziran 1970: Sendikalar Kanunu’nda değişiklik yapan tasarı Millet Meclisi’nde görüşülerek kabul edildi. Yeni tasarının getirdiği bazı önemli yenilikler şöyle: - Hademeler, kapıcılar, temizlik işçileri gibi D cetvelinden maaş alan devlet personeli işçi sayılacak. - Sendika kurabilmek için o işkolunda en az 3 yıl çalışma şartı konuluyor. Sendikadan ayrılma noter vasıtasıyla olacak. - Sendika genel kurulları iki yerine üç yılda bir toplanacak. Sendikalar fonlarının yüzde 30′unu aşmamak üzere yatırım yapabilecek, ancak bunun iznini de konfederasyon verecek. - Sendika yöneticileri mal bildirimine tabi olacak.

14 Haziran 1970: DİSK’e bağlı sendikaların Ankara-İzmir, Kocaeli ve Sakarya işyeri temsilcileri yaptıkları ortak toplantıda tasarı geri alınana kadar direniş kararı aldılar.

15 Haziran 1970:Yeni Sendikalar Kanununu protesto amacıyla başlatılan işçi eylemi sırasında olaylar çıktı, İstanbul-Ankara karayolu trafiğe kapandı, bazı işyerleri tahrip edildi.

16 Haziran 1970: İşçi olayları bugün de tam şiddetiyle sürdü. İstanbul ile Kocaeli Merkez ve Gebze ilçesinde sıkıyönetim ilan edildi.

17 Haziran 1970: Sıkıyönetim Komutanlığı kanlı olayların tahrik ve teşvikçisi olduğu iddiasıyla aralarında DİSK Genel Başkanı Kemal Türkler ve Genel Sekreter Kemal Sülker’in de bulunduğu 23 kişiyi gözaltına aldı. Olaylar sırasında yüze yakın işçinin de tahrikçilik ve tahribat yaptıkları iddiasıyla gözaltına alındığı bildirildi. Saat 21.00′den sonra sokağa çıkma yasağı konuldu.

20 Haziran 1970: Sümerbank Sentetik İşletmeleri çanakkale’de faaliyete geçti. Tesiste sentetik iplik üretimi yapılıyor.

22 Haziran 1970: Oyak Renault Oto. Fab. AŞ. kuruldu. Bursa’da Ordu Yardımlaşma Kurumu bünyesinde üretim yapan kuruluş Renault marka Fransız otolarının yerli üretimini ve pazarlamasını gerçekleştiriyor.

23 Haziran 1970: Anayasa Mahkemesi memurların grev yapmasını yasaklayan kanun hükmünün Anayasa’ya aykırı olmadığına karar verdi.

27 Haziran 1970: Millet Meclisi’nin bugünkü toplantısında Emlak Vergisi Kanun tasarısı kabul edildi.

30 Haziran 1970: Türkiye’de afyon ekimini sınırlayan kararname bugün Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Buna göre bugüne kadar 9 ilde ekim yapıldığı halde bu yıl bu sayı 7′ye, gelecek yıl da 4′e inecek.

30 Haziran 1970: 15-16 Haziran olayları nedeniyle İstanbul, Kocaeli Merkez ve Gebze ilçesinde sıkıyönetim komutanlığınca ilan edilen gece sokağa çıkma yasağı tamamen kaldırıldı.

13 Temmuz 1970: Görüşülmesi 11 Temmuz’da tamamlanan Personel Reformu Kanun Tasarısı Millet Meclisi’nde 279 oyla kabul edildi.

14 Temmuz 1970: Askerlik süresi kısaltıldı. Meclis erliği 20, yedek subaylığı 18 aya indiren kanun tasarısını kabul etti. Yeni yasa yoklama kaçaklarına da af getiriyor.

15 Temmuz 1970: Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) kuruluş kanunu kabul edildi. Almanya, Boğaz Köprüsü için 20 milyon mark kredi veriyor. Bu konudaki anlaşma iki ülke arasında mektup teatisi şeklinde yapıldı.

22 Temmuz 1970: Ortak Pazar’la yeni anlaşma: Türkiye ve Avrupa Ekonomik Topluluğu, Brüksel’de Türkiye’nin üyelik yolundaki hazırlık dönemini tamamladığına ve geçiş dönemine girmesine karar verdiler. Böylece ekonomisi imkan verdiği takdirde Türkiye 22 yıl sonra Ortak Pazar’ın tam üyesi olacak.

29 Temmuz 1970: 274 sayılı Sendikalar Kanunu TBMM’de kabul edildi. Millet Meclisi, ‘Finansman Kanun Tasarısı’nı senatodan gelen şekliyle kabul etti. Böylece taşıt alım vergisi, işletme vergisi, gayrimenkul kıymet artışı vergisi, emlak vergisi, Spor-Toto vergisi, veraset ve intikal vergisi ile damga resmi ve harçlarda yapılan değişiklikler kanunlaştı.

31 Temmuz 1970: Askeri ve Sivil Personel Kanun Tasarısı ile Kadro Kanunu tasarısı Millet Meclisi’nde kabul edilerek kanunlaştı.

9 Ağustos 1970: Devalüasyon: Paramız devalüe edildi. 1 dolar 15 lira oldu. Paramızın dış değeri yüzde 66.6 oranında düşürüldü. Şekere 60, gaza 35, benzine 36 kuruş zam yapıldı. Hükümet gider vergilerini yüzde yüze kadar artırma yetkisi veren kanunu uygulamaya başladı ve ilk olarak şeker ile akaryakıta zam yaptı. Devalüasyonla birlikte alınan ekonomik kararlar şunlar: İthalat teminatı yüzde 50 oranında düşürüldü. İthalattan alınan damga resmi yüzde 25′ten yüzde 10′a indirildi. Bankaların bir yıldan fazla vadeli mevduatlarının faizleri yüzde 6.5′tan yüzde 9′a çıkarıldı. Küçük esnaf ve sanayicilere verilecek kredilerin faizi yüzde 9′dan yüzde 10.5′a çıkarıldı.

10 Ağustos 1970: Devalüasyondan sonra uluslararası kuruluşlar, Türkiye’ye 3 yılda kullanılmak üzere 1 milyar dolarlık kredi açtı. Kredileri aralarında Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Avrupa Para Anlaşması’nın (EMA) da bulunduğu çeşitli kuruluşlar sağladı. Kredinin 100 milyonluk ilk bölümü 14 Ağustos’ta, 150 milyonluk ikinci bölümü de Eylül ayından itibaren açılacak ve bu yıl içinde 352 milyon dolar kullanabilecek. çaycuma Seka Fabrikası kuruldu. Kağıt ve Selüloz üretimi ile çimento fabrikalarına kraft torba kağıdı imalatı gerçekleştiriyor.

12 Ağustos 1970: PTT yüzde 66 oranında zam yaptı.

18 Ağustos 1970: General Elektrik ve General Motor Fabrikaları işçileri bugüne kadar isteklerinin yerine getirilmediğini öne sürerek fabrikayı işgal etti. Amerikalı Genel Müdür Mr. Diehl ile birlikte yöneticilerden üç kişiyi bir süre fabrikada alıkoyan işçiler, ancak işverenin toplu sözleşme şartlarını kabul ettiğini bildirmesi üzerine direnişten vazgeçtiler. Bu olay İstanbul’da sıkıyönetimin ilanından sonra yapılan ilk işçi eylemi oluyor.

25 Ağustos 1970: Şeker fabrikalarında çalışan 21 bin işçi toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşmaya varılamaması nedeniyle greve başladı. (Grev 29 Ağustos’ta anlaşmanın imzalanmasıyla kalkacaktır)

7 Eylül 1970: Hükümet iç çamaşırları ölçüsünü tespit etti. Türk Standardları Enstitüsü’nce hazırlanan ‘iç çamaşırları standardı’ ile ilgili Bakanlar Kurulu kararnamesi Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. 1 Eylül günü teknik arıza nedeniyle yayına başlayamayan İzmir TV’si bugün yayına başladı. Kağıthane’de kurulu Pilma, Tudor Pil Fabrikası’nda grev başladı.

16 Eylül 1970: 15-16 Haziran işçi olaylarından sonra İstanbul ve Kocaeli’de ilan edilen sıkıyönetim kaldırıldı.

17 Eylül 1970: Sıkıyönetimin kaldırılmasından sonra İpraş Rafinerisi’nde Pet-Kim Sendikası’nın yürüttüğü grev uygulamaya konuldu.

18 Eylül 1970: İpraş grevi milli güvenliği bozucu nitelikte görüldüğü gerekçesiyle Bakanlar Kurulu’nca 30 gün süreyle ertelendi.

26 Eylül 1970: Başbakan Süleyman Demirel, Türkiye’nin üçüncü kağıt fabrikası olan ‘çaycuma Kağıt Fabrikası’ ile Filyos Ateş Tuğlası Fabrikası’nın tevsi ve modernize edilen ek tesislerini hizmete açtı.

29 Eylül 1970: ‘Kale Porselen’ ve ‘Kale Kalıp’ işletmeye açıldı.

3 Ekim 1970: İskenderun Demir-çelik AŞ kuruldu. Hatay’ın İskenderun ilçesinde Türkiye’nin en büyük fabrikalarından biri olarak demir çelik üretimi yapan fabrika özelleştirme kapsamına alındı.

21 Ekim 1970: Ankara’da yapılan AP üçüncü büyük kongresinde Süleyman Demirel yeniden genel başkanlığa seçildi.

25 Ekim 1970: Genel nüfus sayımı yapıldı. Alınan ilk sonuçlara göre Türkiye’nin nüfusu 35 milyon 666 bin 549. Nüfus artışına göre dünyada 15′inci, Avrupa’da ise beşinci sırada yer alıyoruz.

10 Kasım 1970: Motorlu taşıt alım vergisinin değiştirilmesini, şoförlerin de sigorta kapsamına alınmasını isteyen Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu yurt çapında iki günlük boykota başladı. 500 bin şoför boykota katıldı.

12 Kasım 1970: İngiltere hükümetiyle Türkiye arasında 1 milyon sterlin tutarında kredi anlaşması imzalandı. Kredinin ödeme süresi 25 yıl, faiz oranı ise yüzde 2. Kredi İngiltere’den yapılacak mal ve hizmet ithalatının finansmanında kullanılacak.

23 Kasım 1970: Avrupa Ekonomik Topluluğu (Ortak Pazar) ile Türkiye arasında geçiş döneminin başlamasını öngören katma protokol Brüksel’de törenle imzalandı. Katma protokolün yanı sıra yeni bir mali protokol ile Avrupa Kömür ve çelik Topluluğu’nun yetki alanına giren maddelerle ilgili bir anlaşma imzalandı. AET 1976′ya kadar 200 milyon dolar kredi verecek. Katma protokol, işçilerin serbest dolaşımının Ankara Antlaşması’nın yürürlüğe girmesinden itibaren 12 ve 22 yıllar arasında Ortaklık Konseyi’nce tespit edilecek şartlara göre tedricen gerçekleşmesini öngörüyor.

23 Kasım 1970: Tofaş Oto Ticaret Şirketi kuruldu. Otomobil pazarlaması yapıyor.

28 Kasım 1970: Maliye ve İmar İskan bakanlıklarının yayınladığı genelgeyle SSK veya İşçi Yapı Kooperatifleri’nce yaptırılan işçi meskenleri ‘emlak alım vergisi indirimi’ kapsamına alındı.

1 Aralık 1970: ‘İşletme vergisi’ uygulamasına 15 Aralık’ta başlanıyor. Uygulamanın 1971 bütçesine 300 milyon lira ek gelir sağlaması bekleniyor.

12 Aralık 1970: Denizyolları İşletmesi için Camialtı Tersanesi’nde yaplan ‘İstanbul’ feribotu denize indirildi.

14 Aralık 1970: ‘Emlak vergisi’ bir yıl ertelendi. Hükümet Mart 1971 tarihinden itibaren uygulanması kararlaştırılmış olan ‘Bina ve arazi vergisi’ uygulamasını 1972 yılına bıraktığını genelgeyle duyurdu.

15 Aralık 1970: Uygulaması birbuçuk ay geciken işletme vergisi bugün yürürlüğe girdi. Hangi illerde ne miktarda işletme vergisi alınacağı Maliye’nin yayınladığı tablolarda gösterildi. İşletme vergisine dahil eşya alanlara, makbuz almamışsa 50 lira ceza verilecek.

18 Aralık 1970: AP’den kopan milletvekilleri ‘Demokratik Parti’yi kurdu. Oto ithal müsaadesi genişletildi. Yurtdışında bir yıl çalışan herkes otomobil getirebilecek.

31 Aralık 1970: Tüketici fiyatları endeksi: DİE: 8.1 Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı: 11.8, toptan eşya fiyatları endeksi: DİE: 9.5 Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı: 6.7.

1969

4 Ocak 1969: TCDD Eskişehir Fabrikası’nda dizel lokomotif imaline başlandı. Lokomotif yüzde yüz yerli malzeme ile yapılıyor.

5 Ocak 1969: Sasa Suni Sentetik ve Elyaf San. kuruldu. Sabancı Holding’in Adana’daki fabrikalarından biri olan Sasa’da elyaf üretimi ve ihracatı gerçekleştiriliyor.

8 Ocak 1969: Erciyas Biracılık ve Malt Sanayi piyasaya çıkaracağı Pilsen Bira’sına öztürkçe isim arıyor. Seçilecek ismi önerene 5 bin lira ödül verilecek. (Efes-Pilsen adı seçilecektir).

10 Ocak 1969: Singer’in Kartal Cevizli’deki Dikiş Makineleri Fabrikası çalışmakta olan 450 işçi tarafından işgal edildi. İşverenle ücret anlaşmazlığı yüzünden çıkan olaylarda marşlar söyleyip fabrikayı işgal eden işçiler yetkililerin tahliye isteğini reddetti.

11 Ocak 1969: Türkiye’de ilk sinema grevi, İstanbul Şehzadebaşı’ndaki Yeni Sinema’da başlatıldı. Büfe ve sinemada 12 işçi için toplu sözleşme yapmak isteyen Oleyis sendikasının uyuşmazlık çağrısına gelmeyen işverene karşı greve gidildi. Kartal’daki Singer Fabrikası’nı işgal eden işçiler polisle çatıştı.

24 Ocak 1969: Almanya’nın en büyük firmalarından olan BASF, Türkiye’de kimyevi maddeler imali için 100 milyon liralık yatırım yapıyor. Basf-Sümerbank Türk Kimya Sanayi AŞ. adıyla kurulacak şirkete yüzde 60 oranla katılacak olan Basf, plastik sanayi hammaddelerini, suni tahta sanayii için çeşitli tutkalları ve tekstil sanayinin yardımcı malzemeleri ile çeşitli boyalar imal edecek. Gebze’de kurulacak fabrika 1970′de imalata başlayacak. Sümerbank işyerlerinde grev: Devlet Bakanı Seyfi öztürk’ün Sümerbank-Teksif arasındaki anlaşmazlığa bir çözüm görüşmelerde bir sonuç alınamaması üzerine dün başlatılan Defterdar Fabrikası grevinden sonra bugün bu Kayseri ve Hereke fabrikalarında greve başlandı. Kayseri Bez Fabrikasındaki greve 2400, Hereke Kumaş Fabrikası’ndaki greve ise 1000 işçi katılıyor.

27 Ocak 1969: Anlaşma olmaması üzerine Teksif, iki fabrikada daha greve başladı. İzmir Halkapınar Basma Fabrikası ile Manisa Pamuklu Sanayi Fabrikası’nda greve gidildi. Böylece grev yapılan işyeri sayısı beşe, işçi sayısı 8 bine çıktı.

30 Ocak 1969: Sümerbank’la anlaşmaya varamayan Teksif 5 yerde daha greve gitti. Adana, Maraş ve Bergama’daki bu işyerlerinde uygulanan greve 2 bini aşkın işçi katılıyor.

31 Ocak 1969: Sümerbank’ta uygulanan ve 10 bini aşkın işçinin katıldığı grev, toplu sözleşmede anlaşmaya varılmasıyla sona erdi.

5 Şubat 1969: Turizm gelirimiz geçen yıl 31 milyon 329 bin dolar oldu. Bunun 25 milyon dolarının geçen yıl yurtdışına giden Türkler tarafından harcandığı açıklandı. Bu rakamın içinde hacılara verilen 7 milyon 630 bin dolarla öğrencilere verilen 3 milyon 600 bin dolar da var.

7 Şubat 1969: Göltaş A.Ş kuruldu. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in kardeşi Şevket Demirel’in de ortak olduğu şirket Isparta’da çimento ve havacılık da dahil olmak üzere birçok sektörde faaliyet gösteriyor.

10 Şubat 1969: İkinci, üçüncü, Doğu ve Asker sigaraları ile bira, şarap, yerli viski, çay, tuz, kahve ve kibrit dışında bütün tekel maddelerine zam yapıldı. Zam oranı filtreli sigaralarda yüzde 38.46, filtresizlerde ise yüzde 13.68.

14 Şubat 1969: Türkiye’nin birinci, dünyanın üçüncü büyük barajının yapıldığı Keban’da 52 gün süren grevden sonra 1156 işçinin işten çıkarılmasının baraj inşaatını aksattığı ve geciktirdiği açıklandı. Bir şirket yetkilisi 1971 yılında bitirilmesi gereken inşaatın grev ve diğer nedenlerle iki yıl gecikeceğini ve maliyetin daha da artacağını açıkladı.

21 Şubat 1969: Personel Kanunu’nun mali hükümlerini iki yıl erteleyen kanun tasarısı Millet Meclisi’nde görüşülerek kabul edildi.

24 Şubat 1969: 1969 yılı bütçesinin finansmanını sağlamak amacıyla Meclis’e sevkedilen ‘çeşitli gelir kanunlarında yapılacak değişikliklerle ilgili’ kanun tasarısı Millet Meclisi’nde görüşülerek kabul edildi. Kanuna göre ithalattan alınan Damga Resmi yüzde 15′ten 25′e, yabancı şirketlerden alınan Kurumlar Vergisi yüzde 35′e, yerli şirketlerden alınan Kurumlar Vergisi yüzde 25′e çıkarıldı. Daha önce yerli yabancı ayrımı yapılmaksızın yüzde 20 vergi alınıyordu.

5 Mart 1969: Tofaş Türk Otomobil Fab. AŞ. Bursa’da kuruldu. Koç Holding bünyesinde faaliyet gösteren ve Türk otomotiv sanayiinin devlerinden olan Tofaş, İtalyan Fiat ortaklığıyla otomobil üreterek iç ve dış pazarlara satıyor.

11 Mart 1969: Günlük haber trafiği 190 bin kelime olan Anadolu Ajansı 48 yıldan beri ilk defa sustu. Toplu sözleşme görüşmelerinde anlaşmaya varılamaması nedeniyle alınan grev kararı ajansın Ankara, İstanbul, İzmir ve Adana işyerlerinde uygulanıyor. Türk-İş grevi destekliyor.

18 Mart 1969: 8 gündür sürmekte olan Anadolu Ajansı grevi anlaşmanın imzalanmasıyla sona erdi.

25 Mart 1969: Yurtdışındaki işçilerimizin tasarruflarını değerlerdirmek amacıyla kurulan Türksan, Kağıt ve Kaplama Sanayii’deki adımından sonra şimdi de ham kağıt üretimi konusundaki temaslara başladı. Türksan bu alanda 32 milyonluk yatırım yapacak.

26 Mart 1969: PTT Genel Müdürlüğü, televizyon sahibi yurttaşlardan almakta olduğu ‘Televizyon Vergisi’ni kaldırdı.

27 Mart 1969: Türkiye’nin Ortak Pazar’a geçiş dönemi ile ilgili katma protokolün hazırlık müzakerelerinde izlenecek politika hükümetçe tespit edilerek Resmi Gazete’de yayınlandı. TCDD Ankara Motor Tamir Atölyesi yangın sonucu tamamen yandı. Yangın sırasında iki lokomotif, tezgahlar ve depolar da yandı. Milyonlarca liralık zarar var.

30 Mart 1969: Küçük birikimcilerin tasarruflarını değerlendirmek amacıyla kurulan Hastaş Holding yurtdışında açıldı. Bünyesinde ortak sayısı 50 bini aşan 14 anonim şirket barındıran Hastaş yurtdışında çalışan işçi ve doktorlar için 1 milyar liralık döviz karşılığı hisse senedini satışa çıkardı.

2 Nisan 1969: Bedelsiz ithalat rejiminde yapılan değişiklik yürürlüğe girdi. Yurtdışında en az bir yıl kalmış olanlara temelli dönüşlerinde otomobillerini yenileme imkanı tanındı.

6 Nisan 1969: Yasaş Yaşar Boya ve Kimya Sanayi kuruldu. Kuruluş her türlü boya imal ve satışı yapıyor.

8 Nisan 1969: İşadamı Vehbi Koç, geçen yılki gelir vergisi rekorunu bu yıl 3 milyon 657 bin lira farkla kırdı. Koç bu yıl 23 milyon 226 bin 96 kuruş vergi ödedi.

12 Nisan 1969: Yapımı tam 23 yılda tamamlanan ve 86 milyon liraya mal olan Opera Binası (İstanbul Kültür Sarayı ve son adı Atatürk Kültür Merkezi) Ferit Tüzün’ün ‘çeşmebaşı’ Balesi ile açıldı. Daha sonra Verdi’nin ‘Aida’ Operası sahnelendi. CHP ortanın solu ilkesini benimsemiş yurttaşlardan mali yardım istedi. Genel Sekreter Bülent Ecevit imzasıyla gazetelerde yayınlanan ilanlarda Anayasa Mahkemesi’nin bir kararıyla 1969 yılı başında partilere Hazine’den yardımın durdurulduğunu belirterek CHP’nin özel bir gelir kaynağı olmadığını bildiriyor ‘Ortanın solu ilkesini benimsemiş bütün yurttaşları partiye yardıma çağırıyoruz’ deniliyor.

13 Nisan 1969: Akbank’ın önderliğinde 1227 tasarruf sahibinden birikimleri değerlendirilerek yaptırılan çimento fabrikası bugün üretime açıldı. Akçimento Ticaret AŞ’nin yaptırdığı, 85 milyon liraya malolan ve Büyükçekmece Gölü kenarına kurulan fabrika yılda 500 bin ton çimento üretecek.

15 Nisan 1969: İstanbul’da şehir tiyatrosu oyuncuları greve gitti.

21 Nisan 1969: Basın-İş Sendikası tarafından Türkiye Basımevi’nde 413 gündür sürdürülen Türkiye’nin en uzun grevi işverenin grevci işçileri 73 bin 500′er lira tazminatlarını vererek işten çıkarmasıyla sona erdi. İki yıla yakın süreden beri devam eden grev sırasında işçilerden dördü askere gitmiş, ikisi emekli olmuş, dördü işkolu değiştirmiş, geride 11 işçi kalmıştı.

24 Nisan 1969: Kooperatif Kanunu TBMM’de kabul edildi.

29 Nisan 1969: Arsa Ofisi Kanunu TBMM’de kabul edildi.

1 Mayıs 1969: Tiraj rekoru bugün kırıldı: Türkiye’de ilk kez bir gazete 1 milyon adet basıldı. 21. kuruluş yıldönümünde Hürriyet Gazetesi bir milyonun üzerinde baskı yaparak rekor kırdı. Tasarruf bonolarının değiştirilmesini öngören tüzük yürürlüğe girdi.

2 Mayıs 1969: Etibank, 75 milyon lira vergiyle kurumlar vergisi rekortmeni oldu. İkinci sırada 63 milyonla Devlet Yatırım Bankası, üçüncü sırada 38 milyon lira ile PTT yeralıyor.

3 Mayıs 1969: Sakarya Nehri üzerinde yapılmakta olan, Keban’dan sonra Türkiye’nin en büyük barajı Gökçekaya’nın temel inşaatına başlandı. Bir İtalyan firmasının yaptığı baraja 1 milyar harcanacak.

3 Mayıs 1969: Keban Plastik kuruldu. Elazığ’da kapı profil, pvc kapı sistemleri üretimi yaparak dış ülkelere ihraç ediyor.

9 Mayıs 1969: ‘Tütün ve Tütün Tekeli Kanunu’ kabul edildi.

12 Mayıs 1969: Ortak Pazar Ortaklık Konseyi toplantısında ortak pazar üyeleri Türkiye’ye geçiş döneminde talep ettiği 300 milyon dolar kredi yerine 175 milyon dolar kredi vermeyi kabul ettiler. Türk işçilerine Yunanistan ve diğer ortaklara gösterilen kolaylıkların tanınması talebi de reddedildi. Pirinç alaşımlı 25, 10 ve 5 kuruşluk madeni paralar 1 Haziran’dan itibaren tedavülden kaldırılıyor.

21 Mayıs 1969: Anadolu Cam kuruldu. Şişe Cam’a bağlı olarak kurulan kuruluş cam ambalaj alanında üretim yapıyor.

23 Mayıs 1969: CHP, Personel Kanunu’nun mali hükümlerini erteleyen kanun tasarısının iptali için anayasa mahkemesine başvurdu. ‘Su ürünleri Kanunu’ kabul edildi.

28 Mayıs 1969: Almanya’daki işçilerimize emeklilik hakkı verilmesini öngören anlaşma imzalandı. Buna göre Türkiye’de Emekli Sandığı’na bağlı bir işyerinde çalıştıktan sonra işçi olarak Almanya’ya gidenlerin burada çalıştıkları süre de emeklilik süresine sayılacak. çocuklarına bakmayan işçilere çocuk zammı ödenmeyecek ve bu para doğrudan ailelerine havale edilecek. Dünya Bankası hayvancılık ve gıda sektörleri ile ormancılık ürünlerini geliştirmek amacıyla 150 milyon dolar kredi vereceğini açıkladı.

28 Mayıs 1969: ünye çimento kuruldu. Kuruluş çimento ve hazır beton üretiyor.

29 Mayıs 1969: İstanbul’da Haydarpaşa-Gebze banliyö hattında buharlı lokomotifler kaldırıldı, elektrikli trenler çalışmaya başladı.

30 Mayıs 1969: Hollanda Hükümeti OECD konsorsiyum çerçevesinde Türkiye’ye 3 milyon 600 bin gulden (yaklaşık 11 milyon lira) kredi veriyor.

2 Haziran 1969: Petrol-İş Sendikası Mersin ATAŞ rafinerisinde grev kararı aldı. Polonya ile Deniz Nakliyat Genel Müdürlğü arasında Polonya’dan 4 kuru yük gemisi alınması için anlaşma imzalandı. Gemilerin bedeli olan 11 milyon doların yarısı döviz yarısı da mal ile ödenecek.

2 Haziran 1969: Mardin çimento Şirketi kuruldu. Kuruluş çimento ve klinker üretiyor.

6 Haziran 1969: ATAŞ rafinerisindeki Petrol-İş grevini hükümet ‘Milli güvenliğe aykırı olduğu’ gerekçesiyle bir ay süreyle erteledi. İşçi ücretleri (asgari ücret) yeniden belirlendi. Türkiye’de en düşük asgari ücret 15 lira 50 kuruş olacak. Sovyetler Birliği tarafından bedeli ihracat karşılığında ödenmek üzere kurulacak olan ‘İskenderun Demir çelik Fabrikası’ için Türk ve Sovyet heyetleri arasında teknik protokol imzalandı. Kurulacak tesis başlangıçta 1 milyon ton, daha sonraki yıllarda 2 milyon ton/yıl kapasiteli olacak.

13 Haziran 1969: 60 milyon lira harcanarak kurulan Batı Anadolu çimento Fabrikası üretime başladı. Fabrika yılda 450 bin ton çimento üretecek.

14 Haziran 1969: Boğaz Köprüsü’nün finansmanı için kurulmuş olan konsorsiyum köprü inşaatına toplam olarak 75.5 milyon dolar vermeyi kabul etti.

15 Haziran 1969: Türkiye’de ‘Volvo’ otomobil üretiminden vazgeçildi. İsveç firması ile Ordu Yardımlaşma Kurumu arasında bir yıldan beri devam eden görüşmeler olumsuz sonuç verdi, imzalanan anlaşma feshedildi.

30 Haziran 1969: Sümerbank Bursa Merinos Fabrikası’nda imal edilen üstün kaliteli ‘kupon kumaşlar’ satışa çıkarıldı. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Batman’ın Kuzey Magrip bölgesinde 1965 metre derinlikte yüksek graviteli (özgül ağırlığı 0.88 olan) petrol buldu.

2 Temmuz 1969: İzmit Yarımca’da kurulan petro-kimya tesislerinin ilk bölümü açıldı. Tümü 550 milyon liraya malolacak tesiste her cins plastik madde, sentetik elyaf, sentetik kauçuk, deterjanlar ve diğer kimyasal maddeler üretilecek. Tesisler yılda 250 milyon dolarlık döviz tasarrufu sağlayacak.

3 Temmuz 1969: NATO Anlaşması’nın üçüncü maddesi uyarınca Türkiye’de Amerika tarafından kurulmuş olan üs ve tesislerde her iki ülkenin uygulayacağı temel prensiplerle ilgili anlaşma Dışişleri Bakanı İhsan Sabri çağlayangil ve ABD Elçisi William Handley arasında imzalandı.

5 Temmuz 1969: Montaj sanayi talimatnamesinde geniş değişiklikler yapılarak bu sanayinin çalışması, imalatı, yerli imal şekline dönüşmesi kural ve belgelere bağlandı ve bütün yetki Sanayi Bakanlığı’na verildi. Montaj sanayi kotalarının dışında ithalat yapılmayacak.

8 Temmuz 1969: Halka açık bir ortaklık tarafından kurulan Bursa çimento Fabrikası üretime başladı. Zeki Müren fabrikaya 750 bin liralık hisseyle ortak.

9 Temmuz 1969: Türk Tuborg Bira ve Malt Sanayi tarafından İzmir Kemalpaşa’da kurulan tesislerde imal edilen dünyaca ünlü ‘Tuborg’ birası İzmir’de satışa çıkarıldı.

12 Temmuz 1969: Türkiye Tüccar ve Sanayiciler Derneği’nin ekonomik durumla ilgili olarak hazırladığı raporda ‘Görülmemiş derecede kısıtlanan banka kredilerinin işlemez hale geldiği’ açıklandı. İthalata yatırılan bu teminat hadleri yüzünden para ve kredi sıkıntısının çok arttığı para darlığına piyasanın dayanamayacağı belirtildi.

25 Temmuz 1969: Ordu Yardımlaşma Kurumu’nun Fransız Renault Firması’yla ortaklaşa imal edeceği Renault otomobillerin satış fiyatının 30 ile 40 arasında değişeceği açıklandı. 300 milyon liraya kurulacak fabrikanın büyük kısmı kurum tarafından karşılanacak, dış finansman kısmını ise Renault firması sağlayacak. Bu arada imalinden vazgeçilen Volvo almak için sıraya girenlerin sırasının iptal edildiği, Renault için yeniden sıraya girileceği açıklandı.

29 Temmuz 1969: Hereke’de özel sektör tarafından 90 milyon liralık harcama ile kurulan Nuh çimento Fabrikası ve 70 milyon liralık harcama ile kurulan Efes Pilsen Bira Fabrikası üretime geçti.

29 Temmuz 1969: ESAŞ Elektronik Sanayi AŞ transformatör fabrikası açıldı. 5 KVA’dan 10 bin KVA’ya kadar transformatör imal edebilecek olan fabrika tümüyle Türk sermayesiyle kuruldu.

1 Ağustos 1969: Silahtar’daki demir döküm fabrikası, gece burada çalışan 2200 işçi tarafından işgal edildi. İşçiler ‘Maden-İş Sendikası’nın yapacağı toplu sözleşmeyi istiyoruz’ dediler. Türkiye Metal-İş Federasyonu 70 gündür süren görüşmelerden bir sonuç alınamaması üzerine Ereğli Demir çelik Fabrikası’nda grev kararı aldı. Greve 4400 işçi katılacak.

3 Ağustos 1969: HASTAŞ Holding’in yaptıracağı Türkiye’nin ve Ortadoğu’nun en büyük çimento fabrikası ile beton mamulleri tesisinin temeli Ceyhan’da atıldı. Fabrika yılda 4 milyon 50 bin ton çimento üretecek ve dış ülkelere de ihracat yapılacak.

5 Ağustos 1969: Viking Kağıt ve Selüloz Şirketi kuruldu. Yaşar Holding kuruluşu olan şirket endüstriyel ve temizlik kağıtları üretiyor.

8 Ağustos 1969: Orman Bakanlığı kuruldu.

20 Ağustos 1969: Bakanlar Kurulu asgari emekli aylığının 250 liradan 300 liraya çıkarılmasını kararlaştırdı. Karar 1 Mart 1969′dan geçerli olacak ve farklar emeklilere ödenecek.

24 Ağustos 1969: Türk-İş düzenlediği büyük işçi mitingi Ankara’da yapıldı. 50 bini aşkın işçi, sorunlarıyla ilgilenmeyen hükümeti ve parlamentoyu protesto etti.

25 Ağustos 1969: Ege Biracılık ve Malt Sanayi Fabrikası hizmete girdi. 35 milyon liralık harcama ile kurulan fabrikada imal edilen Efes Pilsen Birası İzmir’de piyasaya çıkarıldı.

10 Eylül 1969: Güney Biracılık ve Malt San. A.Ş Adana’da kuruldu. Anadolu Grubu’nun bünyesinde bulunan şirket Efes Pilsen markasıyla piyasaya sunulan bira ve malt üretimi gerçekleştiriyor.

14 Eylül 1969: Ortak Pazar geçiş dönemi için yeşil ışık: Ortak Pazar Türkiye Ortaklık Komisyonu, 4 yıllık dönem raporunda Türkiye’nin ekonomik ve ticari durumunu eleştirdikten sonra komisyonun birleşik oturum çalışmalarında Türkiye’nin Ortak Pazar üyeliğinin ikinci ortaklık dönemine (geçiş dönemi) girmesine karar verildiğini açıkladı.

17 Eylül 1969: Türkiye’nin ilk ve en büyük 4 şeker fabrikasından biri olan Eskişehir Şeker Fabrikası’nda çıkan yangın 100 milyon liralık zarara yol açtı. Fabrika en az 4 ay süreyle üretim yapamayacak.

7 Ekim 1969: Ereğli Demir çelik’teki grev 100 milyon liralık zararla sona erdi.

10 Ekim 1969: 263 milyon dolarlık Sovyet kredisiyle İskenderun’a kurulacak olan 3. demir çelik tesisi ile ilgili anlaşma Ankara’da imzalandı.

12 Ekim 1969: Milletvekili genel seçimi yapıldı. AP bir kez daha iktidarda. Milletvekilliklerinin dağılımı şöyle: AP: 260, CHP: 144, GP: 14, BP: 7, TİP: 2, MHP: 1, MP: 6, YTP: Bağımsız: 11, Açık: 1

23 Ekim 1969:’İşçi Emeklilik Kanunu’ kabul edildi. 1 Mart’tan itibaren geçerli olacak yasaya göre emeklilik yaşı erkeklerde 55′e, kadınlarda 50′ye indirildi. 25 yıllık sigortalı işçi emekli olabilecek. Maluller ve çalışamayacak durumda olanlar ise bu süre dolmadan emekliliğini isteyebilecek. Yasaya göre emekli maaşının hesaplanmasında son 5 yılın en yüksek üç yılının ortalaması alınarak bunun yüzde 70′i maaş olarak bağlanacak.

23 Ekim 1969: Soda Sanayi A.Ş Mersin’de kuruldu. Kamu kuruluşu olarak faaliyet gösteren şirketin fabrikasında soda işleniyor.

25 Ekim 1969: Alman Markı’nın değerinin yüzde 8.5 oranında yükseltilmesi Türkiye’nin büyük ölçüde işine yaradı. Markın değerinin artacağını tahmin eden Merkez Bankası yöneticileri bir süre önce Almanya’ya olan borçların önemli kısmını kapattı ve mark stoğuna başladı. Bu tedbirler sayesinde 80 milyon mark stok yapıldı ve devalüasyon Türkiye’ye 20 milyon lira fayda sağladı. Bu arada markın alış fiyatı 245, satışı ise 252 kuruş oldu. İşçilere ise 1 mark karşılığı 3 lira 27 kuruş ödenecek.

2 Kasım 1969: Başbakan Demirel, yeni hükümeti kurdu. 24 kişiden oluşan Bakanlar Kurulu’nda 12 yeni bakan var.

27 Kasım 1969: çBS Boya ve Kimya Sanayi kuruldu. Firma boya, vernik, izolasyon ve kimyevi maddeler üretiminde faaliyet gösteriyor.

4 Aralık 1969: Bütçe açığını kapatmak amacıyla içki türlerine yüzde 20 ile 17 arasında zam yapıldı. Yeni rakının şişesi 9 liradan 11.5 liraya çıktı.

16 Aralık 1969: Boğaz Köprüsü’nün yapımı 303 milyon liraya, en düşük fiyatı veren Alman-İngiliz ortaklığıyla kurulmuş olan ‘Hochtief-Cleveland’ firmasına verildi. Köprünün temeli Ocak ayı sonunda atılacak. çevre yolları ve yeni Haliç Köprüsü’yle birlikte projenin mali tutarı 1.5 milyarı buluyor. Bunun 450 milyon lirası istimlaklar için harcanacak.

31 Aralık 1969: Tüketici fiyatları endeksi: DİE: (1968: 100) 6.5 Hazine Dış Ticaret Müsteşarlığı 5.7, toptan eşya fiyatları endeksi: İTO: 8.3, Hazine Dış Ticaret Müsteşarlığı: 7.2.

1968

1 Ocak 1968: Tofaş Türk Otomobil Fabrikaları kuruldu. Kuruluş otomobil ve yedek parça üretimi yapıyor.

12 Ocak 1968: Feniş Alüminyum Sanayi Şirketi kuruldu. Alüminyum profil ile İtalyan Hydro lisansı ile Aldom isimli doğrama sistemi İngiltere’den aldığı Alcan lisansla radyatör üretiyor.

15 Ocak 1968: Bakanlar Kurulu, ilaç fiyatlarına yüzde 20 ile 50 arasında indirim yapılmasını kararlaştırdı. Kararname 1 Mart’ta yürürlüğe girecek.

23 Ocak 1968: İstanbul Boğaz Köprüsü’nün projesi Freman Fox adındaki İngiliz firması tarafından yapılacak. Bu husustaki anlaşma Londra’da Türk Hükümeti yetkilileri ve firmanın yetkilileri arasında imzalandı. Firma köprü projesini 1 milyon sterline (Yaklaşık 22 milyon lira karşılığı) yapacak, köprü ise 9 milyon sterline çıkacak.

27 Ocak 1968: Türkiye’ye yardım konsorsiyumunun Paris’te yaptığı istediği. Bunun 100 milyon doları proje yardımı, 214 milyon doları program yardımı. Geçen yıl Konsorsiyumun yaptığı yardımın üçte ikisini sağlayan Amerika, talep hakkında herhangi bir taahhüde girmek istemedi.

27 Ocak 1968: Jantaş AŞ kuruldu. Manisa’da jant ve jant kapakları üretimi gerçekleştiriyor.

31 Ocak 1968: Ankara TV’si bu akşam saat 19.30′da deneme yayınına başladı. TV Müdürü Mahmut Tali öngören’in açılış konuşmasından sonra, Prof. Afet İnan’ın hazırladığı ‘Türk Devrim Tarihi’ adlı program izlendi. Bu programda Kurtuluş Savaşı’na ait filmler gösterildi. Son bölümde ise Atatürk’ün Cumhuriyet’in onuncu yıl nutku yer aldı. Haberler programında ise Libya’dan dönen C. Sunay’ın karşılanışına ilişkin film gösterildi. Haber programını Zafer Cilasun sundu. 1.5 saat süren bu ilk yayını halk, mağazalardaki TV alıcılarından izledi. Ankara TV’si şimdilik Salı, çarşamba, Cuma günleri yayın yapacak.

6 Şubat 1968: Ereğli Kömürleri İşletmesi’nin Kozlu üretim bölgesindeki ocaklarda çalışan 4 bin işçi işbaşı yapmadı. Bu hareket, akşam saatlerinde diğer bölgelere de sıçradı ve gece 10 bin işçi şehre yürüdü. Maden-İş Sendikası önünde toplanan işçilere polis müdahale etmedi. İşçiler gece saat 1.30′da sessizce dağıldı.

7 Şubat 1968: Burçelik Bursa çelik Döküm Sanayi kuruldu. Firma çelik döküm makina ve vana imalatı yapmaktadır.

9 Şubat 1968: EKİ’de üç gündür sürmekte olan olaylar bugün sona erdi, işçiler ocağa indi. Toplam zararın 10 milyon lirayı bulduğu açıklandı. Bu arada olaylar sırasında işçileri tahrik ettiği iddiasıyla yakalanan 2 işçi tutuklandı.

11 Şubat 1968: 3306 üyesi olan Türk-İş’e bağlı Metal-İş Sendikası yaptığı olağanüstü kongrede kendisini feshedip DİSK’e bağlı Maden-İş Sendikası’na katılma kararı aldı.

17 Şubat 1968: Gümrük ve Tekel Bakanlığı, Türkiye’de yapılan malların yurtdışından ithalatını yasakladı. Resmi Gazete’de yayınlanan listeye göre Boraks-küçük dizel motorlar, radyo, pikap, çamaşır makineleri, dikiş makinesi, pil, tükenmez ve dolma kalem, mobilya, yapma bebekler, sosyete oyunlarına ait eşyalar, giyim eşyası, likit gazların ithali yasaklandı.

22 Şubat 1968: Maden işçilerine, imzalanan yeni toplu iş sözleşmesiyle sağlanan sosyal haklar dışında, 1968 iş programı gereğince 38 milyon 838 bin lira tutarında prim dağıtılacağı açıklandı. Sosyal yardımların tutarı ise 87 milyon lirayı buldu.

27 Şubat 1968: 1 Mart’ta yürürlüğe girecek yeni tasarruf bonosu sistemine göre 1 milyon 400 bine yakın memur, işçi ve müstahdem 10-40 lira arasında daha fazla maaş alacak. Maaşı 1363 lirayı geçmeyenlerden tasarruf bonosu için para kesilmeyecek.

1 Mart 1968: Seçim Kanunu’ndan ‘Milli Bakiye’ sistemini kaldıran değişiklik Millet Meclisi’nde AP’lilerin oylarıyla kabul edildi.

3 Mart 1968: 300 kilowatlık çukurova Radyosu deneme yayınlarına başladı.

4 Mart 1968: ‘Turist Kuru’ ihdas edildi. Bakanlar Kurulu’nun bugün Resmi Gazete’de yayınlanan kararına göre bundan böyle yabancı turistlere, bozduracakları her dolar için 12 lira ödenecek. öteki dövizlerin alış fiyatlarında da yüzde 33 oranında bir artış olacak.

6 Mart 1968: İstanbul’da mimarlar odasında yapılan basın toplantısında Boğaz Köprüsü’nün bugün için gereksiz olduğu öne sürüldü ve Asma Köprü ‘özellikle otomobil sahiplerinin kullanacakları ve keyiflenecekleri dev bir oyuncak’ olarak nitelendi. Toplantıda ayrıca ‘İstanbul köprüsünün politik tercihlerle alınan kararlara bağlı olarak yürütülmesi yakın bir gelecekte dönüşü olmayan tam bir felaket dönemi açacak, köprünün çevre yolları etrafında 15 ile 30 milyar liralık bir arazi spekülasyonu başlayacaktır’ denildi.

8 Mart 1968: Türk Siemens Kablo Elektrik San AŞ Bursa’da kuruldu. Dünyaca ünlü Siemens firması ortaklığı ile kurulan şirket halen oto elektrik sistemleri ve kablo üretimi gerçekleştiriyor.

17 Mart 1968: PTT ile Northern Electric Firması işbirliğiyle kurulan telefon fabrikasında yapılan ilk yerli telefonlar 157 liradan satışa çıkarıldı. Kırmızı, bej, fildişi ve yeşil renkli telefonların bir özelliği de yere düştüğü zaman kırılmaması.

18 Mart 1968: Amerika Türk Hükümeti’ne başvurarak boğaza yapılacak köprünün denizden 22 metre daha yüksek olmasını istedi. ön projede 45 metre yükseklikte olması öngörülen köprünün yüksekliği Amerikalılar’ın isteği kabul edildiği takdirde 67 metreyi bulacak. Amerika ‘Interprise’ gibi uçak gemilerinin, 45 metre yükseklikteki köprünün altından geçemeyeceğini bildirdi. Bu istek kabul edilirse köprünün faturası 60 milyon lira daha artacak.

22 Mart 1968: Türkiye ile Bulgaristan arasındaki göç antlaşması imzalandı. Antlaşmaya göre, 1952 yılına kadar Türkiye’ye göçenlerle yakın akrabalık bağları olanlar anavatana gelebilecek. Göç hakkı kazananlar her yıl Nisan ve Kasım ayları arasında 300′er kişilik gruplar halinde Türkiye’ye gelebilecek.

24 Mart 1968: Ankara Radyosu, 3. programı FM bandından yayın yapmaya başladı.

27 Mart 1968: Taksim Belediye Gazinosu’nun yerine yapılacak olan Taksim Oteli’nin temeli Başbakan Demirel tarafından atıldı. Denizden yüksekliği 87 metreyi bulacak olan otelin yapımı 4 yıl sürecek ve 130 milyon liraya mal olacak. 21 katlı otelde 459 oda bulunacak.